YKS Türkçe · Cümlede Anlam · TRK-T02-L11

Cümle tamamlama

TYTsınavdaki ağırlığı orta· 8 bölüm

1Kanca

"Aylarca düzenli çalıştı, ama ..." Boşluğa "sınavı kazandı" yazarsan cümlenin dilbilgisinde bir kusur kalmaz, yine de cümle aksar. "Ama" okura, kurulan beklentinin kırılacağını haber verir. Düzenli çalışan birinin kazanması zaten beklenen sonuçtur, kırılacak bir şey yoktur. "... ama sınavda beklediği puanı alamadı" dersen cümle yerine oturur. Cümle tamamlama sorularında seçeneklerin çoğu tek başına okununca kusursuz cümlelerdir. Yanlış seçeneklerin eksiği, boşluğun önündeki sözcüğün açtığı yola girmemeleridir. Bu derste o yolu okumayı öğreneceğiz.

2Hedefler

Boşluğun çevresindeki bağlacın ya da anahtar sözcüğün cümleye verdiği yönü (karşıtlık, neden, sonuç, ekleme, örnek, koşul) belirlersin.
Seçenekleri önce anlam yönüne, sonra dilbilgisi uyumuna göre elersin.
Boşluk cümlenin başında ya da ortasında olduğunda ipucunu boşluktan sonraki bölümde ararsın.

3Konu anlatımı

Boşluk bir yol ayrımıdır

Cümle tamamlama sorusu sana yarım bir cümle verir. Yarım bölüm, eksik kısmın hangi yöne gideceğini çoğu zaman tek bir sözcükle belirler. Bu sözcük bir bağlaç ("ama", "çünkü", "üstelik"), bir edat ("rağmen", "için"), bir ek ("-se", "-dığı için") ya da bir değerlendirme sözü ("ne yazık ki", "neyse ki") olabilir. Sözcük, cümlenin iki parçası arasındaki ilişkiyi önceden ilan eder: ikinci parça birinciyle çelişecek mi, onu açıklayacak mı, onu güçlendirecek mi?

Bu yüzden seçeneklere geçmeden önce kendi tahminini kur. Boşluğa olumlu mu olumsuz mu bir düşünce gelmeli? Bir neden mi, bir sonuç mu, bir örnek mi? Tahmin kesin bir cümle olmak zorunda değildir; "buraya kötü bir sonuç gelecek" demek yeter. Bu ön tahmin, seçenekleri okurken seni korur. Seçenekler güzel kurulmuş, doğru bilgiler taşıyan cümlelerdir ve tek tek okunduğunda her biri makul görünür. Önceden bir yön belirlemeyen okur, en akıcı seçeneğe kapılır.

Yön bildiren sözcükler

Aşağıdaki tablo, sınavda en sık karşılaşacağın yön sözcüklerini ve boşluğa ne tür bir düşünce getirdiklerini toplar.

Sözcük	Kurduğu ilişki	Boşluğa gelen düşünce
ama, fakat, ancak, ne var ki, yine de	karşıtlık	önceki bölümün kurduğu beklentiyi kıran düşünce
oysa, hâlbuki	karşıtlık (beklenen ile gerçekleşen)	sanılanın ya da söylenenin tersi olan gerçek durum
çünkü, zira	neden	önceki yargıyı doğuran sebep
dolayısıyla, bu nedenle, bu yüzden, bu sebeple	sonuç	önceki durumun doğurduğu sonuç
üstelik, ayrıca, bir de	ekleme	aynı yönde ikinci bir düşünce
hatta	pekiştirme	aynı yönde, bir öncekinden daha güçlü düşünce
örneğin, mesela	örnekleme	genel yargının somut bir durumu
yani, kısacası, başka bir deyişle	açıklama, özet	aynı düşüncenin başka sözlerle söylenişi
-se / -sa, eğer	koşul	koşul gerçekleşirse ortaya çıkacak sonuç
-e rağmen, -e karşın	beklenmeyen sonuç	engele karşın gerçekleşen durum

İki ayrıntıya dikkat et. Birincisi, "üstelik" ve "hatta" yalnızca yönü korumaz, önceki düşüncenin değerini de korur. "Otel pahalıydı, üstelik ..." cümlesinde "pahalı" bir eksiklik olarak sunulmuştur; boşluğa ikinci bir eksiklik gelir ("odalar da temiz değildi"). Boşluğa "manzarası çok güzeldi" gelirse iki parça ters yönlere çekilir ve cümle "ama" ister. İkincisi, "hatta" bir basamak yukarı çıkmayı ister: "Her gün kitap okur, hatta ..." dediğinde boşluğa "bazen bir günde iki kitap bitirir" gibi daha güçlü bir düşünce gelir; "arada bir dergi karıştırır" ise basamağı aşağı indirir.

Bağlaç yokken: anahtar sözcükler

Bazı cümlelerde iki parça bağlaçsız, yalnızca noktalı virgülle ya da virgülle bağlanır. O zaman yönü taşıyan sözcük başka yerdedir.

Değerlendirme sözleri. "Ne yazık ki" ve "maalesef" boşluğa istenmeyen bir durum getirir. "Neyse ki" ise korkulan kötü sonucun gerçekleşmediğini, işin iyi bittiğini haber verir: "Yolda lastik patladı; neyse ki yedek lastik bagajdaydı."
Zaman sözleri. "Henüz" bir işin tamamlanmadığını bildirir ve çoğunlukla olumsuz yüklem ister ("henüz gelmedi"). "Hâlâ" bir durumun sürdüğünü, "artık" ise bir durumun değiştiğini gösterir. "Yıllar geçti, o hâlâ ..." cümlesinde boşluğa bir değişim değil, bir süreklilik gelir.
Uç ve sınır sözleri. "Bile" beklentinin en uzak ucunu işaret eder: "En utangaç öğrenciler bile ..." cümlesinde boşluğa, utangaç birinden beklenmeyecek bir davranış gelir. "Yalnızca" ve "sadece" ise kapsamı daraltır.
Kalıp bağlaçlar. "Ne ... ne ..." kalıbı ikinci bir "ne" ister ve yüklem olumlu olsa da anlam olumsuzdur: "Ne aradı ne de mesaj attı." "Hem ... hem de" aynı yönde iki öğeyi, "ya ... ya da" iki seçenekten birini bildirir.
"O kadar ... ki" yapısı. Önce bir niteliğin derecesini verir, sonra o dereceden doğan sonucu ister: "Soru o kadar zordu ki ..." cümlesinde boşluğa zorluğun bir sonucu gelir.

İkinci denetim: dilbilgisi uyumu

Anlam yönü doğru olan bir seçenek bile biçim yüzünden boşluğa oturmayabilir. Bu yüzden anlama göre elediğin seçeneklerden sonra kalanları bir kez de biçime göre denetle.

Zaman uyumu. Koşul ("-se, -sa") henüz gerçekleşmemiş bir durumu anlatır; sonucu da geniş ya da gelecek zamanda gelir. "Böyle çalışırsan ... hedefine ulaşırsın" doğru, "... hedefine ulaşmıştın" yanlıştır.
Olumsuzluk uyumu. "Hiç", "asla", "kimse", "hiçbir" gibi sözcükler olumsuz yüklem ister: "Kimse bu soruyu çözemedi." "Kimse bu soruyu kolayca çözdü" Türkçede kurulamaz.
Kişi uyumu. Boşluk yüklemi içeriyorsa özneyle uyuşmalıdır: "Biz o akşam erkenden ..." cümlesine "evden çıktınız" gelemez.

Bu denetim çoğu zaman iki seçenek arasında kaldığında işe yarar: biri anlam olarak uygun ama zamanı ya da kişisi uyumsuzdur.

Boşluk başta ya da ortadaysa

Boşluk her zaman cümlenin sonunda olmaz. "..........., bu yüzden erken yattı." cümlesinde boşluk, "bu yüzden"in önündedir. Bağlacın gösterdiği yön tersten okunur: "bu yüzden"den sonra sonuç geldiğine göre, boşluğa o sonucu doğuran neden gelir ("Ertesi sabah erken bir uçuşu vardı"). Aynı biçimde "..........., çünkü ..." cümlesinde boşluğa bir sonuç, "..........., ama ..." cümlesinde ise bir beklenti kuran düşünce gelir. Boşluk baştaysa ipucunu boşluktan sonra ara.

Dört adımlık yol

Boşluğun yerine bak: ipucu önünde mi, arkasında mı?
Yön sözcüğünü bul ve işaretle.
Seçeneklere geçmeden kendi tahminini kur: olumlu mu olumsuz mu, neden mi sonuç mu?
Seçenekleri önce yöne, sonra biçime göre ele. İki seçenek kalırsa cümlenin konusuna daha sıkı bağlı olanı seç; konudan uzaklaşan seçenek tek başına doğru bir bilgi olsa da tamamlama değildir.

Soru kökleri

En sık gelen kök "Bu cümle aşağıdakilerden hangisiyle tamamlanırsa anlamca en uygun olur?" biçimindedir. Olumsuz kökte ("... getirilemez", "... uygun değildir") dört seçenek yola girer, biri girmez; aradığın, yönü bozan tek seçenektir. Bazı sorular iki boşluklu gelir ve her boşluğa bir bağlaç ister; o zaman her boşluğu ayrı ayrı çöz ve iki koşulu birden sağlayan çifti seç.

4Çözümlü örnekler

Örnek 1 — Karşıtlık bağlacı

Soru: "Yolculuk için her şeyi günler önceden hazırlamıştı, ama ..." cümlesi aşağıdakilerden hangisiyle tamamlanırsa anlamca en uygun olur?

A) bavulunu bir gün önceden kapının önüne koydu.
B) havaalanına giderken pasaportunu evde unuttuğunu fark etti.
C) biletlerini de çoktan almıştı.
D) yola içi rahat çıktı.
E) hazırlık yapmayı her zaman severdi.

Çözüm: İlk bölüm, her şeyin yolunda gideceği beklentisini kurar; "ama" bu beklentinin kırılacağını haber verir. A, C ve D hazırlığın sürdüğünü ya da işe yaradığını söyler, yani beklentiyle aynı yöndedir. E kişinin bir alışkanlığını anlatır, beklentiyle ilgisi yoktur. B, titiz hazırlığa karşın büyük bir eksiklik ortaya çıktığını söyleyerek beklentiyi kırar. Cevap: B.

Örnek 2 — Boşluk bağlacın önünde

Soru: "..........., bu nedenle toplantı bir hafta ertelendi." cümlesindeki boşluğa aşağıdakilerden hangisi getirilirse anlamca en uygun olur?

A) Toplantıda bütçe konusu görüşüldü
B) Toplantı her ay aynı salonda yapılır
C) Katılımcılar toplantıdan memnun ayrıldı
D) Konuşmacıların çoğu o hafta şehir dışında olacaktı
E) Yeni tarih herkese e-postayla bildirildi

Çözüm: Boşluk "bu nedenle"nin önündedir; bağlaçtan sonra sonuç (erteleme) geldiğine göre boşluğa ertelemenin nedeni gelmelidir. A ve C toplantının yapıldığını söyler, ertelemeyle çelişir. B düzenli bir bilgi verir, ertelemeyi açıklamaz. E ertelemeden sonra yapılan bir iştir, yani nedeni değil sonrasıdır. D konuşmacıların yokluğunu bildirerek ertelemeyi açıklar. Cevap: D.

Örnek 3 — Değerlendirme sözü

Soru: "Maç sırasında sağanak yağmur başladı; neyse ki ..." cümlesi aşağıdakilerden hangisiyle tamamlanırsa anlamca en uygun olur?

A) stadyumun çatısı seyircileri ıslanmaktan korudu.
B) seyircilerin çoğu sırılsıklam oldu.
C) maç yarıda kesildi.
D) saha çamur içinde kaldı.
E) hakem oyunu durdurmak zorunda kaldı.

Çözüm: Cümlede bağlaç yok; yönü "neyse ki" taşır. Bu söz, korkulan kötü sonucun gerçekleşmediğini haber verir. B, C, D ve E yağmurun doğurduğu kötü sonuçlardır; "ne yazık ki" ile kurulmuş bir cümleye uyarlar. A, sağanağa karşın seyircilerin zarar görmediğini söyler. Cevap: A.

Örnek 4 — Olumsuz kök ve "hatta"

Soru: "Yeni kütüphane çok beğenildi, hatta ..." cümlesi aşağıdakilerden hangisiyle tamamlanamaz?

A) açıldığı ilk hafta üyelik rekoru kırıldı.
B) komşu ilçelerden bile ziyaretçi gelmeye başladı.
C) belediye aynısından bir tane daha yapılmasına karar verdi.
D) öğrenciler akşamları orada ders çalışmak için sıraya girdi.
E) bazı okurlar oturma yerlerinin az olduğundan yakındı.

Çözüm: "Hatta" beğeniyi bir basamak daha yukarı taşıyan, aynı yönde ve daha güçlü bir düşünce ister. A, B, C ve D beğeninin ne kadar büyük olduğunu gösteren somut durumlardır. E ise bir şikâyettir; beğeniyle ters yöne gider ve "ama" ile bağlanması gerekir. Cevap: E.

5Tuzaklar

Tek başına doğru olan seçeneği seçmek. Soru doğru bir bilgi değil, cümlenin yönüne uyan bir tamamlama ister; "E) Yeni tarih herkese e-postayla bildirildi" doğru olabilir ama bir neden değildir.
"Ama"yı yalnızca olumludan olumsuza geçiş sanmak. Karşıtlık iki yöne de işler: "Sınav zor geçti, ama yüksek bir puan aldı" cümlesinde olumsuzdan olumluya geçilir.
"Üstelik" ve "hatta"da değeri kaçırmak. Bu bağlaçlar yalnızca konuyu değil, olumlu ya da olumsuz değeri de sürdürür; pahalı bir otelin ardından güzel manzara gelmez.
Boşluk baştayken bağlacı ileri doğru okumak. "..........., çünkü ..." cümlesinde boşluğa neden değil, sonuç gelir.
Dilbilgisi denetimini atlamak. "Kimse", "hiç", "asla" olumsuz yüklem ister; koşul cümlesinin sonucu geçmiş zamanda gelmez.

6Tekrar kartı

Önce yön sözcüğünü bul, sonra kendi tahminini kur, en son seçeneklere bak.
Karşıtlık: ama, fakat, ancak, yine de, ne var ki; beklenen-gerçekleşen karşıtlığı: oysa, hâlbuki.
Neden: çünkü, zira. Sonuç: bu nedenle, dolayısıyla, bu yüzden.
Ekleme: üstelik, ayrıca (aynı yön, aynı değer); pekiştirme: hatta (aynı yön, daha güçlü).
Bağlaçsız cümlede yönü taşıyanlar: neyse ki, ne yazık ki, henüz, hâlâ, artık, bile.
Boşluk bağlacın önündeyse yön tersten okunur.
Biçim denetimi: zaman, kişi ve olumsuzluk uyumu.

7Alıştırma

Soru 1 · Kolay
"Bu yıl çok az yağmur yağdı, bu yüzden ..." cümlesi aşağıdakilerden hangisiyle tamamlanırsa anlamca en uygun olur?
1. A)tarlalar yemyeşil oldu.
2. B)barajlar taştı.
3. C)çiftçiler hasatta büyük kayıp yaşadı.
4. D)derelerin suyu yükseldi.
5. E)sel baskınları arttı.
Önce çöz, sonra cevabı açCevabı gizle
Cevap: C. "Bu yüzden" kuraklığın sonucunu ister; öteki seçenekler bol yağmurun sonuçlarıdır.
Soru 2 · Kolay
"Hava çok soğuktu, ... çocuklar bahçede oynamaya devam etti." cümlesindeki boşluğa aşağıdakilerden hangisi getirilmelidir?
1. A)yine de
2. B)bu yüzden
3. C)çünkü
4. D)örneğin
5. E)yani
Önce çöz, sonra cevabı açCevabı gizle
Cevap: A. Soğuk havada oyunun sürmesi beklentiye ters düşer; bu karşıtlığı "yine de" kurar, öteki sözcükler neden, sonuç, örnek ya da açıklama bildirir.
Soru 3 · Kolay
"Sabahtan beri hiçbir şey yemediği için ..." cümlesi aşağıdakilerden hangisiyle tamamlanırsa anlamca en uygun olur?
1. A)kendini çok tok hissediyordu.
2. B)yemek yemeyi unutmadı.
3. C)bütün gün enerjik kaldı.
4. D)öğle yemeğini iki kez yedi.
5. E)akşama doğru başı dönmeye başladı.
Önce çöz, sonra cevabı açCevabı gizle
Cevap: E. "-dığı için" bir neden verir ve açlığın doğal sonucunu ister; D ise nedenle doğrudan çelişir.
Soru 4 · Kolay
"Bu bölgede birçok göçmen kuş konaklar; örneğin ..." cümlesi aşağıdakilerden hangisiyle tamamlanırsa anlamca en uygun olur?
1. A)kuşlar kışın güneye göç eder.
2. B)leylekler baharda burada birkaç hafta dinlenir.
3. C)bölge çok soğuk bir yerdir.
4. D)göç, kuşlar için yorucudur.
5. E)kuş gözlemi eğlenceli bir uğraştır.
Önce çöz, sonra cevabı açCevabı gizle
Cevap: B. "Örneğin" genel yargının somut bir durumunu ister; B belirli bir kuşun bölgede konakladığını söyler, A ise yeni bir genel yargıdır.
Soru 5 · Orta
"..........., ama sınavdan beklediği notu alamadı." cümlesindeki boşluğa aşağıdakilerden hangisi getirilirse anlamca en uygun olur?
1. A)Sınav sabah dokuzda başladı
2. B)Sınavdan sonra arkadaşlarıyla buluştu
3. C)Sınavın çok zor geçeceğini biliyordu
4. D)Aylardır düzenli olarak çalışıyordu
5. E)Notlar bir hafta sonra açıklandı
Önce çöz, sonra cevabı açCevabı gizle
Cevap: D. Boşluk "ama"nın önünde olduğu için başarı beklentisi kuran bir düşünce ister; C ise başarısızlığı beklenir kılar, karşıtlığı ortadan kaldırır.
Soru 6 · Orta
"Arkadaşıma defalarca ulaşmaya çalıştım; ne telefonu açtı ..." cümlesi aşağıdakilerden hangisiyle tamamlanırsa anlatım bakımından en uygun olur?
1. A)ne de mesajlarıma yanıt verdi.
2. B)ve mesajlarıma hemen yanıt verdi.
3. C)hem de beni geri aradı.
4. D)ama mesajlarıma yanıt verdi.
5. E)ya da beni aradı.
Önce çöz, sonra cevabı açCevabı gizle
Cevap: A. "Ne ... ne" kalıbı ikinci bir "ne" ister ve iki eylemin de gerçekleşmediğini bildirir.
Soru 7 · Orta
"Aradan on yıl geçti, o hâlâ ..." cümlesi aşağıdakilerden hangisiyle tamamlanırsa anlamca en uygun olur?
1. A)eski evinden taşındı.
2. B)mahallesini unuttu.
3. C)her bayram çocukluğunun geçtiği mahalleyi ziyaret ediyor.
4. D)yeni şehrine tamamen alıştı.
5. E)eski arkadaşlarıyla artık görüşmüyor.
Önce çöz, sonra cevabı açCevabı gizle
Cevap: C. "Hâlâ" bir durumun sürdüğünü bildirir; öteki seçenekler bir değişimi anlatır ve "artık" ile kurulmaya uygundur.
Soru 8 · Orta
"Herkes toplantının kısa süreceğini düşünüyordu; oysa ..." cümlesi aşağıdakilerden hangisiyle tamamlanırsa anlamca en uygun olur?
1. A)toplantı yarım saatte bitti.
2. B)gündemde yalnızca iki madde vardı.
3. C)katılımcılar erkenden geldi.
4. D)başkan konuşmasını kısa tuttu.
5. E)tartışmalar akşama kadar sürdü.
Önce çöz, sonra cevabı açCevabı gizle
Cevap: E. "Oysa" sanılanla gerçekleşen arasındaki karşıtlığı kurar; A, B ve D sanılanı doğrular, C ise süreyle ilgili değildir.
Soru 9 · Orta
"Soru o kadar zordu ki sınıfta kimse ..." cümlesi aşağıdakilerden hangisiyle tamamlanırsa anlamca ve anlatımca en uygun olur?
1. A)hemen cevap verdi.
2. B)doğru cevabı bulamadı.
3. C)kolayca çözdü.
4. D)sorunun basit olduğunu söyledi.
5. E)ilk bakışta cevabı gördü.
Önce çöz, sonra cevabı açCevabı gizle
Cevap: B. "O kadar ... ki" zorluğun sonucunu ister, "kimse" de olumsuz yüklem ister; iki koşulu yalnızca B sağlar.
Soru 10 · Orta
"Yeni aldığı telefon çok pahalıydı, üstelik ..." cümlesi aşağıdakilerden hangisiyle tamamlanırsa anlamca en uygun olur?
1. A)çok hızlı çalışıyordu.
2. B)kamerası mükemmeldi.
3. C)garanti süresi uzundu.
4. D)iki hafta içinde bozuldu.
5. E)ekranı çok netti.
Önce çöz, sonra cevabı açCevabı gizle
Cevap: D. Pahalılık bir eksiklik olarak sunulmuştur; "üstelik" aynı yönde ikinci bir eksiklik ister, öteki seçenekler ise üstünlük bildirir.
Soru 11 · Orta
"Bu tempoyla çalışmaya devam edersen ..." cümlesi aşağıdakilerden hangisiyle tamamlanırsa anlatım bakımından en uygun olur?
1. A)sınava yetişmemiştin.
2. B)dün çok yorulmuştun.
3. C)yıl sonunda hedefine ulaşabilirsin.
4. D)geçen ay başarılı olmuştun.
5. E)ders çalışmayı bırakmıştın.
Önce çöz, sonra cevabı açCevabı gizle
Cevap: C. Koşul henüz gerçekleşmemiş bir durumu anlatır ve sonucu gelecekte ister; öteki seçeneklerin yüklemleri geçmiş zamandadır.
Soru 12 · Zor
"Proje zamanında bitti, ama ..." cümlesi aşağıdakilerden hangisiyle tamamlanamaz?
1. A)ekipteki herkes emeğinin karşılığını aldığı için mutluydu.
2. B)bütçe yüzde yirmi aşıldı.
3. C)ekip bu süreçte çok yıprandı.
4. D)aceleyle hazırlanan bazı bölümlerin yeniden gözden geçirilmesi gerekti.
5. E)müşteri sonuçtan tam olarak memnun kalmadı.
Önce çöz, sonra cevabı açCevabı gizle
Cevap: A. "Ama" olumlu başlangıcın ardından bir gölge ister; A ise başarıyı aynı yönde sürdürür ve "üstelik" ile bağlanmaya uygundur.
Soru 13 · Zor
"..........., çünkü köprü onarım için trafiğe kapatılmıştı." cümlesindeki boşluğa aşağıdakilerden hangisi getirilirse anlamca en uygun olur?
1. A)Köprünün onarımı iki ay sürdü
2. B)Onarım ekibi sabah erkenden çalışmaya başladı
3. C)Köprünün yanına yeni bir park yapıldı
4. D)Belediye onarım için ek bütçe ayırdı
5. E)Karşı yakaya geçmek için yirmi kilometrelik bir yol dolaşmak zorunda kaldık
Önce çöz, sonra cevabı açCevabı gizle
Cevap: E. "Çünkü"den sonra neden geldiğine göre boşluğa köprünün kapanmasından doğan bir sonuç gelir; öteki seçeneklerin kapanmayla neden-sonuç bağı yoktur.
Soru 14 · Zor
"Anlatım o kadar açıktı ki konuyu daha önce hiç duymamış olanlar bile ..." cümlesi aşağıdakilerden hangisiyle tamamlanırsa anlamca en uygun olur?
1. A)hiçbir şey anlamadı.
2. B)ilk okumada ana fikri kavradı.
3. C)metni yarıda bıraktı.
4. D)konuyu karışık buldu.
5. E)öğretmenden ek açıklama istedi.
Önce çöz, sonra cevabı açCevabı gizle
Cevap: B. "Bile" en zor durumdaki kişilerin bile başardığını söyletir ve açıklığın sonucunu ister; öteki seçenekler anlatımın açık olmadığını düşündürür.
Soru 15 · Zor
"Kitap kalın görünüyordu, (I) ... okuması kolaydı; (II) ... birkaç günde bitirdim." cümlesindeki boşluklara sırasıyla aşağıdakilerden hangisi getirilmelidir?
1. A)çünkü / ama
2. B)ama / örneğin
3. C)oysa / ama
4. D)ama / bu yüzden
5. E)ve / ama
Önce çöz, sonra cevabı açCevabı gizle
Cevap: D. I'e kalınlıkla kolaylık arasındaki karşıtlığı kuran "ama", II'ye kolaylığın sonucunu bağlayan "bu yüzden" gelir; C'de ilk boşluk uyar ama ikincisi uymaz.

8Ustalık kapısı

5 soru, 5 dakika. 4 ya da 5 doğru yaptıysan sıradaki derse, «Cümlede anlam soru kampı» dersine geç. 3 ve altındaysan 3. ve 4. bölümü yeniden oku, sonra kapıyı bir kez daha çöz.

Soru 1 · Orta
"Balkondaki çiçekleri bir haftadır sulamamıştı; ne yazık ki ..." cümlesi aşağıdakilerden hangisiyle tamamlanırsa anlamca en uygun olur?
1. A)çiçeklerin hepsi açmıştı.
2. B)yaprakların çoğu kurumuştu.
3. C)komşusu onları her gün sulamıştı.
4. D)yağmur toprağı ıslatmıştı.
5. E)çiçekler hiç zarar görmemişti.
Önce çöz, sonra cevabı açCevabı gizle
Cevap: B. "Ne yazık ki" istenmeyen bir sonuç ister; öteki seçenekler kötü sonucun önlendiğini anlatır.
Soru 2 · Orta
"Her sabah koşuya çıkar, hatta ..." cümlesi aşağıdakilerden hangisiyle tamamlanırsa anlamca en uygun olur?
1. A)bazı sabahlar hiç çıkmaz.
2. B)sporu pek sevmez.
3. C)ancak on dakika koşabilir.
4. D)haftada bir yürüyüş yapar.
5. E)karlı günlerde bile parkurdan vazgeçmez.
Önce çöz, sonra cevabı açCevabı gizle
Cevap: E. "Hatta" alışkanlığı daha güçlü bir düzeye taşıyan düşünce ister; öteki seçenekler alışkanlığı zayıflatır.
Soru 3 · Zor
"..........., bu yüzden sabah trenine yetişemedi." cümlesindeki boşluğa aşağıdakilerden hangisi getirilirse anlamca en uygun olur?
1. A)Gece geç saate kadar çalıştığı için alarmın sesini duymadı
2. B)İstasyona yürüyerek on dakikada gidilir
3. C)Trende yer ayırtmayı unutmamıştı
4. D)Bir sonraki tren öğleden sonraydı
5. E)İş yerine taksiyle gitmeye karar verdi
Önce çöz, sonra cevabı açCevabı gizle
Cevap: A. Boşluk "bu yüzden"in önünde olduğu için treni kaçırmanın nedeni gelir; D ve E kaçırmadan sonraki durumlardır.
Soru 4 · Zor
"Ev şehir merkezine uzaktı, ama ..." cümlesi aşağıdakilerden hangisiyle tamamlanamaz?
1. A)bahçesi genişti.
2. B)kirası çok uygundu.
3. C)çevresi sessiz ve temizdi.
4. D)toplu taşıma durağına da yürüme mesafesinde değildi.
5. E)manzarası nefes kesiciydi.
Önce çöz, sonra cevabı açCevabı gizle
Cevap: D. "Ama" uzaklığın ardından bir üstünlük ister; D ikinci bir eksiklik ekler ve "üstelik" ile bağlanmalıdır.
Soru 5 · Zor
"Sipariş vereli üç hafta oldu, kargo henüz ..." cümlesi aşağıdakilerden hangisiyle tamamlanırsa anlamca ve anlatımca en uygun olur?
1. A)iki gün önce elime ulaştı.
2. B)kapıya bırakılmıştı.
3. C)depodan çıkmadı.
4. D)beklediğimden erken geldi.
5. E)zamanında teslim edildi.
Önce çöz, sonra cevabı açCevabı gizle
Cevap: C. "Henüz" tamamlanmamış bir işi bildirir ve olumsuz yüklem ister; öteki seçenekler teslimatın gerçekleştiğini anlatır.

T02 — Cümlede Anlam

Modülün bütün dersleri bitince işaretle; modül 1, 3, 7 ve 21. günlerde YKS ana sayfasındaki tekrar listesine döner.