Cümle yorumlama

1Kanca

2Hedefler

3Konu anlatımı

4Çözümlü örnekler

5Tuzaklar

6Tekrar kartı

• Üç kutu: cümlede var · cümleden zorunlu çıkıyor · cümlenin ötesinde.
• Ölçüt: cümle doğruysa bu da KESİNLİKLE doğru mu?
• Kapsam korunur: bazı ≠ çoğu ≠ hepsi; -ebilir ≠ mutlaka; biri ≠ tek.
• "Ancak X olanlar" → X gerekli, ama yeterli değil.
• Değişim sözcükleri (artık, eskisi kadar) önceki durumu bildirir, fazlasını değil.
• Anlamca en yakın cümle: aynı kapsam, aynı güç, aynı yön.

7Alıştırma

1. Soru 1 · Kolay

   "Bu kitabı okuyan herkes, yazarın diğer eserlerini de merak ediyor." cümlesinden aşağıdakilerden hangisi çıkarılabilir?

   1. A)Yazarın tek bir kitabı vardır.
   2. B)Kitap çok az satmıştır.
   3. C)Kitabı okuyanlar yazarı sevmez.
   4. D)Yazarın başka eserleri de vardır.
   5. E)Kitap bir romandır.
   Önce çöz, sonra cevabı açCevabı gizle

   Cevap: D. "Diğer eserleri" ifadesi yazarın başka eserlerinin varlığını zorunlu kılar; A bununla çelişir, öteki seçenekler cümlede olmayan bilgiler ekler.

2. Soru 2 · Kolay

   "Bu yıl başvuruların yarısı çevrim içi yapıldı." cümlesine göre aşağıdakilerden hangisi kesinlikle söylenebilir?

   1. A)Başvuruların bir kısmı çevrim içi yapılmamıştır.
   2. B)Geçen yıl hiç çevrim içi başvuru yoktu.
   3. C)Çevrim içi başvuru daha kolaydır.
   4. D)Gelecek yıl bütün başvurular çevrim içi olacaktır.
   5. E)Başvuru sayısı geçen yıla göre artmıştır.
   Önce çöz, sonra cevabı açCevabı gizle

   Cevap: A. Başvuruların yarısı çevrim içiyse öbür yarısı başka yolla yapılmıştır; B, C, D ve E cümlede olmayan karşılaştırma ve tahminlerdir.

3. Soru 3 · Kolay

   Bir cümleden "çıkarılabilecek" yargı için aşağıdakilerden hangisi geçerlidir?

   1. A)Cümleden daha geniş kapsamlı bir genellemedir.
   2. B)Okurun konuyla ilgili kendi görüşüdür.
   3. C)Cümle doğruysa kesinlikle doğru olan bir yargıdır.
   4. D)Cümlede geçen bir sözcüğü içeren her yargıdır.
   5. E)Cümleyle ilgili akla gelen olası bir yorumdur.
   Önce çöz, sonra cevabı açCevabı gizle

   Cevap: C. Çıkarım, cümlenin doğruluğunun zorunlu kıldığı yargıdır; A, B ve E cümleyi aşar, D ise sözcük benzerliğini anlam benzerliği sanır.

4. Soru 4 · Kolay

   "Bazı öğrenciler sınav öncesi tekrarlarını gece yapmayı tercih ediyor." cümlesinden aşağıdakilerden hangisi çıkarılamaz?

   1. A)Tekrarını gece yapan öğrenciler vardır.
   2. B)Sınav öncesinde tekrar yapan öğrenciler vardır.
   3. C)Bazı öğrenciler tekrar saatini kendisi seçiyor.
   4. D)Tercih edilen saatlerden biri gecedir.
   5. E)Öğrencilerin çoğu tekrarlarını gece yapıyor.
   Önce çöz, sonra cevabı açCevabı gizle

   Cevap: E. Cümle "bazı" diyor; "çoğu" kapsamı genişletir ve cümle bunu garanti etmez.

5. Soru 5 · Orta

   "Şehirdeki yeni park, açıldığı günden beri hafta sonları dolup taşıyor." cümlesinde asıl vurgulanan düşünce aşağıdakilerden hangisidir?

   1. A)Parkın büyüklüğü
   2. B)Parkın ilgi görmesi
   3. C)Parkın açılış tarihi
   4. D)Parkın hafta içi boş kaldığı
   5. E)Park için yapılan harcama
   Önce çöz, sonra cevabı açCevabı gizle

   Cevap: B. Cümlenin yargısı parkın kalabalık olmasıdır; D hafta içi hakkında hiçbir şey söylemeyen cümleye bilgi ekler.

6. Soru 6 · Orta

   "Artık akşamları telefonuma bakmadan kitap okuyorum." cümlesinden aşağıdakilerden hangisi çıkarılabilir?

   1. A)Konuşan kişi telefonunu hiç kullanmıyor.
   2. B)Kitap okumayı sevmiyor.
   3. C)Eskiden akşamları durum şimdikinden farklıydı.
   4. D)Kitap okumaya yeni başlamıştır.
   5. E)Sabahları da kitap okuyor.
   Önce çöz, sonra cevabı açCevabı gizle

   Cevap: C. "Artık", önceki durumun farklı olduğunu zorunlu kılar, ama nasıl farklı olduğunu söylemez; D bu farkı tek bir biçime bağlar ve kesin değildir.

7. Soru 7 · Orta

   "Bir kitabı yeniden okumak, onu ilk kez okumaktan daha çok şey öğretebilir." cümlesiyle anlamca en yakın cümle aşağıdakilerden hangisidir?

   1. A)Kitaplar yalnızca bir kez okunmalıdır.
   2. B)İlk okuma bir kitabın her şeyini öğretir.
   3. C)Yeniden okumak zaman kaybıdır.
   4. D)Yeniden okunan her kitap daha çok şey öğretir.
   5. E)İkinci okuma, ilkinin fark ettirmediklerini gösterebilir.
   Önce çöz, sonra cevabı açCevabı gizle

   Cevap: E. E aynı yargıyı aynı olasılık gücüyle söyler; D "-ebilir"i "her"e çevirerek yargıyı güçlendirir, A, B ve C yönü tersine çevirir.

8. Soru 8 · Orta

   "Sınavdan önceki gece erken yatan öğrenciler, genellikle sabah daha dinç oluyor." cümlesinden aşağıdakilerden hangisi çıkarılamaz?

   1. A)Erken yatan her öğrenci sabah dinç olur.
   2. B)Erken yatmakla sabahki dinçlik arasında bir ilişki kurulmaktadır.
   3. C)Bazı öğrenciler sınavdan önceki gece erken yatar.
   4. D)Erken yatan öğrencilerin çoğu sabah dinç olur.
   5. E)Erken yatan bir öğrencinin sabah dinç olmaması da mümkündür.
   Önce çöz, sonra cevabı açCevabı gizle

   Cevap: A. "Genellikle" istisnaya yer bırakır; A onu "her"e genişletir. E ise tam bu istisnayı söylediği için çıkarılabilir.

9. Soru 9 · Orta

   "Bu yarışmaya yalnızca lise öğrencileri katılabilir." cümlesine göre aşağıdakilerden hangisi kesinlikle doğrudur?

   1. A)Bütün lise öğrencileri yarışmaya katılacaktır.
   2. B)Yarışma yalnızca bir okulda yapılacaktır.
   3. C)Lise öğrencileri yarışmayı kazanacaktır.
   4. D)Ortaokul öğrencileri bu yarışmaya katılamaz.
   5. E)Yarışmaya katılım ücretlidir.
   Önce çöz, sonra cevabı açCevabı gizle

   Cevap: D. "Yalnızca" lise dışındaki öğrencileri dışarıda bırakır; A katılma hakkını katılma zorunluluğuna çevirir.

10. Soru 10 · Orta

    "Çocukken en çok, dedemin anlattığı masalları dinlemeyi severdim." cümlesinden aşağıdakilerden hangisi çıkarılamaz?

    1. A)Dedesi ona masal anlatırdı.
    2. B)Çocukken masal dinlemekten başka hiçbir şeyi sevmezdi.
    3. C)Çocukken birden fazla sevdiği şey vardı.
    4. D)Dedesinin masallarını dinlemek onun için özeldi.
    5. E)Bu sevgi çocukluğuna ait bir anıdır.
    Önce çöz, sonra cevabı açCevabı gizle

    Cevap: B. "En çok" başka sevilen şeylerin varlığını gerektirir; B bunu "başka hiçbir şey"e çevirerek cümleyle çelişir.

11. Soru 11 · Orta

    "Toplantıda konuşulan konuların hiçbiri gündemdeki sorunu çözmedi." cümlesinden aşağıdakilerden hangisi çıkarılabilir?

    1. A)Toplantıda hiçbir konu konuşulmadı.
    2. B)Gündemdeki sorun çözülemeyecek kadar büyüktür.
    3. C)Toplantıya katılanlar sorunu önemsemedi.
    4. D)Sorun bir sonraki toplantıda çözülecektir.
    5. E)Toplantıda konuşulan konular arasında sorunu çözen bir konu yoktu.
    Önce çöz, sonra cevabı açCevabı gizle

    Cevap: E. E cümlenin söylediğini başka sözcüklerle verir. A konuşulan konuların varlığını inkâr eder; B, C ve D cümlede olmayan nedenler ve tahminler ekler.

12. Soru 12 · Zor

    "Yazar, bu son romanında da okuru şaşırtmayı başarmış." cümlesinden aşağıdakilerden hangisi çıkarılamaz?

    1. A)Yazarın bütün romanları çok satmıştır.
    2. B)Yazarın birden fazla romanı vardır.
    3. C)Yazar önceki eserlerinde de okuru şaşırtmıştır.
    4. D)Söz konusu roman yazarın en yeni romanıdır.
    5. E)Konuşan kişi romanı olumlu değerlendiriyor.
    Önce çöz, sonra cevabı açCevabı gizle

    Cevap: A. "Son" başka romanların, "da" önceki şaşırtmaların varlığını gerektirir; "başarmış" olumlu bir değerlendirmedir. Satış hakkında cümlede hiçbir bilgi yoktur.

13. Soru 13 · Zor

    "Yeni yol, iki şehir arasındaki mesafeyi değil, yolculuk süresini kısalttı." cümlesinden aşağıdakilerden hangisi çıkarılabilir?

    1. A)İki şehir arasındaki mesafe azaldı.
    2. B)Yeni yol eskisinden daha pahalıya mal oldu.
    3. C)İki şehir arasında yolculuk artık daha az zaman alıyor.
    4. D)İki şehir arasındaki mesafe arttı.
    5. E)Eski yol trafiğe kapatıldı.
    Önce çöz, sonra cevabı açCevabı gizle

    Cevap: C. Cümle, kısalanın mesafe değil süre olduğunu açıkça söyler; A bununla çelişir, D ve E cümlede olmayan bilgilerdir.

14. Soru 14 · Zor

    I. Ancak düzenli çalışanlar başarır. II. Düzenli çalışmadan başarı gelmez. III. Düzenli çalışan herkes başarır. IV. Başarı için düzenli çalışmak gerekir. Numaralanmış cümlelerin hangileri aynı anlamı taşır?

    1. A)I ve III
    2. B)II ve III
    3. C)I, II ve III
    4. D)I, II ve IV
    5. E)II, III ve IV
    Önce çöz, sonra cevabı açCevabı gizle

    Cevap: D. I, II ve IV düzenli çalışmayı başarının gerekli koşulu yapar; III ise onu yeterli koşula çevirir ve farklı bir yargı bildirir.

15. Soru 15 · Zor

    "Uzun süredir görüşmediğimiz komşumuz, bu bayram da bizi aramayı unutmadı." cümlesinden aşağıdakilerden hangisi çıkarılamaz?

    1. A)Komşularıyla bir süredir görüşmüyorlar.
    2. B)Komşu onları her gün arar.
    3. C)Komşu önceki bayramlarda da onları aramıştı.
    4. D)Konuşan kişi komşunun davranışından memnundur.
    5. E)Komşu bu bayram onları aradı.
    Önce çöz, sonra cevabı açCevabı gizle

    Cevap: B. "Bu bayram da" önceki bayramlarda da aradığını gösterir, ama her gün aradığını söylemez; "uzun süredir görüşmediğimiz" ifadesi B ile çelişir.

8Ustalık kapısı

5 soru, 5 dakika. 4 ya da 5 doğru yaptıysan sıradaki derse, «Neden-sonuç cümleleri» dersine geç. 3 ve altındaysan 3. ve 4. bölümü yeniden oku, sonra kapıyı bir kez daha çöz.

1. Soru 1 · Orta

   "Etkinliğe gelenlerin çoğu gösteriyi beğendi." cümlesinden aşağıdakilerden hangisi çıkarılabilir?

   1. A)Etkinliğe gelen herkes gösteriyi beğendi.
   2. B)Gösteriyi beğenmeyen izleyiciler de olmuş olabilir.
   3. C)Gösteri bir ödül kazandı.
   4. D)Etkinlik uzun sürdü.
   5. E)Gösteriyi ünlü bir topluluk sundu.
   Önce çöz, sonra cevabı açCevabı gizle

   Cevap: B. "Çoğu" istisnaya yer bırakır; A kapsamı genişletir, C, D ve E cümlede olmayan bilgilerdir.

2. Soru 2 · Orta

   "Bu ilacı ancak doktor önerirse kullanın." cümlesiyle anlamca en yakın cümle aşağıdakilerden hangisidir?

   1. A)Doktor önerirse ilacı mutlaka kullanın.
   2. B)İlacı her zaman kullanabilirsiniz.
   3. C)Doktorlar bu ilacı hiç önermez.
   4. D)Doktor önermedikçe bu ilacı kullanmayın.
   5. E)İlaç yalnızca doktorlara satılır.
   Önce çöz, sonra cevabı açCevabı gizle

   Cevap: D. Cümle doktor önerisini gerekli koşul yapar; A onu zorunluluğa çevirir.

3. Soru 3 · Orta

   "Kasabadaki tek kitapçı da geçen ay kapandı." cümlesinden aşağıdakilerden hangisi çıkarılamaz?

   1. A)Kasabada şu an açık bir kitapçı yoktur.
   2. B)Kitapçı geçen ay kapandı.
   3. C)Kasabada daha önce bir kitapçı vardı.
   4. D)Kasabada kapanan başka işletmeler de olmuş olabilir.
   5. E)Kasabada kimse kitap okumuyor.
   Önce çöz, sonra cevabı açCevabı gizle

   Cevap: E. Kitapçının kapanması okuma alışkanlığı hakkında kesin bir bilgi vermez; D ise "da" sözcüğünün bıraktığı olasılığı doğru biçimde, olasılık olarak söyler.

4. Soru 4 · Zor

   "Aradan yıllar geçti, ama o hâlâ aynı mahallede oturuyor." cümlesinden aşağıdakilerden hangisi çıkarılabilir?

   1. A)Mahalleyi çok seviyor.
   2. B)Yakında taşınmayı düşünüyor.
   3. C)Yıllar önce de bu mahallede oturuyordu.
   4. D)Mahalleden bir gün bile ayrılmamıştır.
   5. E)Mahalle eskisinden kalabalıktır.
   Önce çöz, sonra cevabı açCevabı gizle

   Cevap: C. "Hâlâ" geçmişteki durumun sürdüğünü bildirir; D ise aradaki her anı kapsayan daha güçlü bir yargıdır ve cümle bunu garanti etmez.

5. Soru 5 · Zor

   "Bu restoranda yemekler her zaman olmasa da çoğu zaman lezzetlidir." cümlesiyle anlamca en yakın cümle aşağıdakilerden hangisidir?

   1. A)Bu restoranda yemekler genellikle lezzetlidir, ama bazen beklentiyi karşılamaz.
   2. B)Bu restoranda yemekler her zaman lezzetlidir.
   3. C)Bu restoranda yemekler hiçbir zaman lezzetli olmaz.
   4. D)Bu restoranda yemeklerin tam yarısı lezzetlidir.
   5. E)Lezzetli yemek yalnızca bu restoranda bulunur.
   Önce çöz, sonra cevabı açCevabı gizle

   Cevap: A. A cümlenin kapsamını ve istisnasını aynen korur; B istisnayı siler, C yönü tersine çevirir, D ve E cümlede olmayan ölçüler ekler.