İçeriğe geç
← OkulYKS Akademileri

YKS Tarih · Dünya Gücü Osmanlı · TAR-H09-L01

İstanbul'un fethi

TYTAYT-1her yıl mutlaka soru çıkan konu· 8 bölüm

1Kanca

Nisan 1453'te Haliç'in girişi kalın bir zincirle kapatılmıştı. Osmanlı donanması bu zinciri aşamıyor, kentin en zayıf surlarına denizden yaklaşamıyordu. Bir sabah kentin savunucuları, Haliç'in içinde, zincirin arkasında Osmanlı gemilerini gördü. Gemiler bir gece içinde Galata'nın arkasındaki tepelerden, yağlanmış kızaklar üzerinde karadan yürütülerek Haliç'e indirilmişti. Bu hamle tek başına kenti düşürmedi; ama savunucuları surların çok daha uzun bir bölümüne asker ayırmak zorunda bıraktı. Bir ay sonra, 29 Mayıs 1453'te, bin yılı aşkın bir süre Doğu Roma'nın başkenti olan kent Osmanlıların eline geçti. Bu derste fethin neden gerekli görüldüğünü, nasıl hazırlandığını ve hangi sonuçlar doğurduğunu inceliyoruz.

2Hedefler

  • İstanbul'un fethinin nedenlerini açıklarsın.
  • Fetih için yapılan askerî ve siyasi hazırlıkları sıralarsın.
  • Kuşatmanın önemli aşamalarını açıklarsın.
  • Fethin Osmanlı tarihi ve dünya tarihi bakımından sonuçlarını değerlendirirsin.

3Konu anlatımı

II. Mehmet ve fethin gerekçeleri

II. Mehmet, babası II. Murat'ın 1451'de ölümünden sonra ikinci kez tahta çıktı. Genç padişahın ilk büyük hedefi İstanbul'du. Bu hedefin arkasında birbirine bağlı birkaç gerekçe vardı:

  • Toprak bütünlüğü: Bizans başkenti, Osmanlıların Anadolu'daki topraklarıyla Rumeli'deki toprakları arasında duruyordu. Kent alınmadıkça iki bölge arasındaki geçiş tam güvence altında değildi.
  • İç işlere karışma: Bizans, önceki dönemlerde olduğu gibi Osmanlı taht iddiacılarını kullanmaya devam ediyordu. Kentte tutulan şehzade Orhan Çelebi için daha fazla ödenek istenmesi, bu politikanın sürdüğünü gösterdi.
  • Haçlı tehlikesi: İstanbul, Avrupa'dan gelecek bir Haçlı seferinin dayanak noktası olabilirdi.
  • Boğazlar ve ticaret: Karadeniz ile Akdeniz arasındaki deniz yolunu denetlemek büyük bir ekonomik ve askerî üstünlük sağlayacaktı.
  • Manevi motivasyon: İstanbul'un fethini öven ve Hz. Muhammed'e atfedilen bir söz, Müslüman toplumlarda bu hedefe ayrı bir anlam yüklüyordu.

Kuşatılan kent

XV. yüzyılın ortasında Bizans, eski gücünün yalnızca bir gölgesiydi. Toprakları başkent ve çevresi ile Mora'daki küçük bölgelerden ibaretti; kentin nüfusu da geçmiş yüzyıllara göre çok azalmıştı. Buna karşın İstanbul'un konumu güçlü bir savunma imkânı veriyordu. Kentin üç yanı denizle çevriliydi; kara tarafında ise V. yüzyıldan kalma, iç içe iki sur dizisi ve önlerinde derin bir hendekten oluşan bir savunma hattı vardı. Bu surlar, Araplar'ın ve başka güçlerin kuşatmalarına yüzyıllarca dayanmıştı; Yıldırım Bayezid'in ve II. Murat'ın kuşatmaları da sonuçsuz kalmıştı.

Bizans, Osmanlı tehdidine karşı Batı'dan yardım alabilmek için Ortodoks ve Katolik kiliselerinin birleşmesini kabul etmişti. Ancak bu karar kentte büyük tepki uyandırdı; halkın ve din adamlarının önemli bir kısmı birleşmeye karşı çıktı. Bu iç bölünme, kentin savunmasını da zayıflattı. Beklenen büyük Batı yardımı ise hiçbir zaman gelmedi.

Hazırlıklar

Önceki kuşatmalar, İstanbul'un güçlü surları karşısında başarısız kalmıştı. II. Mehmet bu nedenle fethi uzun ve ayrıntılı bir hazırlıkla planladı.

Boğaz'ın denetimi: 1452'de Boğaz'ın Avrupa yakasında, Anadolu Hisarı'nın karşısında Rumeli Hisarı yaptırıldı. Kaynaklarda «Boğazkesen» adıyla da anılan bu hisar sayesinde Karadeniz'den kente gelebilecek yardımın önü kesildi.

Toplar: Kentin kalın surlarını yıkmak için büyük toplar döktürüldü. Bu topların yapımında Urban adlı bir dökümcünün çalıştığı kaynaklarda aktarılır. «Şahi» adı verilen bu toplar, o güne kadar görülmemiş büyüklükteydi.

Donanma: Kentin denizden de kuşatılabilmesi için donanma güçlendirildi.

Siyasi hazırlık: Kuşatma sırasında başka bir cepheyle uğraşmamak için Venedik, Macaristan ve Sırbistan ile barış antlaşmaları yapıldı; Karamanoğulları ile ilişkiler yatıştırıldı. Mora'daki Bizans despotlarının başkente yardım göndermesini önlemek için bölgeye Osmanlı kuvvetleri gönderildi.

Kuşatma

Kuşatma Nisan 1453'te başladı. Kara surları toplarla dövülürken, kentin savunması son imparator XI. Konstantinos ile Cenevizli komutan Giustiniani'nin elindeydi. Avrupa'dan gelen yardım sınırlı kaldı. Savunucuların sayısı, uzun kara surlarının her noktasını korumaya yetmiyordu; surlarda açılan gedikler geceleri aceleyle onarılıyor, ertesi gün yeniden dövülüyordu.

Haliç'in zincirle kapatılması üzerine Osmanlı gemileri karadan yürütülerek Haliç'e indirildi. Böylece kent dört bir yandan baskı altına alındı. Surların altına lağımlar kazıldı, surlara yaklaşmak için seyyar kuleler yapıldı. Uzun bombardımanın ardından 29 Mayıs 1453 sabahı yapılan genel saldırıyla surlar aşıldı ve kent alındı. İmparator son savunmada hayatını kaybetti.

Fethin sonuçları

Osmanlı Devleti açısından:

  • Anadolu ve Rumeli toprakları arasındaki bütünlük sağlandı; İstanbul başkent yapıldı.
  • Boğazlar Osmanlı denetimine girdi; Karadeniz ticareti üzerinde etkili olunmaya başlandı.
  • Devlet, sınır beyliği geleneğinden çıkıp bir imparatorluk niteliği kazandı. Fatih'in Roma imparatorlarının unvanlarından «Kayser-i Rum»u kullandığı kaynaklarda aktarılır.
  • Merkezî otorite güçlendi. Fethe karşı çıktığı aktarılan veziriazam Çandarlı Halil Paşa görevden alınıp idam edildi; bundan sonra yönetimde devşirme kökenli devlet adamlarının ağırlığı arttı.
  • Ortodoks Kilisesi korundu; Fatih yeni bir patrik atanmasını sağladı. Bu, gayrimüslim toplulukların kendi dinî kurumlarıyla yaşamasını öngören bir politikanın parçasıydı.

Dünya tarihi açısından:

  • Bizans İmparatorluğu sona erdi.
  • Birçok tarihçi 1453'ü Orta Çağ'ın sonu ve Yeni Çağ'ın başlangıcı olarak kabul eder; bu dönemlendirme bir uzlaşmadır, başka tarihler öneren tarihçiler de vardır.
  • Topların surları yıkabildiğinin görülmesi, Avrupa'da kalelere dayanan derebeylik düzeninin askerî temelini zayıflatan etkenlerden biri sayılır.
  • Kentten ayrılan bazı Bizanslı bilginlerin İtalya'ya gittiği bilinmektedir; bunun Rönesans'a katkısı tarihçiler arasında tartışılır. Rönesans'ın başka ve daha eski nedenleri de vardır.

Yeni başkentin kuruluşu

Fethedilen kent, savaştan sonra büyük ölçüde boşalmıştı. Fatih kenti yeniden canlandırmak için Anadolu'dan ve Rumeli'den Müslüman, Hristiyan ve Yahudi aileleri İstanbul'a yerleştirdi. Kentte camiler, medreseler, çarşılar ve hanlar yapıldı; vakıflar bu yapıların giderlerini karşıladı. Ayasofya camiye dönüştürüldü. Kısa süre içinde İstanbul, imparatorluğun siyasi, ticari ve kültürel merkezi hâline geldi.

Fetihten sonra II. Mehmet'in adı «Fatih» lakabıyla anılmaya başladı. Fethin ardından imparatorluk sınırlarını hem Balkanlar'da hem Anadolu'da genişletmeyi sürdürdü. Sıradaki derste Fatih'in Sırbistan, Mora, Trabzon ve Karaman seferlerini, Otlukbeli Savaşı'nı ve devlet düzenini yazıya geçiren kanunnamesini inceliyoruz.

4Çözümlü örnekler

Örnek 1 — Rumeli Hisarı

Soru: Rumeli Hisarı'nın yapılmasının amacı hangisidir?

  • A) Edirne'yi korumak
  • B) Venedik donanmasını Ege'de durdurmak
  • C) Karadeniz'den kente gelebilecek yardımı kesmek
  • D) Anadolu beyliklerini denetlemek
  • E) Haliç'i kapatmak

Çözüm: Hisar, Boğaz'ı denetim altına alarak kuzeyden gelecek desteği engelledi. Cevap: C.

Örnek 2 — Gemilerin karadan yürütülmesi

Soru: Osmanlı gemilerinin karadan Haliç'e indirilmesinin kuşatmaya katkısı hangisidir?

  • A) Kentin hemen teslim olması
  • B) Haliç zincirinin işlevsiz kalması ve savunucuların daha uzun bir sur bölümüne asker ayırmak zorunda kalması
  • C) Bizans donanmasının Osmanlılara katılması
  • D) Avrupa'dan yardım gelmesinin kolaylaşması
  • E) Topların kullanılmasına gerek kalmaması

Çözüm: Haliç'teki gemiler savunmayı bölerek kara surlarındaki baskıyı artırdı. Cevap: B.

Örnek 3 — Siyasi hazırlık

Soru: Kuşatmadan önce Venedik, Macaristan ve Sırbistan ile barış yapılmasının amacı hangisidir?

  • A) Kuşatma sırasında başka bir cepheyle uğraşmamak
  • B) Bu devletlerden toprak almak
  • C) Papalıkla anlaşmak
  • D) Ticaret yollarını onlara bırakmak
  • E) Bizans'ı bu devletlere devretmek

Çözüm: Bütün güç kente yöneltilmek istendi. Cevap: A.

Örnek 4 — Dönemlendirme

Soru: «İstanbul'un fethi Orta Çağ'ın sonu kabul edilir.» ifadesi için doğru değerlendirme hangisidir?

  • A) Bütün tarihçilerin kabul ettiği kesin bir kuraldır.
  • B) Fetihle ilgisi olmayan bir yargıdır.
  • C) Yalnız Osmanlı tarihçilerinin görüşüdür.
  • D) Yanlıştır; Orta Çağ 1071'de sona ermiştir.
  • E) Yaygın bir dönemlendirmedir, ama başka tarihler öneren tarihçiler de vardır.

Çözüm: Çağ sınırları tarihçilerin uzlaşmasıyla belirlenir. Cevap: E.

5Tuzaklar

  • Rumeli Hisarı ile Anadolu Hisarı'nı karıştırmak. Anadolu Hisarı Yıldırım Bayezid, Rumeli Hisarı Fatih döneminde yapıldı.
  • Gemilerin karadan yürütülmesini kenti doğrudan düşüren hamle sanmak. Hamle savunmayı böldü; kent genel saldırıyla alındı.
  • Rönesans'ı yalnız İstanbul'un fethine bağlamak. Bilginlerin göçü olası etkenlerden yalnız biridir.
  • 1453'ün Yeni Çağ'ın başlangıcı olmasını tartışmasız sanmak. Bu bir dönemlendirme tercihidir.
  • Fetihten sonra gayrimüslimlerin kentten çıkarıldığını sanmak. Patrikhane korundu ve kente farklı dinlerden aileler yerleştirildi.

6Tekrar kartı

  • Gerekçeler: toprak bütünlüğü, Bizans'ın taht iddiacılarını kullanması (Orhan Çelebi), Haçlı tehlikesi, Boğazlar ve ticaret, manevi motivasyon.
  • Hazırlık: Rumeli Hisarı (Boğazkesen, 1452), şahi topları (Urban), donanma, Venedik-Macar-Sırp barışı, Mora'ya kuvvet.
  • Kuşatma: Nisan 1453; XI. Konstantinos, Giustiniani; Haliç zinciri ve gemilerin karadan yürütülmesi; lağımlar, seyyar kuleler; 29 Mayıs 1453.
  • Osmanlı için: başkent İstanbul, Boğazlar, imparatorluk, Kayser-i Rum, merkezî otorite (Çandarlı Halil Paşa), patrikhane.
  • Dünya için: Bizans'ın sonu; yaygın kabulle Orta Çağ'ın sonu (tartışmalı); topun derebeyliği zayıflatması; bilginlerin İtalya'ya gidişi (katkısı tartışmalı).
  • Yeniden kuruluş: farklı dinlerden ailelerin iskânı, vakıf yapıları, Ayasofya'nın camiye dönüştürülmesi.

7Alıştırma

  1. Soru 1 · Kolay

    İstanbul hangi tarihte fethedilmiştir?

    1. A)1402
    2. B)1444
    3. C)1448
    4. D)1451
    5. E)1453
    Önce çöz, sonra cevabı aç

    Cevap: E. 29 Mayıs sabahı yapılan genel saldırıyla surlar aşılmıştır.

  2. Soru 2 · Kolay

    Fetih hazırlığında Boğaz'ın Avrupa yakasında yaptırılan yapı hangisidir?

    1. A)Anadolu Hisarı
    2. B)Rumeli Hisarı
    3. C)Yedikule
    4. D)Galata Kulesi
    5. E)Kız Kulesi
    Önce çöz, sonra cevabı aç

    Cevap: B. Boğazkesen adıyla da anılan bu hisar 1452'de yapılmıştır.

  3. Soru 3 · Kolay

    Kuşatma sırasında Bizans'ın son imparatoru kimdir?

    1. A)Ioannes Kantakuzenos
    2. B)V. Ioannes
    3. C)XI. Konstantinos
    4. D)Romen Diyojen
    5. E)Manuel Komnenos
    Önce çöz, sonra cevabı aç

    Cevap: C. Bu imparator kentin son savunmasında hayatını kaybetmiştir.

  4. Soru 4 · Kolay

    Fetih için döktürülen büyük toplara ne ad verilmiştir?

    1. A)Şahi
    2. B)Havan
    3. C)Kolomborna
    4. D)Darbzen
    5. E)Balyemez
    Önce çöz, sonra cevabı aç

    Cevap: A. Bu toplar kalın kara surlarını dövmek için yapılmıştır.

  5. Soru 5 · Orta

    Haliç'in girişini kapatan engeli etkisiz bırakmak için başvurulan yol hangisidir?

    1. A)Zinciri topla kırmak
    2. B)Haliç'e lağım kazmak
    3. C)Galata'yı kuşatmak
    4. D)Gemileri karadan yürüterek Haliç'e indirmek
    5. E)Bizans'la antlaşma yapmak
    Önce çöz, sonra cevabı aç

    Cevap: D. Gemiler Galata'nın arkasındaki tepelerden kızaklarla Haliç'e geçirilmiştir.

  6. Soru 6 · Orta

    Kuşatma sırasında kentin savunmasında görev alan Cenevizli komutan kimdir?

    1. A)Hunyadi Yanoş
    2. B)Giustiniani
    3. C)Urban
    4. D)Gennadios
    5. E)Kantakuzenos
    Önce çöz, sonra cevabı aç

    Cevap: B. Avrupa'dan gelen sınırlı yardımın en bilinen temsilcisidir.

  7. Soru 7 · Orta

    Bizans'ta tutulan Osmanlı şehzadesi için daha fazla ödenek istenmesi hangi gerekçeyle ilişkilidir?

    1. A)Ticaret yollarının denetimi
    2. B)Haçlı tehlikesi
    3. C)Toprak bütünlüğü
    4. D)Manevi motivasyon
    5. E)İmparatorluğun taht iddiacılarını Osmanlılara karşı kullanmayı sürdürmesi
    Önce çöz, sonra cevabı aç

    Cevap: E. Taht iddiacılarını bir baskı aracı olarak kullanmak eski bir Bizans yöntemiydi.

  8. Soru 8 · Orta

    Mora'ya Osmanlı kuvvetleri gönderilmesinin amacı hangisidir?

    1. A)Mora'yı hemen fethetmek
    2. B)Venedik'i cezalandırmak
    3. C)Bizans despotlarının başkente yardım göndermesini önlemek
    4. D)Haçlılarla birleşmek
    5. E)Sırbistan'ı korumak
    Önce çöz, sonra cevabı aç

    Cevap: C. Kuşatılan kentin dış desteklerden kopması hedeflenmiştir.

  9. Soru 9 · Orta

    Fetihten sonra kentin yeniden canlandırılması için izlenen yol hangisidir?

    1. A)Farklı dinlerden ailelerin kente yerleştirilmesi ve vakıf yapılarının kurulması
    2. B)Kentin boş bırakılması
    3. C)Yalnız askerlerin yerleştirilmesi
    4. D)Başkentin Bursa'da tutulması
    5. E)Ticaretin yasaklanması
    Önce çöz, sonra cevabı aç

    Cevap: A. Müslüman, Hristiyan ve Yahudi aileler kente getirilmiştir.

  10. Soru 10 · Orta

    Fetihten sonra görevden alınıp idam edilen veziriazam kimdir?

    1. A)Mahmut Paşa
    2. B)Çandarlı Kara Halil
    3. C)Süleyman Paşa
    4. D)Çandarlı Halil Paşa
    5. E)Zağanos Paşa
    Önce çöz, sonra cevabı aç

    Cevap: D. Fethe karşı çıktığı aktarılan bu veziriazamın ölümü merkezî otoritenin güçlendiğini göstermiştir.

  11. Soru 11 · Orta

    Fatih'in Ortodoks Kilisesi'ne yeni bir patrik atatması hangi politikanın parçasıdır?

    1. A)Gayrimüslimleri kentten çıkarma
    2. B)Kiliseyi kapatma
    3. C)Gayrimüslim toplulukların kendi dinî kurumlarıyla yaşamasına imkân verme
    4. D)Bizans'ı yeniden kurma
    5. E)Haçlılarla uzlaşma
    Önce çöz, sonra cevabı aç

    Cevap: C. Patrikhane korunmuş ve topluluğun dinî işleri ona bırakılmıştır.

  12. Soru 12 · Zor

    Fethin Avrupa'daki derebeylik düzenine etkisi nasıl açıklanır?

    1. A)Derebeylerin Osmanlılara katılması
    2. B)Derebeyliğin hemen ortadan kalkması
    3. C)Kalelerin daha güçlü hâle gelmesi
    4. D)Haçlı seferlerinin yeniden başlaması
    5. E)Topların surları yıkabildiğinin görülmesiyle kalelere dayanan düzenin askerî temelinin zayıflaması
    Önce çöz, sonra cevabı aç

    Cevap: E. Kalesine güvenen derebeyinin savunma üstünlüğü sarsılmıştır.

  13. Soru 13 · Zor

    Fethin Osmanlı Devleti'nin niteliğine etkisi hangisidir?

    1. A)Devletin bir sınır beyliğine dönüşmesi
    2. B)Başkentin yeniden Bursa'ya taşınması
    3. C)Merkezî otoritenin zayıflaması
    4. D)Devletin sınır beyliği geleneğinden çıkıp imparatorluk niteliği kazanması
    5. E)Bizans kurumlarının tamamen benimsenmesi
    Önce çöz, sonra cevabı aç

    Cevap: D. Kayser-i Rum unvanının kullanıldığı aktarılması da bu dönüşümü yansıtır.

  14. Soru 14 · Zor

    Bizanslı bilginlerin İtalya'ya gitmesi ile Rönesans arasındaki ilişki için doğru yargı hangisidir?

    1. A)Rönesans'ın olası etkenlerinden biri sayılır, ama Rönesans'ın başka ve daha eski nedenleri de vardır.
    2. B)Rönesans'ın tek nedenidir.
    3. C)Rönesans'la hiçbir ilişkisi yoktur.
    4. D)Rönesans'ı geciktirmiştir.
    5. E)Bilginler İtalya'ya gitmemiştir.
    Önce çöz, sonra cevabı aç

    Cevap: A. Bu etkinin ağırlığı tarihçiler arasında tartışılır.

  15. Soru 15 · Zor

    Rumeli Hisarı'nın yapılması ile Boğazlar ve ticaret gerekçesi arasındaki bağ hangisidir?

    1. A)Hisar ticareti tamamen durdurmuştur.
    2. B)Hisar Boğaz'ı denetim altına alarak hem kuşatmaya hem de Karadeniz deniz yolu üzerinde etkili olmaya hizmet etmiştir.
    3. C)Hisar yalnız bir gözetleme kulesidir.
    4. D)Hisarın ticaretle ilgisi yoktur.
    5. E)Hisar Venedik'e bırakılmıştır.
    Önce çöz, sonra cevabı aç

    Cevap: B. Askerî amaçlı yapı, Boğaz'dan geçişi denetleme imkânı da vermiştir.

8Ustalık kapısı

5 soru, 5 dakika. 4 ya da 5 doğru yaptıysan sıradaki derse, «Fatih dönemi» dersine geç. 3 ve altındaysan 3. ve 4. bölümü yeniden oku, sonra kapıyı bir kez daha çöz.

  1. Soru 1 · Orta

    Fetihten sonra İstanbul'un rolü hangisidir?

    1. A)Bir uç kalesi olarak kalmıştır.
    2. B)Venedik'e bırakılmıştır.
    3. C)İmparatorluğun başkenti ve siyasi, ticari, kültürel merkezi olmuştur.
    4. D)Boşaltılmıştır.
    5. E)Bizans'a geri verilmiştir.
    Önce çöz, sonra cevabı aç

    Cevap: C. Yeni yapılar ve iskânla kent kısa sürede yeniden canlanmıştır.

  2. Soru 2 · Orta

    Fetihten önce İstanbul'un Osmanlı toprak bütünlüğü bakımından sorun oluşturmasının nedeni hangisidir?

    1. A)Kentin Karadeniz'in doğusunda olması
    2. B)Kentin Haçlılara ait olması
    3. C)Kentin Anadolu'nun içinde olması
    4. D)Kentin Osmanlıların Anadolu ve Rumeli toprakları arasında bulunması
    5. E)Kentin Mısır'a bağlı olması
    Önce çöz, sonra cevabı aç

    Cevap: D. İki bölge arasındaki geçiş kent alınmadıkça tam güvence altında değildi.

  3. Soru 3 · Zor

    Fetihten sonra devşirme kökenli devlet adamlarının ağırlığının artması neyle ilişkilendirilir?

    1. A)Bizans geleneğinin benimsenmesiyle
    2. B)Haçlıların baskısıyla
    3. C)Ticaretin artmasıyla
    4. D)Patrikhanenin korunmasıyla
    5. E)Padişahın eski güçlü ailelerin etkisini azaltarak merkezî otoriteyi güçlendirmesiyle
    Önce çöz, sonra cevabı aç

    Cevap: E. Doğrudan padişaha bağlı yöneticiler, köklü ailelere karşı bir denge oluşturmuştur.

  4. Soru 4 · Zor

    Fetih hazırlıklarının bütünü değerlendirildiğinde hangi yargıya ulaşılır?

    1. A)Fetih askerî, teknik ve siyasi hazırlıkların birlikte planlandığı bir süreçtir.
    2. B)Fetih bir rastlantı sonucu gerçekleşmiştir.
    3. C)Hazırlıklar yalnız deniz gücüne dayanmıştır.
    4. D)Avrupa devletleri fethe yardım etmiştir.
    5. E)Hazırlık yapılmadan kuşatma başlatılmıştır.
    Önce çöz, sonra cevabı aç

    Cevap: A. Hisar, toplar, donanma ve antlaşmalar aynı hedefe yönelik adımlardır.

  5. Soru 5 · Zor

    İstanbul'un fethinin dünya tarihindeki yeri için hangisi en dengeli değerlendirmedir?

    1. A)Avrupa tarihini hiç etkilememiştir.
    2. B)Bizans'ı sona erdirmiş ve çoğu tarihçi tarafından bir çağ dönümü sayılmıştır, ama bu dönemlendirme tartışmasız değildir.
    3. C)Bütün Avrupa'nın Osmanlılara geçmesine yol açmıştır.
    4. D)Orta Çağ'ı kesin olarak bitiren tek olaydır.
    5. E)Yalnız Osmanlı tarihini etkilemiştir.
    Önce çöz, sonra cevabı aç

    Cevap: B. Olayın önemi geniş biçimde kabul edilir, ama çağ sınırları tarihçilerin uzlaşmasıdır.

H09 — Dünya Gücü Osmanlı

Modülün bütün dersleri bitince işaretle; modül 1, 3, 7 ve 21. günlerde YKS ana sayfasındaki tekrar listesine döner.