Gülmenin üç büyük kuramı aynı soruya üç cevap verir: Freud'un espri kuramında gülme bastırmanın harcadığı enerjinin boşalmasıdır, Bergson'da canlı olanın mekanik davranmasına verilen tepkidir, uyumsuzluk kuramında ise beklentinin bozulmasıdır. Modül bu kuramları Chaplin ve Keaton'dan Tati'ye, Kemal Sunal'dan çağdaş kara mizaha uzanan filmlerde sınar ve gülmenin kaygıyla ve utançla kurduğu bağı sorar.
Bütünleşik mercek. Yorum ve kanıt bir arada: aynı film hem bir kuramla okunur hem de bugün ölçülmüş olanla karşılaştırılır; ikisinin dili ayrı tutulur.
Bu modülün sonunda
- Rahatlama, üstünlük ve uyumsuzluk kuramlarını bir sahne üzerinde ayrı ayrı uygular.
- Freud'un espri kuramını ve Bergson'un mekaniklik ilkesini sessiz komedi örnekleriyle karşılaştırır.
- Kemal Sunal filmlerinde saf kahramanın otoriteyle ilişkisini toplumsal bağlamıyla okur.
- Utanç ve kara mizahın izleyicide kaygıyı nasıl gülmeye çevirdiğini gerekçelendirir.
Dersler
- M46-D01Espri ve rahatlama: Freud'un gülmesiProgramda
Bazıları Sıcak Sever, Duck Soup ve Annie Hall'da yasak arzunun ve saldırganlığın espriyle dile gelişini Freud'un espri kuramıyla okur ve aynı sahneyi uyumsuzluk kuramıyla yeniden açıklar.
Filmler: Bazıları Sıcak Sever (Billy Wilder, 1959) · Duck Soup (Leo McCarey, 1933) · Annie Hall (Woody Allen, 1977)
- M46-D02Bergson ve makineleşen bedenProgramda
Sherlock Jr. ve Modern Zamanlar'da bedenin makineye dönüştüğü gag'leri Bergson'un mekaniklik ilkesiyle okur ve Keaton'ın taş yüzüyle Chaplin'in duygusal yüzünü izleyicinin özdeşleşmesi açısından karşılaştırır.
Filmler: Sherlock Jr. (Buster Keaton, 1924) · Modern Zamanlar (Charlie Chaplin, 1936)
- M46-D03Küçük adam: acı ve şefkatProgramda
The Kid ve Şehir Işıkları'nda yoksulluğun, terk edilmenin ve sevginin gülmeyle iç içe kuruluşunu okur ve acının komediyi nasıl derinleştirdiğini sahne kanıtıyla gösterir.
Filmler: The Kid (Charlie Chaplin, 1921) · Şehir Işıkları (Charlie Chaplin, 1931)
- M46-D04Tati: modern dünyanın gülünçlüğüProgramda
Playtime, Mon oncle ve Les Vacances de Monsieur Hulot'da gülmenin karakterden çok mekândan ve sesten doğduğunu gösterir ve Hulot'nun modern düzene uyumsuzluğunu Bergson'un ilkesiyle ilişkilendirir.
Filmler: Playtime (Jacques Tati, 1967) · Mon oncle (Jacques Tati, 1958) · Les Vacances de Monsieur Hulot (Jacques Tati, 1953)
- M46-D05Kemal Sunal: saf kahraman ve otoriteProgramda
Hababam Sınıfı, Kibar Feyzo ve Çöpçüler Kralı'nda saf kahramanın okul, ağa ve zabıta otoritesiyle ilişkisini okur ve gülmenin bu filmlerde otoriteye başkaldırı mı yoksa onu katlanılır kılma mı olduğunu gerekçelendirir.
Filmler: Hababam Sınıfı (Ertem Eğilmez, 1975) · Kibar Feyzo (Atıf Yılmaz, 1978) · Çöpçüler Kralı (Zeki Ökten, 1978)
- M46-D06Utanç, kaygı ve kara mizahProgramda
Turist, Le Dîner de cons ve Relatos salvajes'te utancın, aşağılamanın ve öfkenin gülmeye dönüştüğü anları ayırır ve kara mizahı üstünlük kuramıyla açıklamanın neyi kaçırdığını adlandırır.
Filmler: Turist (Ruben Östlund, 2014) · Le Dîner de cons (Francis Veber, 1998) · Relatos salvajes (Damián Szifron, 2014)