İçeriğe geç

Uyarı · Eğitim içeriğidir; tanı veya tedavi değildir. Acil belirtilerde 112.

Güvenlik merkezi

Materia medica ve formül bilimi

Bir formül adı, elindeki ürün hakkında neredeyse hiçbir şey söylemez.

Bu bölüm formül mantığını ve kalite sorunlarını gösterir; ürün seçimi, doz ya da reçete vermez. Aynı isimle satılan ürünlerin türü, miktarı, işlenmesi ve saflığı değişebilir.

20 madde kategorisi · 4 formül rolü · 10 tarihsel formül · 5 kalite katmanı · 7 yüksek riskli madde

Uyarı · Bu adlar reçete önerisi değildir. Aynı isimle satılan ürünlerin türü, miktarı, işlenmesi ve saflığı değişebilir. Gebelik, emzirme, çocukluk, karaciğer ve böbrek hastalığı ile çoklu ilaç kullanımında bitkisel ürün kararı hekim ya da eczacı değerlendirmesi olmadan verilmez.

Bir maddenin geleneksel profili

Geleneksel model her maddeyi yedi alanla tanımlar. Beşinci alana dikkat: toksisite, sistemin KENDİ içinde tanımlı bir kategori — gelenek “her doğal madde güvenlidir” demiyor, tehlikeli maddeleri ayrıca işaretliyor.

Dört Qi
Soğuk, serin, ılık, sıcak; ayrıca nötr
Beş tat
Ekşi, acı, tatlı, keskin, tuzlu; bazı sistemlerde tatsız ve büzücü de eklenir
Kanal yönelimi
Hangi organ/kanal ağına etki ettiği kabul edilir
Yön
Yükseltme, indirme, yüzeye çıkarma, içe yöneltme
Toksisite
Geleneksel metinlerde toksik veya dikkat gerektiren sınıflar
İşleme — Paozhi
Kavurma, buharlama, kaynatma, zencefil/şarap/tuz/bal gibi yardımcılarla işleme
Uyumluluk
Birlikte güçlendirme, dengeleme, toksisiteyi azaltma veya kaçınılması gereken kombinasyonlar

Başlıca madde kategorileri

20 kategori

  1. Dış yüzeyi açanlar
  2. Sıcağı temizleyenler
  3. Aşağı boşaltanlar
  4. Nem/suyu boşaltanlar
  5. Rüzgâr-Nem uzaklaştıranlar
  6. Nem’i aromatik olarak dönüştürenler
  7. Balgamı dönüştüren, öksürük/hırıltıyı yatıştıranlar
  8. Qi’yi düzenleyenler
  9. Kan’ı düzenleyenler
  10. İçi ısıtanlar
  11. Sindirimi kolaylaştıranlar
  12. Parazitlere karşı kullanılanlar
  13. Kanamayı durduranlar
  14. Qi, Kan, Yin veya Yang’ı tonifiye edenler
  15. Büzücü/sabitleyiciler
  16. Shen’i sakinleştirenler
  17. İç Rüzgârı yatıştıranlar
  18. Açıklıkları açanlar
  19. Kusmayı uyaran tarihsel maddeler
  20. Haricî kullanılan maddeler

Formül mimarisi: Jun–Chen–Zuo–Shi

Bir formül maddelerin toplamı değil, roller arasındaki bir düzendir. Zuo rolüne dikkat: sistem bir bileşenin YAN ETKİSİNİ dengelemek için başka bir bileşen ekliyor — geleneğin toksisiteyi bildiğinin bir başka kanıtı.

Jun

Hükümdar

Ana örüntü veya başlıca hedefe yönelir

Chen

Bakan

Hükümdarı güçlendirir veya ikincil örüntüyü ele alır

Zuo

Yardımcı

Yan etkileri dengeler, eşlik eden soruna yönelir veya sert etkiyi yumuşatır

Shi

Elçi

Formülü belirli bölgeye yönlendirdiği veya bileşenleri uyumladığı kabul edilir

Her formülde dört rolün dördünün de ayrı maddelerle bulunması zorunlu değildir. Bir madde birden fazla rol üstlenebilir.

Tarihsel olarak önemli formüller

10 formül

Bunlar tarihsel kayıtlardır, reçete önerisi değil. Dört formülün notu ayrıca güvenlik ya da mevzuat uyarısı taşıyor — bir formülün klasik olması onu güvenli yapmaz.

Gui Zhi Tang

Taiyang Rüzgâr örüntüsü, Ying–Wei uyumsuzluğu

Shanghan geleneğinin temel formüllerinden

Ma Huang Tang

Fazlalık tip Rüzgâr-Soğuk

Ephedra içerdiği için ciddi güvenlik ve mevzuat sorunu taşır

Xiao Chai Hu Tang

Shaoyang uyumsuzluğu

Çok bileşenli; etkileşim ve karaciğer güvenliği değerlendirilmelidir

Bai Hu Tang

Yangming Qi düzeyi yoğun sıcaklık

Klasik sıcaklık temizleme formülü

Si Jun Zi Tang

Qi yetersizliği

Tonifikasyon formül ailesinin çekirdeği

Si Wu Tang

Kan yetersizliği

Pek çok jinekolojik/kan besleyici formülün çekirdeği

Liu Wei Di Huang Wan

Böbrek Yin yetersizliği

Yaygın fakat herkese uygun bir “genel tonik” değildir

Er Chen Tang

Balgam-Nem

Balgam dönüştürme formül ailesi

Bu Zhong Yi Qi Tang

Orta Qi yetersizliği ve çökmesi

Qi yükseltme yaklaşımı

Yin Qiao San

Sıcak hastalık geleneğinde Rüzgâr-Sıcak başlangıcı

Modern enfeksiyon tedavisinin yerine geçmez

Hazırlama biçimleri

  • · Tang: Dekoksiyon/kaynatma
  • · Wan: Hap
  • · San: Toz
  • · Gao: Yoğun ekstre, macun veya merhem
  • · Granül ekstre
  • · Tentür/şarap preparatı
  • · Şurup
  • · Haricî yıkama, kompres veya merhem

Hazırlama yöntemi kimyasal içeriği ve toksisiteyi değiştirebilir. “Doğal” sözcüğü “zararsız” anlamına gelmez.

Ürün güvenliğinin beş katmanı

  1. Doğru tür Pinyin adı tek başına yeterli olmayabilir; Latince ikili ad ve kullanılan bitki kısmı gerekir.
  2. Doğru işleme Ham ve işlenmiş ürünlerin bileşimi/toksisitesi farklı olabilir.
  3. Saflık Ağır metal, pestisit, mikrop, aflatoksin ve yabancı ilaç taraması.
  4. Standardizasyon Etkin/toksik bileşen miktarı ve partiler arası tutarlılık.
  5. Klinik uygunluk Doz, süre, hastalıklar, ilaçlar, gebelik ve laboratuvar izlemi.

Özellikle bilinmesi gereken risk maddeleri

Bu maddelerin her biri klasik literatürde yer alır. Eskilik bir güvenlik belgesi değildir.

Ma Huang — Ephedra sinica

R25

Efedrin alkaloidleri hipertansiyon, kalp krizi, nöbet, inme ve psikozla ilişkilidir; ABD’de bu alkaloidleri içeren takviyeler yasaklanmıştır.

Gan Cao — Meyan kökü

R24

Glisirizin, özellikle yüksek miktar/uzun kullanımda hipertansiyon, potasyum düşüklüğü, ritim bozukluğu ve hatta kalp durmasına yol açabilir; kortikosteroidlerle etkileşim bildirilmiştir.

Ren Shen — Panax ginseng

R22

Uykusuzluk, kan şekeri düşmesi, pıhtılaşma ve ilaç etkileşimi riski; gebelik ve otoimmün hastalıkta dikkat.

Huang Qi — Astragalus

R23

Etkinliğe ilişkin güvenilir kanıt yetersizdir; otoimmün hastalığı kötüleştirebilir ve immünsüpresanlarla etkileşebilir.

Aristolochia türleri

R26

Aristoloşik asit güçlü böbrek toksini ve kanserojendir; geri dönüşsüz böbrek yetmezliğiyle ilişkilidir. İsim/tür karışıklıkları önemli kaynaktır.

He Shou Wu — Polygonum multiflorum

R27

İyi belgelenmiş akut karaciğer hasarı; ağır, bazen ölümcül vakalar ve tekrar kullanımda nüks bildirilmiştir.

Fu Zi/Cao Wu — Aconitum türleri

R29

Yanlış tür, yetersiz işleme veya doz hatası ölümcül ritim bozukluğu ve nörolojik toksisite oluşturabilir. Profesyonel farmasötik kontrol olmadan kullanılmamalıdır.

Bitki–ilaç etkileşiminde yüksek riskli ilaç grupları

  • Varfarin ve diğer antikoagülan/antiplatelet ilaçlar
  • Digoksin ve ritim ilaçları
  • İnsülin ve diyabet ilaçları
  • İmmünsüpresanlar
  • Antiepileptikler
  • Psikiyatrik ilaçlar
  • Kemoterapi ve hedefe yönelik kanser ilaçları
  • Dar terapötik aralığı olan tüm ilaçlar

Bu bölümün kapsamadığı

Binlerce tıbbi madde ve yüzlerce formülün monografisi bu pakette YOKTUR ve üretilmemiştir. Burada 20 kategori, 10 tarihsel formül ve 7 yüksek riskli madde var — bir madde kütüphanesi değil, o kütüphanenin nasıl okunacağını öğreten bir çerçeve.

Site planı madde veri tabanını ayrı bir yayın fazına bırakıyor ve öncelik sırasını popülerliğe göre değil toksisite, etkileşim, yaygın kullanım, isim ve tür karışıklığı, kanıt hacmi ile sürdürülebilirliğe göre kuruyor. O faz, doğrulanmış farmakope temelli bir kaynak olmadan başlatılamaz.

Bitkisel ürün güvenliğinin tamamı için güvenlik merkezi, kanıt durumu için kanıt matrisi.

Sayfa künyesi

Son kanıt taraması
1 Ağustos 2026
Son tıbbi inceleme
Yapılmadı — inceleme bekliyor
Sonraki planlı inceleme
1 Kasım 2026
Paket sürümü
2.0 · 1 Ağustos 2026

Güncelleme ritmi: Yüksek riskli güvenlik sayfası — en geç 3 ayda bir. Sonraki inceleme tarihi, kanıt tarama kesim tarihine bu ritim eklenerek hesaplanır — o tarih geçtiğinde sayfa eskimiş sayılır.

Düzeltme bildirimi: bu akademide bir hata bildirim kanalı henüz tanımlanmadı. Editoryal standart her sayfada böyle bir bağlantı istiyor; eksiklik gizlenmeden bildiriliyor.

Bu site eğitim ve genel sağlık okuryazarlığı içindir. Tanı, reçete veya kişiye özel tedavi sunmaz. Akupunktur, moksa, yaş kupa ve tıbbi ürünler yetkisiz veya yanlış uygulandığında ciddi zarar verebilir. Sağlık sorunlarında yetkili sağlık profesyoneline başvurun; acil belirtilerde 112’yi arayın. Devam eden tedavinizi hekim önerisi olmadan değiştirmeyin.