Bölüm 7
Hastalık nedenleri ve patogenez
246 kelime · ≈ 1 dakika · 1 kaynak
Altı dış etken, yedi duygu ve patogenez terimleri geleneksel örüntü dilidir; enfeksiyon, endokrin hastalık veya psikiyatrik tanının yerine kullanılmaz. R02
7.1 Dış kökenli altı etken
| Geleneksel etken | Tipik nitelik | Geleneksel örüntü örnekleri |
|---|---|---|
| Rüzgâr | Ani başlangıç, hareket, değişkenlik, üst/yüzey bölgesi | Gezici ağrı, kaşıntı, titreme, yüzeysel belirtiler |
| Soğuk | Daralma, yavaşlama, ağrı | Isıyla rahatlayan ağrı, üşüme, berrak salgı |
| Yaz Sıcağı | Mevsimsel sıcaklık, Qi ve sıvıları tüketme | Yüksek ateş, susuzluk, bitkinlik |
| Nem | Ağırlık, yapışkanlık, uzama, alt bölgeler | Ağırlık hissi, ödem, bulanık salgılar |
| Kuruluk | Sıvıları tüketme | Kuru cilt, ağız, burun veya öksürük |
| Ateş/Sıcaklık | Yükselme, hızlanma, sıvı tüketme | Ateş, kızarıklık, huzursuzluk, koyu salgı |
Bu kavramlar meteorolojik olayların doğrudan hastalık yaptığı basit bir model değildir; klinik bulgu kümelerini nitelendiren geleneksel metaforlardır.
7.2 İç kökenli yedi duygu
- Sevinç
- Öfke
- Keder
- Endişe
- Düşünceye saplanma
- Korku
- Şok
Duygular normal insan deneyimleridir. Geleneksel modele göre yoğun, uzun süreli veya düzenlenemeyen duygular Qi’nin yönünü ve organ ağlarını etkileyebilir. Bu çerçeve psikiyatrik hastalıkların kişisel zayıflık veya “yanlış duygu” nedeniyle oluştuğu şeklinde kullanılmamalıdır.
7.3 Diğer nedenler
- Düzensiz, yetersiz veya aşırı beslenme
- Aşırı çalışma ya da hareketsizlik
- Uyku bozukluğu
- Cinsel aşırılık olarak yorumlanan yaşam biçimi etkenleri
- Travma
- Salgın etkenleri
- Parazitler
- Zehirler
- Yanlış veya aşırı tedavi
- Doğuştan gelen zayıflık
7.4 Temel patolojik hareketler
- Qi yetersizliği: İşlevsel gücün azalması
- Qi durgunluğu: Hareket ve düzenlemenin sıkışması
- Qi karşı akımı: Normal yönün tersine dönmesi; örneğin Mide Qi’sinin yukarı çıkmasıyla bulantı şeklinde yorumlanması
- Qi çökmesi: Yükseltici/tutucu işlevin zayıflaması
- Qi kapanması veya çöküşü: Ağır ve acil kabul edilen geleneksel tablolar
- Kan yetersizliği, Kan stazı, Kan ısısı
- Sıvı yetersizliği, Nem, Balgam, ödem
- Yin, Yang, Jing veya organ Qi’si yetersizlikleri
- İç Rüzgâr, İç Soğuk, İç Ateş
Bu bölümde atıf yapılan kaynaklar
- R02 — Dünya Sağlık Örgütü. · WHO International Standard Terminologies on Traditional Chinese Medicine (2022)