Belirsiz artikelden sonra

Kanca

Bir arkadaşına yeni hayatını anlatan bir e-posta yazıyorsun: "Ich habe einen neuen Job, eine schöne Wohnung und viele neue Freunde. Mit meinem neue Chef verstehe ich mich gut, und meine neue Kollegen sind nett." İlk cümle kusursuz. İkinci cümlede ise iki sıfat eksik kaldı: "mit meinem neuen Chef" ve "meine neuen Kollegen" olmalıydı. A2.18'de "ein" kelimesini Nominativ ve Akkusativ'de öğrenmiştin; Dativ ve çoğul geldiğinde kural bir an elinden kaydı.

B1.4'te belirli artikelden sonra sıfatın hep sade kaldığını gördün, çünkü hâli ve cinsiyeti artikel gösteriyordu. "ein" ailesinde durum biraz farklıdır: artikel çoğu yerde sinyal verir, ama üç yerde susar. Bu derste bütün tabloyu, "ein" gibi davranan kelimeleri ve bu sistemi hızlı uygulamak için pratik bir soruyu göreceğiz.

Anlatım

Tam tablo: karışık çekim

Belirsiz artikel "ein", olumsuz artikel "kein" ve iyelik kelimeleri (mein, dein, sein, ihr, unser, euer, Ihr) aynı sonları taşır. Onlardan sonra gelen sıfatların çekimine "karışık çekim" (gemischte Deklination) denir; çünkü bazı hücrelerde B1.4'teki zayıf ekler, bazılarında belirli artikelin sonları görünür.

"ein" kelimesinin çoğulu yoktur; "bir" sayı olduğu için çoğulda anlamsız kalır. Çoğul sütunu bu yüzden "kein" ya da bir iyelik kelimesiyle doldurulur: "keine neuen Freunde", "meine neuen Freunde". Çoğulda sıfat her hâlde "-en" alır. Çoğul ismin artikelsiz kullanımını, yani "neue Freunde" biçimini, sıradaki derste göreceğiz.

Pratik soru: artikelin bir sonu var mı?

Tabloyu ezberlemek yerine her seferinde tek bir soru sorabilirsin: artikelin sonunda bir ek var mı? "eine", "einen", "einem", "einer", "eines", "meine", "meinen" gibi biçimlerde artikel ek taşır, yani hâli ve cinsiyeti zaten gösterir. O zaman sıfat B1.4'teki gibi sade kalır: "-e" ya da "-en".

Artikel çıplak kalıyorsa, yani "ein", "kein", "mein", "unser" hiçbir ek almadan duruyorsa, sinyal eksiktir. O zaman sıfat, belirli artikelin son harfini üstlenir: eril Nominativ'de "der" gibi "-er" ("ein neuer Job"), nötr Nominativ ve Akkusativ'de "das" gibi "-es" ("ein neues Handy"). Bu üç hücre, bütün tablodaki tek zorluktur.

"ein" gibi davranan kelimeler

İyelik kelimeleri A1.30'da öğrendiğin gibi sahibe göre seçilir, ama sonları "ein" gibi çekimlenir. Sıfat da aynı kurala uyar: "mein alter Freund" (eski arkadaşım), "unser neues Auto" (yeni arabamız), "Ihre letzte E-Mail" (son e-postanız), "mit seinem kleinen Sohn" (küçük oğluyla). "euer" ek alınca ortadaki "e" harfini kaybeder: "eure neue Wohnung", "mit eurem neuen Auto".

"kein" olumsuzlukta aynı sistemi kullanır: "Das ist kein schlechter Plan" (Bu kötü bir plan değil), "Ich habe keine große Lust" (Pek hevesim yok), "Wir haben keine neuen Informationen" (Yeni bir bilgimiz yok).

Karşılaştırma biçimleri de ek alır

A2.15'teki karşılaştırma biçimi ("größer", "besser") ve A2.16'daki en üstünlük biçimi bir ismin önüne geldiğinde, aynı sıfat eklerini alır. Karşılaştırma eki ile sıfat eki arka arkaya gelir: "ein größeres Zimmer" (daha büyük bir oda), "Ich suche einen besseren Job" (daha iyi bir iş arıyorum), "mit einem schnelleren Auto". En üstünlük biçimi ise genellikle belirli artikelle kullanılır: "der beste Kaffee der Stadt" (şehrin en iyi kahvesi).

Fiilden sonra ek yok

Bütün bu ekler yalnızca sıfat ismin önünde durduğunda gelir. Sıfat "sein", "werden" ya da "bleiben" fiilinden sonra geliyorsa, hiç ek almaz: "Mein Job ist neu." "Die Wohnung ist schön." A2.18'de gördüğün bu kural, çekim tablolarını öğrendikten sonra kolayca unutulur.

Örnekler

Her örnekte artikelin bir sonu olup olmadığına bak ve sıfatın ekini buna göre açıkla.

Dördüncü, beşinci ve altıncı örneklerde artikel çıplaktır ("ein", "unser", "kein"); bu yüzden sıfat "-es" ya da "-er" alır. Son örnekte sıfatlar "sein" fiilinden sonra geldiği için hiç ek almaz.

Sık yapılan hatalar

Mini alıştırma

Cevaplar

1. "Ich wohne in einer kleinen Stadt." "Er hat einen großen Hund." "Das ist ein interessantes Buch."
2. "mit meinem neuen Laptop", "mit einer alten Freundin", "mit unseren kleinen Kindern"
3. "Wir suchen ein günstigeres Hotel."
4. "Meine beste Freundin hat eine neue Wohnung und keine alten Möbel, aber die Wohnung ist sehr klein." (çoğul -en; fiilden sonra ek yok)
5. "Ich habe mich mit einem alten Freund in einem neuen Café getroffen."

Özet kartı

1. ein, kein ve iyelik kelimelerinden sonra karışık çekim.
2. Tek soru: artikelin sonu var mı? Varsa sıfat -e/-en; yoksa (ein, kein, mein) sıfat -er ya da -es.
3. Üç zor hücre: eril Nominativ (ein neuer), nötr Nominativ ve Akkusativ (ein neues).
4. Dativ, Genitiv ve çoğulun hepsinde -en: mit einem neuen Auto, meine neuen Freunde.
5. Karşılaştırma biçimi de ek alır: ein größeres Zimmer, einen besseren Job.
6. Fiilden sonra ek yok: Mein Auto ist neu. euer → eure, eurem.

Sonraki derse köprü

İki taraf tamamlandı: belirli artikelden sonra sıfat sade kalıyor, belirsiz artikelden sonra üç hücrede sinyali üstleniyor. Peki önünde hiç artikel yoksa? Bir menüde "frischer Fisch", bir ilanda "große Wohnung mit Balkon", bir mektupta "Liebe Grüße" gibi ifadelerde sıfat bütün işi tek başına yapar. Sıradaki derste artikelsiz sıfat çekimini ve "viele", "einige", "ein paar" gibi kelimelerden sonra ne olduğunu göreceğiz.