Risk almak ergenliğin bir parçasıdır ve her riski kötü değildir. Bu modül olumlu ve olumsuz risk almayı, alkol, sigara ve madde kullanımında ebeveynliğin rolünü, elektronik sigarayı, trafik ve ehliyeti, bahis ve oyun içi harcamayı ve bir ergenin ruh sağlığında acil değerlendirme gerektiren işaretleri anlatır. Depresyon, kaygı ve kendine zararın bütünü CG17'nin konusudur.
Bu modülün sonunda
- Ergenin bir riskini olumlu ve olumsuz risk ayrımıyla değerlendirir.
- Ergenin alkol ve madde kullanımına karşı koruyucu ebeveyn tutumlarını sayar.
- Ruh sağlığında acil değerlendirme gerektiren işaretleri sayar ve ilk adımı söyler.
Dersler
- M06-D01Riskin iki yüzüProgramda
Yeni bir spora başlamak, sahneye çıkmak gibi olumlu risk almayı olumsuz riskten ayırır ve ergene olumlu risk alanı açmanın neden koruyucu olabildiğini açıklar.
Dayanak: Araştırma bulgusu: Duell ve Steinberg (2019), ergenlikte olumlu risk alma, Child Development Perspectives (yazımda doğrulanır)
- M06-D02Alkol, sigara, maddeProgramda
Ergenin alkol ve madde kullanımına karşı koruyucu ve risk artıran ebeveyn tutumlarını sistematik derlemeden sayar ve ergenle bu konuyu açmanın yolunu gösterir.
Dayanak: Sistematik derleme: Yap ve arkadaşları (2017), ergen alkol kullanımıyla ilişkili değiştirilebilir ebeveynlik etkenleri, Addiction
Ebeveynlik ve Çocuk Gelişimi Akademisi’nde: 7.4
- M06-D03Elektronik sigaraProgramda
Elektronik sigaranın ergen için risklerini ve bağımlılık yapan nikotin içeriğini kılavuzdan açıklar ve Türkiye'deki satış ve kullanım düzenlemesini aktarır.
Dayanak: Kılavuz: Dünya Sağlık Örgütü, elektronik sigara bilgi notu (yıl yazımda doğrulanır); Kanun veya yönetmelik: 4207 sayılı Kanun (yazımda güncel metinden)
- M06-D04Trafik ve ehliyetProgramda
Genç sürücünün ve motosikletli ergenin kaza riskini açıklar, sürücü belgesi yaşlarını ve kask kuralını kanundan aktarır ve aile içinde bir sürüş anlaşması kurar.
Dayanak: Kanun veya yönetmelik: 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu, sürücü belgesi yaşları (yazımda güncel metinden); Dünya Sağlık Örgütü (2023), yol güvenliği küresel durum raporu
- M06-D05Bahis ve oyun içi harcamaProgramda
Oyunlardaki ganimet kutuları ile sorunlu kumar arasındaki ilişkiyi araştırmadan aktarır, yasa dışı bahsin ergen için hukuki ve mali riskini açıklar ve ailenin para ve kart güvenliği için alabileceği önlemleri sayar.
Dayanak: Araştırma bulgusu: Zendle ve Cairns (2018), ganimet kutusu harcaması ve sorunlu kumar, PLOS ONE; Kanun veya yönetmelik: 7258 sayılı Kanun (yazımda güncel metinden)
- M06-D06Ne zaman alarmProgramda
Ergende depresyonun, kendine zarar vermenin ve intihar düşüncesinin ailenin fark edebileceği işaretlerini kılavuzdan sayar, intihar hakkında soru sormanın riski artırmadığını açıklar ve acil yolu söyler; tedavinin bütünü CG17'ye bırakılır.
Dayanak: Kılavuz: Birleşik Krallık Ulusal Sağlık ve Bakım Mükemmelliği Enstitüsü (NICE, 2022), kendine zarar verme: değerlendirme ve yönetim (NG225); NICE (2019), çocuk ve gençlerde depresyon (NG134)
Ebeveynlik ve Çocuk Gelişimi Akademisi’nde: 7.4
Duygu, Davranış ve Sınır Akademisi’nde: M10-D01