Supin, Pron, Lateral ve Litotomi Pozisyonları

Açılış

Anatomik pozisyon bir sözleşmedir ve hiç kimse o duruşta durmaz. Gerçek hayatta beden yatar, yan döner, oturur.

Bu duruşların da adları vardır ve bu adlar rastgele seçilmemiştir: her biri belirli bir amaç için, belirli bir bölgeye erişim sağlamak üzere tanımlanmıştır.

Önemli bir ayrımla başlayalım. Bu pozisyonlar anatomik pozisyonun yerine geçmez. Yön terimleri hâlâ anatomik pozisyona göre kullanılır. Bunlar bedenin gerçekte nasıl durduğunu söyler; tarif dilini değiştirmez.

Anatomik pozisyon nasıl konuşulacağını, klinik pozisyonlar bedenin nasıl durduğunu belirler. İkisi ayrı katmandır.

Bu derste ne olacak

Dört temel pozisyonu tanımlayacağız: supin, pron, lateral ve litotomi. Her birinde adın nereden geldiğini, ne için kullanıldığını ve o duruşta anatomide ne değiştiğini göreceğiz. Ardından pozisyon değişiminin organ konumlarını nasıl kaydırdığını ele alacağız — bu, Kurs 01-05'te açtığımız konunun devamı.

Sıfır noktası

Dört tanım:

Dördünün ortak mantığı: bir bölgeye erişimi kolaylaştırmak.

Mekanizma

Supin — en yaygın referans

Sırtüstü yatış, tıpta en sık kullanılan pozisyondur ve birçok şeyin varsayılanıdır.

Neden bu kadar yaygın:

• Gövdenin ön yüzünün tamamına erişim sağlar: göğüs, karın, boyun ön yüzü.
• Kişi için görece rahattır ve uzun süre sürdürülebilir.
• Görüntülemelerin çoğu bu pozisyonda çekilir; bu yüzden kesitsel anatomi büyük ölçüde supin bedene göre öğrenilir.

Anatomide ne değişir:

• Karın organları arkaya, omurgaya doğru yaslanır.
• Diyafram, ayaktakine göre biraz yukarı kayar; bu, akciğer hacmini bir miktar azaltır.
• Boyun ve sırttaki damarlar dolgunlaşır.

Pron — arka yüzeye erişim

Yüzüstü yatış, sırt ve arka yüzeylere erişim gerektiğinde kullanılır: omurga girişimleri, sırt bölgesi işlemleri, bazı görüntülemeler.

Anatomide ne değişir:

• Karın organları öne, karın duvarına doğru yaslanır — supin durumun tersi.
• Karın basıncı artabilir; bu, göğüs hareketini kısıtlar.
• Baş yana çevrilmek zorundadır, bu da boyun yapılarını gerer.

Pron pozisyon, uzun süre sürdürülmesi görece zor bir duruştur ve bu yüzden gerekmedikçe tercih edilmez.

Lateral — yan erişim ve tek taraf

Yan yatış, hangi tarafın altta kaldığına göre adlandırılır: sol lateral pozisyonda kişi sol tarafı üzerine yatar.

Kullanım alanları: Yan taraftan erişim gerektiren işlemler, bazı göğüs ve böbrek girişimleri, ve bilinci kapalı kişilerde solunum yolunu açık tutmak.

Anatomide ne değişir:

• Yerçekimi yatay eksene döner: organlar alttaki tarafa doğru kayar.
• Alttaki akciğerin hacmi, üstündeki bedenin ağırlığı ve organların basısıyla azalır. Kendiliğinden solunumda yine de alttaki akciğer daha çok havalanır; bu ilişki genel anestezide ve makineyle solunumda tersine dönebilir.
• Kalp, göğüs boşluğu içinde bir miktar yer değiştirir.

Bu son madde, göğüs muayenesi ve görüntülemesinde neden pozisyonun kaydedildiğini açıklar.

Litotomi — pelvis ve perineye erişim

Sırtüstü yatarken kalça ve dizlerin bükülmesi ve bacakların desteklenmesiyle oluşur. Pelvis ve perine bölgesine erişimi açar; jinekolojik, ürolojik ve bazı alt sindirim sistemi işlemlerinde kullanılır.

Anatomide ne değişir:

• Pelvisin açısı değişir; pelvis içi organların birbirine göre konumu kayar.
• Kalça ve diz uzun süre bükülü kaldığında bacak damar ve sinirleri baskı altında kalabilir. Bu yüzden pozisyon süresi ve destek noktaları önemlidir.

Bu, bir sonraki dersin ana konusuna geçiş: pozisyonun kendisi bir risk kaynağıdır.

Ek pozisyonlar

Dört temel duruşun yanında sık geçen üçü daha var:

• Fowler pozisyonu: Sırtüstü yatarken gövdenin belirli bir açıyla yükseltilmesi. Solunumu kolaylaştırır.
• Trendelenburg: Sırtüstü yatarken başın gövdeden aşağıda olması. Karın içi organların yukarı kaymasını sağlar.
• Ters Trendelenburg: Başın yukarıda olması. Üst karın işlemlerinde organları aşağı çeker.

Üçü de aynı ilkeye dayanır: yerçekimini bir araç olarak kullanmak.

Pozisyon ve organ konumu

Kurs 01-05'te canlı bedenin kadavradan beş noktada ayrıldığını söylemiştik; birincisi yerçekimi ve pozisyondu. Şimdi bunu somutlaştırabiliriz.

Pozisyon değiştiğinde üç şey olur:

1. Yerçekimi yönü değişir. Hareketli organlar — özellikle karın içindekiler — yeni yöne doğru kayar.
2. Basınç dağılımı değişir. Altta kalan yapılar, üstündekilerin ağırlığını taşır.
3. Boşlukların biçimi değişir. Göğüs ve karın boşluklarının hacmi ve şekli, duruşa göre farklılaşır.

Bunun pratik sonucu: bir organın "yeri" tek bir nokta değildir. Bir aralıktır ve o aralığın neresinde olduğunu duruş belirler. Anatomi metinlerinde verilen konum, referans duruştaki konumdur.

Kendin dene

Toparlayalım

• Klinik pozisyonlar anatomik pozisyonun yerine geçmez; tarif dili değişmez, yalnız bedenin gerçek duruşu değişir.
• Supin (sırtüstü) en yaygın duruştur ve görüntülemelerin çoğu bu pozisyonda çekilir.
• Pron (yüzüstü) arka yüzeylere erişim sağlar ama sürdürmesi zordur.
• Lateral (yan) hangi tarafın altta kaldığına göre adlandırılır; alttaki akciğerin hacmi azalır ve iki akciğerin havalanması eşitlenmez.
• Litotomi pelvis ve perineye erişim açar; uzun sürerse damar ve sinir baskısı riski taşır.
• Fowler, Trendelenburg ve ters Trendelenburg yerçekimini araç olarak kullanır.
• Pozisyon değişince yerçekimi yönü, basınç dağılımı ve boşluk biçimi değişir — bir organın yeri bir nokta değil, bir aralıktır.

Bir sonraki derste bu duruşların klinikteki uygulamasına ve taşıdıkları risklere bakacağız.