TYT tanı testi

İki öğrenci aynı denemede 15 net yapmış. Biri problemlerde hiç zorlanmıyor, ama geometride neredeyse hiç soru çözemiyor. Öteki geometride rahat, ama kesirli bir işlemde bile duraksıyor. Aynı net, iki ayrı yol haritası ister. Bir önceki derste matematikte zorlanmanın çoğu zaman önkoşul zincirindeki eksik bir halkadan doğduğunu gördük. Tanı testi o halkanın nerede olduğunu bulmanın aracıdır. Bu derste TYT tanı testinin nasıl kurulduğunu, sonuçlarının nasıl okunacağını ve bu sonuçlardan akademide nereden başlayacağını nasıl çıkaracağını öğreniyoruz. Amaç yüksek bir puan almak değil, bugünkü durumunu dürüstçe görmektir; çünkü yanlış bir başlangıç noktası, haftalarca yanlış yerde çalışmak demektir.

• TYT tanı testinin dört bölümünü ve her bölümün akademide hangi modüllere karşılık geldiğini açıklarsın.
• Bölüm puanlarından başlangıç noktanı ve paralel yürüyecek geometri yolunu belirlersin.
• Tanı yanlışlarını bir önceki dersteki dört hata türüne yerleştirirsin.
• Tanı sonucundan haftalık bir çalışma planının iskeletini kurarsın.

Tanı testinin yapısı

Matematik akademisinin TYT tanı testi 40 sorudan oluşur ve akademinin TYT programını dört bölüme ayırarak yoklar:

Her soru bir modüle bağlıdır. Bu yüzden testin çıktısı yalnızca bir puan değil, hangi modüllerde yanlış yaptığını gösteren bir haritadır.

Testi süre tutarak, ama acele etmeden çöz. Bilmediğin bir soruyu tahminle işaretlemek tanının sana söyleyeceğini bozar; emin olmadığın soruyu boş bırakmak daha dürüst bir sonuç verir. Hesap makinesi kullanma; sınavda da kullanamayacaksın ve işlem gücün de tanının bir parçasıdır.

Başlangıç noktasını belirlemek

Akademinin ders kapılarında kullanılan ölçüt tanıda da geçerlidir: bir bölümü yüzde 80 ve üstü, yani 10 sorudan en az 8 doğruyla geçmiş sayılırsın. Matematik ve geometri iki ayrı yol olarak yürür.

Matematik yolu zincirin sırasıyla okunur:

1. Birinci bölümde 8'in altındaysan S · Sıfırdan Başla ile başla. Sayı sezgisi sağlamlaşmadan cebire geçmek, her derste aynı engele takılmak demektir.
2. Birinci bölümü geçip ikinci bölümde 8'in altındaysan, ikinci bölümdeki yanlışlarının bağlı olduğu en erken modülden başla. Örneğin yanlışların üslü sayılar ve denklemlerde toplanıyorsa M06'dan başlarsın.
3. İlk iki bölümü geçip üçüncü bölümde 8'in altındaysan M09 · Problemler ile başla; M10 ve M11 onu izler.
4. Üç bölümü de geçtiysen derece hedefiyle çalışır, M09 ve sonrasındaki modüllerde soru kamplarına ağırlık verirsin.

Sıra önemlidir. İkinci bölümü 10'da 10 geçen, ama birinci bölümde 6 yapan bir öğrenci yine S'den başlar; çünkü kesirde ve negatif sayıda eksik olan bir öğrenci, denklemleri ancak ezberleyerek çözebilir.

Geometri yolu matematik yolundan bağımsız yürür. Dördüncü bölümde 8'in altındaysan G01'den başla; 8 ve üstündeysen yanlışlarının bağlı olduğu en erken geometri modülüne göz at ve oradan devam et. Geometri yolunu haftada birkaç oturumla matematik yolunun yanında sürdürmek, TYT'deki geometri sorularını programın sonuna bırakmamanı sağlar.

Yanlışları sınıflandırmak

Tanı testinin en değerli çıktısı yanlışlardır. Bir önceki derste gördüğün dört türü burada kullan:

• İşlem hatası: Yöntem doğru, işlem yanlış. Tanıda çok sayıda işlem hatası çıkıyorsa, bölüm puanın bilgi düzeyini olduğundan düşük gösteriyor olabilir.
• Kavram hatası: Kural ya da tanım eksiktir. Bu yanlışlar başlangıç modülünü belirlemede en çok ağırlık taşıyanlardır.
• Okuma hatası: Sorunun istediğini yanlış okudun. Bu tür yanlışlar konu bilgisinden değil, alışkanlıktan gelir.
• Strateji hatası: Yöntem seçilemedi ya da süre yetmedi.

Sınıflandırma, başlangıç kararını inceltir. Birinci bölümden 7 doğru yapan ama 3 yanlışının üçü de işlem hatası olan bir öğrenci, kuralları bilmektedir; S modülünü hızlıca geçip işlem düzenine odaklanabilir. Aynı 7 doğrunun yanındaki 3 yanlış kavram hatasıysa, S modülü eksiksiz çalışılmalıdır.

Yol haritasını kurmak

Tanı sonucundan dört bilgi çıkar: matematik yolundaki başlangıç modülün, geometri yolundaki başlangıç modülün, en sık hata türün ve bölüm puanların. Bu dört bilgi haftalık planın iskeletidir.

• Başlangıç modülünden sırayla ilerle ve her dersin sonundaki ustalık kapısını kullan. Kapı 5 sorudur; en az 4 doğru yapmadan sonraki derse geçme.
• Aralıklı tekrar ile öğrendiğini kalıcı kıl. Her dersi bitirdiğin günden sonraki 1., 3., 7. ve 21. günlerde o dersin tekrar kartına dön.
• En sık hata türüne göre bir alışkanlık ekle: işlem hatasında işlemleri alt alta ve düzenli yazmak, okuma hatasında soru kökündeki "en az, en çok, farklı" gibi sözcükleri işaretlemek.

Tanıyı ne zaman ve nasıl çözmeli?

Tanıyı akademiye başlamadan önce, dinlenmiş olduğun bir günde ve tek oturumda çöz. Yorgun ya da aceleyle çözülen bir tanı, eksiklerini olduğundan büyük gösterir. Oturumu bölmek zorunda kalırsan her bölümü bütün olarak çöz; bir bölümün yarısını bir gün, yarısını öteki gün çözmek sonuçları karşılaştırılamaz hâle getirir. Test bitince hemen cevap anahtarına bakma; önce her soru için emin olup olmadığını not al. Bu not, doğru ama şansla işaretlenmiş soruları ayırmanı sağlar; o sorular da yol haritasında birer eksik sayılır.

İlerlemeyi ölçmek

Tanıyı dört haftada bir, benzer bir testle tekrarla ve bölüm puanlarını yan yana yaz. Bölüm puanının yanı sıra hata türlerinin dağılımına da bak: puan artmış, ama aynı hata türü hâlâ ilk sıradaysa o türe yönelik alışkanlık henüz yerleşmemiştir. Bir bölümü ilk kez 8 ve üstüyle geçtiğinde, o bölümün yolunda bir sonraki basamağa geç.

Soru kökleri

Bu dersin soruları tanı sonuçlarını yorumlamayı sınar: bölüm puanlarından başlangıç modülünü bulmak, yanlışın türünü belirlemek, geometri yolunu matematik yoluyla ilişkilendirmek ya da bir öğrencinin planındaki hatayı görmek.

Örnek 1 — Başlangıç noktası

Soru: Bir öğrencinin tanı sonuçları şöyledir: Bölüm 1: 6, Bölüm 2: 9, Bölüm 3: 8, Bölüm 4: 7. Matematik yolunda hangi modülden başlamalıdır?

• A) M05
• B) S · Sıfırdan Başla
• C) M09
• D) G01
• E) Derece kampı

Çözüm: Birinci bölüm 8'in altında olduğu için öteki bölümlere bakılmadan S'den başlanır. Cevap: B.

Örnek 2 — En erken modül

Soru: Birinci bölümü 9 doğruyla geçen bir öğrencinin ikinci bölümde 6 doğrusu vardır; yanlışları üslü sayılar (M06) ve denklemler (M08) sorularındadır. Hangi modülden başlamalıdır?

• A) M08
• B) M05
• C) S
• D) M06
• E) M09

Çözüm: İkinci bölümdeki yanlışların bağlı olduğu en erken modül M06'dır. Cevap: D.

Örnek 3 — Geometri yolu

Soru: Matematik bölümlerinin üçünü de geçen, ama dördüncü bölümden 5 doğru yapan bir öğrenci için hangisi doğrudur?

• A) Geometri yolunda G01'den başlamalı ve bunu matematik çalışmasının yanında sürdürmelidir.
• B) Geometriyi programın sonuna bırakmalıdır.
• C) Matematik yolunda S'den başlamalıdır.
• D) Tanıyı yeniden çözmelidir.
• E) Yalnızca geometri çalışmalıdır.

Çözüm: Dördüncü bölüm 8'in altındadır; geometri yolu bağımsız yürür ve G01'den başlar. Cevap: A.

Örnek 4 — Hata türünün etkisi

Soru: Birinci bölümden 7 doğru yapan bir öğrencinin 3 yanlışının hepsi işaret kaybı ve çarpım hatasıdır. En uygun yorum hangisidir?

• A) Öğrenci hiçbir kuralı bilmemektedir.
• B) Öğrenci S modülünü atlamalıdır.
• C) Öğrenci kuralları biliyor olabilir; S modülünü hızlıca geçip işlem düzenine odaklanmalıdır.
• D) Öğrenci doğrudan M09'a geçmelidir.
• E) Tanı sonucu geçersizdir.

Çözüm: Yanlışların hepsi işlem hatasıdır; puan bilgi düzeyini olduğundan düşük gösteriyor olabilir. Cevap: C.

• Tanıda tahminle işaretlemek. Tanının göstereceğini bozar.
• Hesap makinesi kullanmak. İşlem gücü de tanının parçasıdır.
• Toplam nete göre başlangıç seçmek. Bölüm puanlarına ve sıraya bak.
• Geometriyi sona bırakmak. Geometri yolu paralel yürür.
• Hata türünü görmezden gelmek. İşlem hatası ile kavram hatası farklı karar ister.
• Tanıyı bir kez yapıp bırakmak. Dört haftada bir tekrarla ve karşılaştır.