Bölüm 15

Güvenlik, kırmızı bayraklar ve yanlış bilgi

435 kelime · ≈ 2 dakika · 1 kaynak

15.1 Acil tıbbi değerlendirme gerektiren belirtiler

Aşağıdakilerde akupunktur, bitki, kupa veya başka bir tamamlayıcı yöntem denenerek zaman kaybedilmemelidir:

Göğüs ağrısı, baskı, soğuk terleme veya ani nefes darlığı
Yüz-kol güçsüzlüğü, konuşma bozukluğu, ani görme kaybı veya inme belirtisi
Ani ve alışılmadık derecede şiddetli baş ağrısı
Bilinç değişikliği, nöbet, ense sertliğiyle ateş
Ciddi alerji, dil/boğaz şişmesi, hırıltı
Kanlı kusma, siyah dışkı, durmayan kanama
Şiddetli karın ağrısı, tahta gibi karın, sürekli kusma
Gebelikte ağrı, kanama, su gelmesi veya bebeğin hareketinde belirgin azalma
Ciddi travma, kırık veya omurilik basısı belirtisi
Sarılık, koyu idrar ve açık renk dışkı; özellikle bitkisel ürün sonrası
İntihar düşüncesi, psikotik belirti veya kişinin kendine/başkasına zarar verme riski

Türkiye’de acil durum numarası 112’dir.

Yöntem	Özellikle dikkat gerektiren durumlar
Bitkisel ürün	Gebelik/emzirme, çocukluk, ileri yaş, karaciğer-böbrek hastalığı, çoklu ilaç, ameliyat öncesi, kanser tedavisi, transplantasyon, otoimmün hastalık
Akupunktur	Kanama riski, ağır bağışıklık baskılanması, iğne fobisi/bayılma, deri enfeksiyonu; elektroakupunkturda implante elektronik cihazlar; gebelik
Moksa	Duyu kaybı, diyabetik nöropati, astım/duman hassasiyeti, gebelik, yanıcı ortam
Kupa/gua sha	Antikoagülan, kanama bozukluğu, anemi, kırılgan cilt, aktif enfeksiyon, egzama/psoriasis, bağışıklık baskılanması
Tuina	Kırık/çıkık, DVT, ciddi osteoporoz, akut nörolojik kayıp, kemik metastazı, enfeksiyon
Tai chi/qigong	Düşme riski, kontrolsüz kalp hastalığı, akut solunum sıkıntısı; hareketler uyarlanmalıdır

Yetkili sağlık kuruluşunda çalışıyor mu?
İlgili uygulama için güncel, doğrulanabilir sertifikası var mı?
Önce biyomedikal tanı ve ilaç listesini soruyor mu?
Tedaviyi standart bakımın “yerine” değil, gerektiğinde yanında mı konumluyor?
Beklenen fayda, belirsizlik, alternatif ve riskleri açıklıyor mu?
Yazılı aydınlatılmış onam alıyor mu?
Akupunktur iğneleri tek kullanımlık, steril ve kapalı paket mi?
Ürünlerde Latince tür, kullanılan kısım, üretici, parti ve son kullanma bilgisi var mı?
Sonuçları ölçüyor ve işe yaramıyorsa bırakma planı sunuyor mu?
“Her hastalığı kesin tedavi”, “toksin atma”, “ilaçları hemen bırakma” gibi iddialardan kaçınıyor mu?

İddia	Dengeli yanıt
“Doğal olan zararsızdır.”	Aconitum, aristoloşik asit ve efedra doğal ama ciddi toksiktir.
“Kupa toksinleri çıkarır.”	Kupa izleri negatif basınca bağlı damar/doku etkileridir; özgül “toksin çıkışı” göstermez.
“Yan etki iyileşme krizidir.”	Yeni veya kötüleşen belirti toksisite olabilir; değerlendirilmelidir.
“Binlerce yıllık kullanım etkinliği kanıtlar.”	Uzun kullanım hipotez ve deneyim sağlar; etkinlik ve güvenlik için kontrollü veri gerekir.
“Modern tıp sadece belirtileri bastırır.”	Modern tıp koruma, neden tedavisi, rehabilitasyon ve palyasyonu kapsar.
“DSÖ tanı kodu verdiyse tedavi kanıtlanmıştır.”	ICD-11 geleneksel karşılaşmaları kaydetmek ve araştırmak için isteğe bağlı sınıflandırma sağlar; tek tek tedavileri onaylamaz.
“Akupunktur sadece plasebodur.”	Özgül ve bağlamsal etkileri ayırmak zordur; bazı durumlarda sahte uygulamaya küçük üstünlük vardır. “Sadece” sözcüğü kanıtın karmaşıklığını gizler.

ICD-11 açıklaması için: R05