Önce özete göz atDersin sonundaki özet, okumaya başlamadan önce yol haritası olarak.
- Futur I: werden (çekimli) + mastar (sonda): Ich werde dich anrufen.
- Plan ve takvim için çoğu zaman şimdiki zaman yeter: Morgen fahre ich nach Berlin.
- Futur I özellikle: söz (Ich werde dir helfen), tahmin (Es wird regnen), belirsizliği gidermek.
- wird wohl + mastar = şimdiki bir durum için varsayım: Er wird wohl krank sein.
- werden'in üç görevi: + sıfat/isim = olmak; + Partizip II = Passiv; + mastar = Futur I.
- werden bir kez gelir; yan cümlede en sonda: …, dass es regnen wird.
Kanca
Bir iş arkadaşın cuma günü sana soruyor: "Was machst du am Wochenende?" Türkçede cevabın hazır: "Annemleri ziyaret edeceğim." "-ecek" ekinin Almancadaki karşılığını düşünüp dikkatle bir cümle kuruyorsun: "Ich werde am Wochenende meine Eltern besuchen werden." İş arkadaşın gülümsüyor; bir "werden" fazla oldu. Sonra ekliyor: "Du kannst auch einfach sagen: Am Wochenende besuche ich meine Eltern." Almanca konuşan biri bu durumda çoğu zaman şimdiki zamanı seçer.
Türkçede gelecek zaman "-ecek, -acak" ekiyle sistemli biçimde kurulur ve gelecekteki her plan için kullanılır. Almancada gelecek zamanın, yani Futur I'in, bir biçimi vardır, ama kullanımı daha dardır. A2.29'da hava tahminlerinde "Morgen regnet es" gibi cümlelerle geleceğin çoğu zaman şimdiki zamanla söylendiğini görmüştün. Bu derste Futur I'in nasıl kurulduğunu ve asıl hangi durumlarda gerektiğini öğreneceğiz.
Anlatım
Biçim: werden + mastar
Futur I, B1.21'de çekimini öğrendiğin "werden" fiili ile asıl fiilin mastarından oluşur. "werden" ikinci kutuda çekimlenir, mastar cümlenin sonuna gider: "Ich werde dich morgen anrufen" (Seni yarın arayacağım). "Wir werden das Problem lösen" (Sorunu çözeceğiz).
| Kişi | werden | Örnek |
|---|---|---|
| ich | werde | Ich werde kommen. |
| du | wirst | Du wirst es schaffen. |
| er / sie / es | wird | Es wird regnen. |
| wir | werden | Wir werden sehen. |
| ihr | werdet | Ihr werdet staunen. |
| sie / Sie | werden | Sie werden sich freuen. |
Yan cümlede çekimli "werden" en sona gider, mastar hemen önünde durur: "Ich glaube, dass es morgen regnen wird." Ayrılabilen fiiller mastar hâlinde bitişik kalır: "Ich werde dich morgen anrufen", "Er wird um sieben aufstehen". Bu düzen B1.23'teki modal Passiv'in yan cümle sırasına benzer: çekimli fiil sonda, geri kalan fiiller onun önünde.
Ne zaman gerçekten gerekli?
Almancada bir plan ya da takvimdeki bir olay için genellikle şimdiki zaman yeterlidir; cümledeki zaman kelimesi geleceği gösterir: "Morgen fahre ich nach Berlin." "Nächste Woche habe ich Urlaub." Futur I ise dört durumda özellikle doğal duyulur.
Birincisi bir söz ya da güçlü bir niyettir: "Ich werde dir helfen, versprochen!" (Sana yardım edeceğim, söz!). "Das werde ich nie vergessen" (Bunu asla unutmayacağım). İkincisi bir tahmindir, özellikle geleceğe dair: "Es wird bald regnen" (Birazdan yağmur yağacak). "Du wirst es schaffen" (Başaracaksın). Üçüncüsü zaman kelimesi olmadığında belirsizliği gidermektir: "Ich rufe dich an" şimdi mi, sonra mı belirsizdir; "Ich werde dich anrufen" açıkça gelecektir. Dördüncüsü resmî duyurular ve planlardır: "Die neue Brücke wird im Sommer eröffnet werden" gibi cümleler haberlerde duyulur.
Varsayım: wird wohl …
Futur I'in Türkçe konuşanlar için şaşırtıcı bir kullanımı daha vardır: şimdiki bir durum hakkında varsayım. "wohl" (herhalde) ya da "wahrscheinlich" (muhtemelen) ile birlikte, geleceği değil, şu anki bir durumu tahmin eder: "Er ist nicht da. Er wird wohl krank sein" (Burada değil. Herhalde hastadır). "Sie wird jetzt zu Hause sein" (Şimdi evdedir herhalde). Türkçedeki "-dır" ekinin tahmin anlamına ("evdedir", "hastadır") yakındır.
werden'in üç görevi
Artık "werden" fiilinin üç görevini tanıyorsun. Hangisi olduğunu cümlenin sonundaki kelime söyler. Aşağıdaki tabloda üç görevi aynı fiilin üç farklı kullanımı olarak yan yana görebilirsin.
| Sondaki kelime | Görev | Örnek | Türkçe |
|---|---|---|---|
| sıfat ya da isim | olmak, hâline gelmek | Es wird kalt. / Er wird Arzt. | Soğuyor. / Doktor oluyor. |
| Partizip II | Passiv (B1.21) | Das Haus wird gebaut. | Ev inşa ediliyor. |
| mastar | Futur I | Ich werde morgen kommen. | Yarın geleceğim. |
Bu tabloyu bir anahtar gibi kullanabilirsin: cümlede "werden" gördüğünde gözünü cümlenin sonuna çevir. "gebaut" gibi bir Partizip II mi, "kommen" gibi bir mastar mı, yoksa "kalt" gibi bir sıfat mı?
Örnekler
Her örnekte "werden" fiilinin görevini bul ve Futur I'in hangi amaçla kullanıldığını söyle: söz, tahmin, belirsizliği gidermek ya da varsayım.
İkinci örnek bir planı Futur I kullanmadan anlatır; "morgen" geleceği zaten gösterir. Beşinci örnekte "wird … sein" geleceği değil, şu anki bir durumu tahmin eder.
Sık yapılan hatalar
Yaygın yanlışMastarı sona koymamak ya da çekimlemek: "Ich werde komme morgen", "Er wird fährt nach Berlin".
— Türkçedeki "geleceğim" tek bir kelime olduğu için öğrenci Almancada iki fiili yan yana koyar ve ikisini de çekimler. Futur I'de yalnızca "werden" çekimlenir; asıl fiil mastar olarak cümlenin sonuna gider. Doğrusu: "Ich werde morgen kommen." "Er wird nach Berlin fahren."
Yaygın yanlışFutur I ile Passiv'i karıştırmak: "Ich werde dich morgen angerufen" (arayacağım anlamında), "Ich werde morgen anrufen" (aranacağım anlamında).
— "werden" iki yapıda da kullanıldığı için öğrenci sondaki kelimenin biçimine dikkat etmez. Mastar geleceği, Partizip II edilgeni gösterir. Doğrusu: "Ich werde dich morgen anrufen" (Seni yarın arayacağım). "Ich werde morgen angerufen" (Yarın aranacağım).
Yaygın yanlışHer gelecek planı için Futur I kullanmak ya da "werden" kelimesini iki kez yazmak: "Ich werde am Wochenende meine Eltern besuchen werden."
— Türkçede gelecek zaman her planda "-ecek" ile kurulduğu için öğrenci Almancada da her plan için Futur I seçer ve bazen "werden" kelimesini hem başa hem sona koyar. "werden" yalnızca bir kez, çekimli olarak gelir; ayrıca bir zaman kelimesi varsa şimdiki zaman çoğu zaman daha doğaldır. Doğrusu: "Ich werde am Wochenende meine Eltern besuchen." ya da daha doğal: "Am Wochenende besuche ich meine Eltern."
Mini alıştırma
Cevaplar
- "Ich werde jeden Tag Deutsch lernen." "Wir werden ein neues Auto kaufen."
- "Es wird wohl bei der Post sein."
- "Es wird dunkel." (olmak) "Die Tür wird geöffnet." (Passiv) "Ich werde die Tür öffnen." (Futur I)
- "Ich werde morgen früh aufstehen und ich werde dich anrufen." (mastar: aufstehen, anrufen)
- "Ich verspreche es: Ich werde nie wieder zu spät kommen. Der Bus wird wohl Verspätung haben."
Özet kartı
- Futur I: werden (çekimli) + mastar (sonda): Ich werde dich anrufen.
- Plan ve takvim için çoğu zaman şimdiki zaman yeter: Morgen fahre ich nach Berlin.
- Futur I özellikle: söz (Ich werde dir helfen), tahmin (Es wird regnen), belirsizliği gidermek.
- wird wohl + mastar = şimdiki bir durum için varsayım: Er wird wohl krank sein.
- werden'in üç görevi: + sıfat/isim = olmak; + Partizip II = Passiv; + mastar = Futur I.
- werden bir kez gelir; yan cümlede en sonda: …, dass es regnen wird.
Sonraki derse köprü
B1.4'te "den neuen Kollegen", B1.19'da "des Kollegen" ve "meines Nachbarn" gibi biçimlerde bazı eril isimlerin kendilerine özgü bir "-n" eki aldığını görmüş ve bu özelliği ileride ayrıca göreceğimizi söylemiştik. Sıradaki derste bu isim grubunu, n-Deklination'ı bütünüyle ele alacağız: "der Junge → den Jungen", "der Student → dem Studenten". Hangi isimlerin bu gruba girdiğini tanımanın ipuçlarını da orada öğreneceksin.