İçeriğe geç
← OkulYKS Akademileri

YKS Tarih · Dünya Gücü Osmanlı · TAR-H09-L06

Osmanlı ve dünya siyaseti

TYTAYT-1her yıl mutlaka soru çıkan konu· 8 bölüm

1Kanca

XVI. yüzyılın ortasında İstanbul'daki sarayın kapısında bekleyen elçilerin listesi bir dünya haritası gibiydi. Fransa kralının elçisi Habsburglara karşı iş birliği istiyordu; Venedik'in temsilcisi ticaret ayrıcalıklarının korunmasını, Habsburg arşidükünün elçisi barışın uzatılmasını konuşuyordu. Uzak doğudan, Sumatra adasındaki Açe sultanının gönderdiği heyetin Portekizlilere karşı top ve usta istediği aktarılır. Orta Asya'daki Özbek hanları Safevilere karşı destek arıyordu. Aynı yıllarda Osmanlı İmparatorluğu Avrupa'da hiçbir başkentte sürekli elçi bulundurmuyordu; elçiler İstanbul'a gelirdi. Bu derste, Osmanlı İmparatorluğu'nun XVI. yüzyılda Avrupa'dan Hint Okyanusu'na uzanan dünya siyasetindeki yerini bütün olarak inceliyoruz.

2Hedefler

  • Osmanlı İmparatorluğu'nun XVI. yüzyılda Avrupa siyasetindeki yerini açıklarsın.
  • Kuzeyde Moskova'nın yükselişine karşı geliştirilen projeleri değerlendirirsin.
  • Doğu ve Güney Asya'daki Müslüman devletlerle kurulan ilişkileri açıklarsın.
  • Coğrafi keşiflerin Osmanlı ekonomisine etkisini tartışırsın.

3Konu anlatımı

Avrupa'da denge unsuru

XVI. yüzyılda Avrupa siyasetinin en büyük gücü Habsburg hanedanıydı. Osmanlı İmparatorluğu, Habsburglara karşı Avrupa'daki dengenin en önemli unsurlarından biri hâline geldi. Fransa ile kurulan yakınlık bu dengenin parçasıydı: iki devlet, birbirinden çok farklı olmalarına karşın ortak bir rakibe karşı iş birliği yaptı. Bu durum, Avrupa'da devletler arası ilişkilerin din birliğinden çok çıkar dengesine dayanmaya başladığının örneklerinden biri olarak görülür.

Venedik ise hem rakip hem ticaret ortağıydı. Doğu Akdeniz'deki toprakları için Osmanlılarla savaşırken, tüccarları Osmanlı limanlarında ticaret yapmaya devam ediyordu. XVI. yüzyılın sonunda İngiltere'ye de ticari ayrıcalıklar tanındı; Osmanlı limanları Avrupa'nın farklı devletleri arasında bir rekabet alanı hâline geldi.

Osmanlı diplomasisinin bu dönemdeki önemli bir özelliği, tek taraflı olmasıydı. Avrupa devletleri İstanbul'da elçi bulundururken Osmanlılar Avrupa başkentlerinde sürekli elçilik açmadı; gerektiğinde geçici elçiler gönderildi. Bu, imparatorluğun kendisini diğer devletlerden üstün gören anlayışının bir yansıması olarak yorumlanır. Sürekli elçiliklerin açılması ancak XVIII. yüzyılın sonunda gerçekleşecekti. O zamana kadar Avrupa'daki gelişmeler, büyük ölçüde İstanbul'a gelen elçiler ve tüccarlar aracılığıyla öğreniliyordu.

Avrupa'nın gözünde Osmanlı

Osmanlıların Avrupa'daki ilerleyişi, Avrupa kamuoyunda büyük bir ilgi ve kaygı uyandırdı. Matbaanın yaygınlaşmasıyla Osmanlılar hakkında broşürler, kitaplar ve haberler hızla çoğaldı; bunların bir kısmı korku dolu ve düşmanca bir dille yazılmıştı. Öte yandan İstanbul'a gelen elçilerin raporları, Avrupa'ya imparatorluk hakkında daha ayrıntılı bilgiler taşıdı. Venedik'in İstanbul'daki temsilcilerinin düzenli raporları ve bir Habsburg elçisinin İstanbul'dan yazdığı mektuplar, Osmanlı devlet düzenini, ordusunu ve gündelik hayatını anlatan önemli kaynaklar arasında sayılır. Bu yazılarda bazen Osmanlı düzeninin disiplini ve liyakate verdiği önem övülüyor, bazen de imparatorluk bir tehdit olarak anlatılıyordu. Avrupa'nın Osmanlı imgesi, bu iki yaklaşımın arasında biçimlendi.

Kuzey: Kırım ve Moskova

Kırım Hanlığı, Osmanlıların kuzeydeki en önemli müttefikiydi. Kırım atlıları Osmanlı seferlerine katılıyor, Lehistan ve Moskova üzerinde baskı oluşturuyordu.

XVI. yüzyılın ortasında Moskova Knezliği, İdil (Volga) boyundaki Kazan ve Astrahan hanlıklarını ele geçirerek güneye doğru ilerledi. Bu gelişme, Orta Asya'daki Türk toplulukları ile Osmanlılar arasındaki bağlantıyı ve hac yolunu tehdit ediyordu.

Buna karşı, II. Selim döneminde sadrazam Sokullu Mehmet Paşa önderliğinde Don ile İdil nehirlerini bir kanalla birleştirme projesi gündeme geldi. Bu projenin amaçları şöyle sıralanır:

  • Moskova'nın güneye ilerleyişini durdurmak.
  • Orta Asya'daki Türk hanlıklarıyla bağlantı kurmak ve hac yolunu güvenceye almak.
  • Safevileri kuzeyden de kuşatabilmek.

1569'da başlatılan çalışmalar ve Astrahan seferi başarısız oldu; proje yarım kaldı. Kaynaklarda Sokullu'nun Kızıldeniz ile Akdeniz'i birleştirecek bir kanal da tasarladığı aktarılır.

Doğu ve Güney Asya

Doğuda Osmanlıların en büyük rakibi Safevilerdi. Safevilerin doğusundaki Özbek hanlıkları, Safevilere karşı Osmanlılarla ortak çıkara sahipti; iki taraf arasında mektuplaşmalar oldu.

Hindistan'da 1526'da kurulan Babür İmparatorluğu ile de ilişkiler vardı. Babür ordusunda Osmanlı topçuluğundan etkilenen tekniklerin kullanıldığı ve bazı Osmanlı uzmanlarının bu orduda görev yaptığı aktarılır.

Portekizlilerin Hint Okyanusu'ndaki baskısı karşısında Sumatra'daki Açe Sultanlığı Osmanlılardan yardım istedi. Kaynaklarda bu yardım isteğine top ve uzman gönderilerek karşılık verildiği aktarılır. Bu ilişkiler, Osmanlı padişahının Müslüman dünyasının koruyucusu olarak görüldüğü bir dönemin göstergesidir. Mısır'ın alınmasından sonra kullanılan halifelik unvanı ve Mekke ile Medine üzerindeki koruyuculuk, bu algıyı güçlendirdi.

Afrika

Mısır'ın alınmasından sonra Osmanlılar Kuzey Afrika kıyılarında Cezayir, Trablusgarp ve Tunus'u yönetimlerine bağladı. Bu bölgeler, uzak oldukları için zamanla geniş bir iç özerklikle yönetildi. Kızıldeniz kıyılarında ve Doğu Afrika'da da Portekizlilere karşı Osmanlı varlığı kuruldu. Kuzey Afrika'daki üsler, Akdeniz'in batısında İspanya'ya karşı yürütülen deniz mücadelesinin de dayanak noktalarıydı; buradaki denizciler hem Osmanlı donanmasına katılıyor hem de kendi seferlerini düzenliyordu.

Coğrafi keşifler ve Osmanlı ekonomisi

Portekizlilerin Ümit Burnu yoluyla Hindistan'a ulaşması ve İspanyolların Amerika'ya varması, dünya ticaretinin dengesini yavaş yavaş değiştirdi. Atlantik kıyısındaki ülkeler zenginleşirken Akdeniz'in eski ticaret yolları zamanla önemini yitirdi.

Bu değişimin Osmanlı ekonomisine etkisi hemen görülmedi. Baharat ticareti XVI. yüzyıl boyunca Kızıldeniz üzerinden de sürdü. Ancak uzun vadede, transit ticaretten elde edilen gelirler azaldı. Amerika'dan Avrupa'ya akan büyük miktarda gümüş, XVI. yüzyılın sonunda Avrupa'da ve Osmanlı ülkesinde fiyatların yükselmesine katkıda bulundu. Ders kitaplarında bu gelişme, Osmanlı malî düzeninin sonraki dönemde yaşadığı güçlüklerin nedenlerinden biri olarak anlatılır; fiyat artışlarının başka nedenleri de vardır.

Modülün kapanışı

Dünya Gücü Osmanlı modülü bu dersle sona eriyor. Bu modülde İstanbul'un fethiyle bir imparatorluğa dönüşen devletin, Fatih'in Balkan ve Anadolu seferleriyle sınırlarını kesinleştirdiğini, Yavuz'un doğu ve güney seferleriyle Arap topraklarını kattığını, Kanuni'nin Orta Avrupa'ya uzandığını ve denizde Akdeniz'in belirleyici gücü hâline geldiğini gördük. Bu derste ise bütün bu gelişmelerin dünya siyasetindeki karşılığını inceledik. XVI. yüzyılın sonunda Osmanlı İmparatorluğu üç kıtada toprağı olan, Avrupa ve Asya dengelerini etkileyen bir güçtü; ama Viyana önlerinde, Malta'da ve Hint Okyanusu'nda gücünün sınırlarını da görmüştü.

4Çözümlü örnekler

Örnek 1 — Tek taraflı diplomasi

Soru: XVI. yüzyıl Osmanlı diplomasisinin özelliklerinden biri hangisidir?

  • A) Avrupa başkentlerinde sürekli elçilikler açılması
  • B) Hiçbir devletle antlaşma yapılmaması
  • C) Avrupa devletlerinin İstanbul'da elçi bulundurması, Osmanlıların ise Avrupa'da sürekli elçilik açmaması
  • D) Yalnız Asya devletleriyle ilişki kurulması
  • E) Diplomasinin Fransa'ya bırakılması

Çözüm: Osmanlılar gerektiğinde geçici elçiler gönderdi. Cevap: C.

Örnek 2 — Don-İdil kanalı

Soru: Don-İdil kanalı projesinin amaçları arasında hangisi yer almaz?

  • A) Moskova'nın güneye ilerleyişini durdurmak
  • B) Orta Asya'daki Türk hanlıklarıyla bağlantı kurmak
  • C) Safevileri kuzeyden kuşatmak
  • D) Amerika'ya ulaşmak
  • E) Hac yolunu güvenceye almak

Çözüm: Proje kuzey ve doğu dengeleriyle ilgiliydi. Cevap: D.

Örnek 3 — Coğrafi keşifler

Soru: Coğrafi keşiflerin Osmanlı ekonomisine uzun vadeli etkisi hangisidir?

  • A) Transit ticaret gelirlerinin zamanla azalması
  • B) Osmanlıların Amerika'yı fethetmesi
  • C) Baharat ticaretinin hemen sona ermesi
  • D) Osmanlı'nın Atlantik'te üs kurması
  • E) Fiyatların sürekli düşmesi

Çözüm: Etki hemen değil, zamanla ortaya çıktı. Cevap: A.

Örnek 4 — Fransa ile iş birliği

Soru: Osmanlı-Fransız yakınlaşması Avrupa siyaseti hakkında neyi gösterir?

  • A) Avrupa'da din birliğinin güçlendiğini
  • B) Fransa'nın Osmanlı eyaleti olduğunu
  • C) Habsburgların Fransa ile birleştiğini
  • D) Osmanlıların Avrupa'dan çekildiğini
  • E) Devletler arası ilişkilerin din birliğinden çok çıkar dengesine dayanmaya başladığını

Çözüm: Farklı dinlerden iki devlet ortak bir rakibe karşı iş birliği yaptı. Cevap: E.

5Tuzaklar

  • Osmanlıların XVI. yüzyılda Avrupa'da sürekli elçilikleri olduğunu sanmak. Sürekli elçilikler XVIII. yüzyılın sonunda açıldı.
  • Don-İdil kanalının tamamlandığını sanmak. Proje başarısız oldu ve yarım kaldı.
  • Coğrafi keşiflerin Osmanlı ekonomisini hemen çökerttiğini sanmak. Etki uzun vadede ortaya çıktı.
  • Fiyat artışlarını yalnız Amerikan gümüşüne bağlamak. Başka nedenler de vardır.
  • Venedik'i yalnız düşman olarak görmek. Venedik aynı zamanda önemli bir ticaret ortağıydı.

6Tekrar kartı

  • Avrupa: Habsburglara karşı denge unsuru; Fransa ile iş birliği (çıkar dengesi); Venedik rakip ve ortak; İngiltere'ye ticari ayrıcalık (yüzyıl sonu).
  • Diplomasi: tek taraflı; sürekli elçilik XVIII. yüzyıl sonunda.
  • Kuzey: Kırım müttefik; Moskova Kazan ve Astrahan'ı aldı; Don-İdil projesi (Sokullu, 1569, başarısız).
  • Asya: Safevi rakip; Özbeklerle ortak çıkar; Babürlüler; Açe yardım isteği (aktarılır).
  • Afrika: Cezayir, Trablusgarp, Tunus (iç özerklik); Kızıldeniz ve Doğu Afrika.
  • Keşifler: transit ticaret gelirleri zamanla azaldı; Amerikan gümüşü ve fiyat artışları (tek neden değil).
  • Modül: fetih, genişleme, deniz gücü ve sınırlar.

7Alıştırma

  1. Soru 1 · Kolay

    Don-İdil kanalı projesinin önderi olan sadrazam kimdir?

    1. A)Sokullu Mehmet Paşa
    2. B)Çandarlı Halil Paşa
    3. C)Pargalı İbrahim Paşa
    4. D)Rüstem Paşa
    5. E)Mahmut Paşa
    Önce çöz, sonra cevabı aç

    Cevap: A. Bu sadrazam II. Selim döneminde büyük projeler tasarlamıştır.

  2. Soru 2 · Kolay

    Osmanlıların kuzeydeki en önemli müttefiki hangisidir?

    1. A)Moskova
    2. B)Lehistan
    3. C)Kazan Hanlığı
    4. D)Kırım Hanlığı
    5. E)Astrahan Hanlığı
    Önce çöz, sonra cevabı aç

    Cevap: D. Bu hanlığın atlıları Osmanlı seferlerine katılmıştır.

  3. Soru 3 · Kolay

    Hindistan'da 1526'da kurulan imparatorluk hangisidir?

    1. A)Safevi
    2. B)Babür
    3. C)Özbek
    4. D)Açe
    5. E)Timurlu
    Önce çöz, sonra cevabı aç

    Cevap: B. Bu devletle Osmanlılar arasında ilişkiler kurulmuştur.

  4. Soru 4 · Kolay

    Sumatra'da Osmanlılardan yardım istediği aktarılan devlet hangisidir?

    1. A)Babür
    2. B)Özbek
    3. C)Açe Sultanlığı
    4. D)Safevi
    5. E)Kırım
    Önce çöz, sonra cevabı aç

    Cevap: C. Portekizlilerin baskısı bu yardım isteğinin nedenidir.

  5. Soru 5 · Orta

    Moskova'nın İdil boyunda ele geçirdiği hanlıklar hangileridir?

    1. A)Kırım ve Kazan
    2. B)Kırım ve Astrahan
    3. C)Özbek ve Kazan
    4. D)Açe ve Astrahan
    5. E)Kazan ve Astrahan
    Önce çöz, sonra cevabı aç

    Cevap: E. Bu ilerleme Orta Asya ile Osmanlılar arasındaki bağlantıyı tehdit etmiştir.

  6. Soru 6 · Orta

    Osmanlıların Avrupa'da sürekli elçilik açması hangi dönemde gerçekleşmiştir?

    1. A)XV. yüzyıl
    2. B)XVI. yüzyılın başı
    3. C)Kanuni dönemi
    4. D)XVII. yüzyılın başı
    5. E)XVIII. yüzyılın sonu
    Önce çöz, sonra cevabı aç

    Cevap: E. Daha önce gerektiğinde geçici elçiler gönderilmiştir.

  7. Soru 7 · Orta

    Özbeklerle Osmanlılar arasındaki ortak çıkar neye dayanıyordu?

    1. A)Safevilere karşı rekabete
    2. B)Habsburglara karşı ittifaka
    3. C)Venedik ticaretine
    4. D)Portekiz'e karşı deniz savaşına
    5. E)Moskova ile ittifaka
    Önce çöz, sonra cevabı aç

    Cevap: A. Safevilerin iki yanındaki bu güçler mektuplaşmıştır.

  8. Soru 8 · Orta

    Kuzey Afrika'daki Osmanlı eyaletlerinin yönetimi zamanla nasıl bir nitelik kazanmıştır?

    1. A)Doğrudan saraydan yönetilmiştir.
    2. B)Habsburglara devredilmiştir.
    3. C)Uzaklıkları nedeniyle geniş bir iç özerklikle yönetilmiştir.
    4. D)Fransa'ya kiralanmıştır.
    5. E)Tamamen terk edilmiştir.
    Önce çöz, sonra cevabı aç

    Cevap: C. Merkezden uzaklık yerel yöneticilerin etkisini artırmıştır.

  9. Soru 9 · Orta

    XVI. yüzyılın sonunda ticari ayrıcalık tanınan devletlerden biri hangisidir?

    1. A)Moskova
    2. B)Safevi
    3. C)Babür
    4. D)İngiltere
    5. E)Portekiz
    Önce çöz, sonra cevabı aç

    Cevap: D. Osmanlı limanları Avrupa devletleri arasında bir rekabet alanı hâline gelmiştir.

  10. Soru 10 · Orta

    Venedik'in Osmanlılarla ilişkisini en iyi anlatan ifade hangisidir?

    1. A)Sürekli müttefik
    2. B)Hem rakip hem ticaret ortağı
    3. C)Osmanlı eyaleti
    4. D)Hiç ilişkisi olmayan bir devlet
    5. E)Yalnız düşman
    Önce çöz, sonra cevabı aç

    Cevap: B. Savaşlar sırasında bile ticaret ilişkileri sürmüştür.

  11. Soru 11 · Orta

    Babür ordusuyla ilgili olarak aktarılan bilgi hangisidir?

    1. A)Osmanlılara karşı savaştığı
    2. B)Osmanlı topçuluğundan etkilenen tekniklerin kullanıldığı
    3. C)Avrupa'ya sefer düzenlediği
    4. D)Portekiz'le ittifak kurduğu
    5. E)Kırım'ı aldığı
    Önce çöz, sonra cevabı aç

    Cevap: B. Bazı Osmanlı uzmanlarının bu orduda görev yaptığı da aktarılır.

  12. Soru 12 · Zor

    Osmanlı diplomasisinin tek taraflı olması nasıl yorumlanır?

    1. A)Osmanlıların diplomasiye önem vermediği
    2. B)Elçilerin yasaklandığı
    3. C)Avrupa'nın Osmanlılarla ilişki kurmadığı
    4. D)Fransa'nın aracılık ettiği
    5. E)İmparatorluğun kendisini diğer devletlerden üstün gören anlayışının bir yansıması
    Önce çöz, sonra cevabı aç

    Cevap: E. Elçilerin İstanbul'a gelmesi bu anlayışa uygundu.

  13. Soru 13 · Zor

    Amerikan gümüşünün etkisi için doğru yargı hangisidir?

    1. A)Osmanlı'da fiyatları düşürmüştür.
    2. B)Osmanlı'yı hiç etkilememiştir.
    3. C)Fiyat artışlarının tek nedenidir.
    4. D)Fiyatların yükselmesine katkıda bulunmuş, ama fiyat artışlarının başka nedenleri de vardır.
    5. E)Osmanlı'nın Amerika'ya sefer düzenlemesine yol açmıştır.
    Önce çöz, sonra cevabı aç

    Cevap: D. Ekonomik değişimleri tek bir nedenle açıklamaktan kaçınılmalıdır.

  14. Soru 14 · Zor

    Don-İdil kanalı projesi ile Safevi rekabeti arasındaki bağ hangisidir?

    1. A)Kanal, Safevileri kuzeyden de kuşatabilmeyi amaçlıyordu.
    2. B)Kanal Safevilerle birlikte yapılmıştır.
    3. C)Safeviler kanalı bitirmiştir.
    4. D)İkisi arasında yüzyıl vardır.
    5. E)Kanal Safevi topraklarından geçiyordu.
    Önce çöz, sonra cevabı aç

    Cevap: A. Kuzeyden bir yol, doğudaki rakibe karşı yeni bir cephe açabilirdi.

  15. Soru 15 · Zor

    Coğrafi keşiflerin etkisinin Osmanlı ekonomisinde hemen görülmemesinin nedeni hangisidir?

    1. A)Keşiflerin Osmanlı'dan gizlenmesi
    2. B)Portekiz'in Hindistan'a ulaşamaması
    3. C)Baharat ticaretinin XVI. yüzyıl boyunca Kızıldeniz üzerinden de sürmesi
    4. D)Osmanlıların Atlantik'te üs kurması
    5. E)Amerika'nın keşfedilmemesi
    Önce çöz, sonra cevabı aç

    Cevap: C. Eski yollar bir süre daha işlemeye devam etmiştir.

8Ustalık kapısı

5 soru, 5 dakika. 4 ya da 5 doğru yaptıysan sıradaki derse, «Yükselme dönemi soru kampı» dersine geç. 3 ve altındaysan 3. ve 4. bölümü yeniden oku, sonra kapıyı bir kez daha çöz.

  1. Soru 1 · Orta

    Don-İdil kanalı projesinin sonucu nedir?

    1. A)Tamamlanmış ve kullanılmıştır.
    2. B)Moskova tarafından bitirilmiştir.
    3. C)Çalışmalar ve Astrahan seferi başarısız olmuş, proje yarım kalmıştır.
    4. D)Kırım tarafından tamamlanmıştır.
    5. E)Hiç başlanmamıştır.
    Önce çöz, sonra cevabı aç

    Cevap: C. 1569'da başlatılan çalışmalar sonuç vermemiştir.

  2. Soru 2 · Orta

    XVI. yüzyılda Avrupa siyasetinin en büyük gücü olan hanedan hangisidir?

    1. A)Habsburg
    2. B)Valois
    3. C)Tudor
    4. D)Medici
    5. E)Romanov
    Önce çöz, sonra cevabı aç

    Cevap: A. Osmanlılar bu hanedana karşı Avrupa dengesinin önemli bir unsuru olmuştur.

  3. Soru 3 · Zor

    Halifelik unvanı ve Mekke-Medine'nin koruyuculuğu Osmanlıların dünya siyasetindeki yerini nasıl etkilemiştir?

    1. A)Avrupa'yla ilişkileri kesmiştir.
    2. B)Safevilerle ittifak kurulmasını sağlamıştır.
    3. C)Osmanlıları Moskova'ya bağlamıştır.
    4. D)Osmanlı padişahının Müslüman dünyasının koruyucusu olarak görülmesini güçlendirmiştir.
    5. E)Yalnız törenlerde kullanılan bir unvan olarak kalmıştır.
    Önce çöz, sonra cevabı aç

    Cevap: D. Açe ve Özbeklerle ilişkiler bu algının göstergeleridir.

  4. Soru 4 · Zor

    Moskova'nın güneye ilerleyişi Osmanlılar için neden bir tehdit oluşturuyordu?

    1. A)Moskova Kırım'ı almıştı.
    2. B)Orta Asya'daki Türk toplulukları ile bağlantıyı ve hac yolunu tehdit ediyordu.
    3. C)Moskova İstanbul'u kuşatmıştı.
    4. D)Moskova Safevilerle birleşmişti.
    5. E)Moskova Hindistan'a ulaşmıştı.
    Önce çöz, sonra cevabı aç

    Cevap: B. İdil boyundaki hanlıkların kaybı kuzeydeki dengeyi değiştirmiştir.

  5. Soru 5 · Zor

    Dünya Gücü Osmanlı modülünün bütünü için hangi yargı uygundur?

    1. A)İmparatorluk XVI. yüzyılda hiçbir sınırla karşılaşmamıştır.
    2. B)İmparatorluk yalnız Avrupa'da etkili olmuştur.
    3. C)İmparatorluk bu dönemde küçülmüştür.
    4. D)İmparatorluk denizde hiç etkili olmamıştır.
    5. E)İmparatorluk üç kıtada etkili bir güç olmuş, ama Viyana, Malta ve Hint Okyanusu'nda gücünün sınırlarını da görmüştür.
    Önce çöz, sonra cevabı aç

    Cevap: E. Genişleme ve sınırlar birlikte değerlendirilmelidir.

H09 — Dünya Gücü Osmanlı

Modülün bütün dersleri bitince işaretle; modül 1, 3, 7 ve 21. günlerde YKS ana sayfasındaki tekrar listesine döner.