Karma deneme kampı

Bir öğrenci süreli bir denemede matematikten 26 net yapıyor. Akşam aynı denemeyi açıyor, boş bıraktığı ve yanlış yaptığı soruları bu kez saate bakmadan yeniden çözüyor. Süresiz çözümde net 31'e çıkıyor. Aradaki 5 net, bilmediği konulardan değil, sınav koşulundaki süre ve karar hatalarından gelmiş. Geriye kalan 9 net ise süresiz çözümde de gelmiyor; bu kısım gerçekten öğrenilmesi gereken konulardır. Bu basit karşılaştırma, bir sonraki haftanın neye ayrılacağını söyler: süre kaybını azaltacak bir strateji çalışmasına mı, yoksa eksik konulara mı. Türkçe akademisinin karma deneme kampında her denemeyi çöz, çözümle, düzelt döngüsüyle ele almayı ve netlerin eğilimine bakmayı gördük. Matematik kampı bu döngüyü korur ve ona matematiğe özgü dört araç ekler: süresiz ikinci çözüm, ünite haritası, kolay soru kaybının izlenmesi ve matematiğin TYT oturumu içindeki yerinin planlanması.

• Süreli ve süresiz netleri karşılaştırarak kaybın süreden mi bilgiden mi geldiğini ayırırsın.
• Yanlışları ünite haritasına işleyerek tekrar eden zayıf üniteleri belirlersin.
• Birinci tur sorularında yapılan yanlışları ayrı izleyip dikkat hatalarını azaltırsın.
• Net hedefinden gereken doğru sayısını ve kayıp netleri hesaplarsın.

Süresiz ikinci çözüm

Her süreli denemenin ardından, aynı gün ya da ertesi gün, boş bıraktığın ve yanlış yaptığın soruları cevap anahtarına bakmadan, süre tutmadan yeniden çöz. Bu ikinci çözümün sonucunu ayrı bir net olarak hesapla. Böylece elinde iki sayı olur: süreli net ve süresiz net.

İki sayı arasındaki fark, süre kaybıdır: sınav koşulunda çözemediğin ama vaktin olunca çözebildiğin soruların net karşılığı. Bu kayıp; yanlış soruda takılmaktan, tur planına uymamaktan, acele edip işlem hatası yapmaktan ya da soruyu yanlış okumaktan doğar ve çaresi strateji çalışmasıdır. Süresiz net ile testteki soru sayısı arasındaki fark ise bilgi kaybıdır: vaktin olsa bile çözemediğin soruların karşılığı. Bunun çaresi konu çalışmasıdır. Bu ayrımı yapmadan her yanlışı "konu eksiği" saymak, haftalarca yanlış şeye çalışmaya yol açabilir.

İkinci çözümde dürüst olmak gerekir. Cevap anahtarına göz atıp sonra "çözdüm" demek ölçümü bozar. Anahtar, ikinci çözüm bittikten sonra açılır.

Ünite haritası

Matematik testi bir konular toplamıdır ve yanlışların hangi ünitelerde biriktiği zamanla belirginleşir. Bir sayfaya akademinin ünitelerini satır satır yaz: temel kavramlar, bölünebilme, rasyonel sayılar, eşitsizlik ve mutlak değer, üslü ve köklü sayılar, çarpanlar ve oran, denklemler, problemler, kümeler ve fonksiyonlar, sayma ve olasılık, istatistik, geometrinin üniteleri. Her denemeden sonra süresiz çözümde de yapamadığın soruları ilgili ünitenin yanına işaretle.

Üç dört denemenin sonunda harita bir desen gösterir. Aynı ünitede tekrar tekrar işaret birikiyorsa o ünitenin dersine dönmenin zamanı gelmiştir. Tek bir denemede bir ünitede yapılan yanlış ise bir rastlantı olabilir; harita, rastlantıyı eğilimden ayırmaya yarar. Ünite dersine dönerken bütün dersi baştan okumak yerine tekrar kartı ve tuzaklar bölümü, ardından ustalık kapısı çözülür; kapıdan geçilemiyorsa ders baştan çalışılır.

Kolay soru kaybı

Matematikte en pahalı yanlış, birinci turda çözdüğün ve emin olduğun bir sorudaki yanlıştır. Bu sorunun konusunu biliyorsun, yöntemini gördün, ama bir işaret hatası, yanlış okunan bir sayı ya da aceleyle seçilen bir seçenek neti götürdü. Bu tür yanlışları ayrı bir sütunda say. Birinci tur yanlışları üç dört denemede birden görünüyorsa sorun bilgi değil dikkattir ve çaresi bellidir: birinci turda bulduğun sonucu soruya yerleştirip birkaç saniyelik bir sağlama yapmak, seçeneği işaretlemeden önce sorunun tam olarak neyi istediğini bir kez daha okumak. Birkaç saniyelik bu denetimin maliyeti, kaybedilen bir netin yanında çok küçüktür.

Net hedefinden geriye

Kamp boyunca bir net hedefi koymak ve bu hedefin ne anlama geldiğini hesaplamak, çalışmayı somutlaştırır. Net, yanlışların dörtte biri doğrulardan düşülerek hesaplandığından, belirli bir net için gereken doğru sayısı beklenen yanlış sayısına bağlıdır. Örneğin 28 net hedefleyen ve denemelerinde genellikle 4 yanlış yapan bir öğrenci 29 doğru yapmalıdır, çünkü 29 − 1 = 28. Yanlış sayısı 8'e çıkarsa aynı hedef için 30 doğru gerekir. Bu hesap, yanlışları azaltmanın da bir net kazancı olduğunu gösterir.

Elemeli işaretlemeleri denetlemek

Turlama dersinde, emin olarak seçenek eledikten sonra işaretlemenin beklenen neti artırdığını hesaplamıştık. Kamp bu kuralın senin elinde gerçekten işe yarayıp yaramadığını görmenin yeridir. Her denemede elemeyle işaretlediğin soruları sorunun yanına küçük bir işaretle ayır. Deneme bitince bu soruların kaçının doğru çıktığını say. Birkaç denemenin sonunda doğru çıkma oranı, rastgele seçimin vereceğinden açıkça yüksekse elemelerin güvenilirdir. Oran rastgele seçime yakın ya da altındaysa elemelerin aslında emin olmadan yapılıyordur; bu durumda elemeli işaretlemeyi yalnızca iki ya da üç seçeneği kesin olarak eleyebildiğin sorulara bırakmak daha güvenlidir. Böylece tahmin kararı da sezgiye değil, senin kayıtlarına dayanır.

Oturumun içindeki matematik

Karma denemeler yalnızca matematik testinden değil, bütün TYT oturumundan oluşabilir. Bu tür denemelerde matematik testi tek başına çözüldüğü durumdan farklı bir koşulda çözülür: önceki testlerde harcanan süre ve yorgunluk matematiğe taşınır. Bu yüzden kampın bir bölümünü oturumun tamamını süreli çözerek geçir ve matematiğe başladığın andaki saati kaydet. Önceki testlerde planın gerisinde kaldıysan matematikte bunu telafi etmenin yolu birinci turu kısaltmak değil, üçüncü tura ayrılan süreyi azaltmaktır; birinci tur kesin netlerin toplandığı yerdir ve korunmalıdır. Testlerin sırası ve oturumun toplam süresi sınav kılavuzunda yer alır; denemelerini bu koşullara göre kur.

Kampın düzeni

Her deneme için tek satırlık kayıt Türkçe kampındaki gibidir; matematik kampında bu satıra dört sütun eklenir: süreli net, süresiz net, birinci tur yanlışları ve ünite haritasına işlenen sorular. Denemeden sonraki ilk iş süresiz ikinci çözümdür; ikinci iş haritanın güncellenmesidir; üçüncü iş bir sonraki deneme için en fazla bir ya da iki hedef seçmektir. Hedefin bir kısmı süre kaybından, bir kısmı haritadan gelir. Denemeler arasındaki günler bu hedeflere ayrılır. Kampın sonunda tablo iki ayrı eğri gösterir: süreli netin ve süresiz netin seyri. Süreli net süresize yaklaşıyorsa strateji çalışması işe yaramıştır; süresiz net yükseliyorsa konu çalışması karşılığını vermiştir. İki eğriyi ayrı ayrı izlemek, hangi emeğin nereye yansıdığını gösterir.

Örnek 1 — Süre kaybı

Soru: Bir öğrenci süreli denemede 22 net yapıyor; boş ve yanlış sorularını süresiz yeniden çözünce net 30'a çıkıyor. Süre kaynaklı net kaybı kaçtır?

• A) 10
• B) 22
• C) 8
• D) 52
• E) 30

Çözüm: Süre kaybı süresiz ile süreli net arasındaki farktır: 30 − 22 = 8. Cevap: C.

Örnek 2 — Haritanın söylediği

Soru: Dört denemenin ünite haritasında çarpanlara ayırma ünitesine her denemede iki işaret düşmüş, öteki ünitelerde işaretler dağınık. Bu derse göre ilk adım hangisidir?

• A) Çarpanlara ayırma dersinin tekrar kartı, tuzakları ve ustalık kapısına dönmek
• B) Daha çok deneme çözmek
• C) Süreyi kısaltmak
• D) Bütün üniteleri baştan çalışmak
• E) Haritayı tutmayı bırakmak

Çözüm: Aynı ünitede tekrar eden işaret bir eğilimdir; o ünitenin dersine dönülür. Cevap: A.

Örnek 3 — Hedef için gereken doğru

Soru: 25 net hedefleyen ve 4 yanlış yapmayı bekleyen bir öğrencinin en az kaç doğru yapması gerekir?

• A) 25
• B) 29
• C) 24
• D) 27
• E) 26

Çözüm: D − 4/4 = 25 eşitliğinden D = 26. Cevap: E.

Örnek 4 — Kolay soru kaybı

Soru: Bir öğrencinin son üç denemesinde birinci turda çözüp emin olduğu sorulardan her denemede ikişer yanlış çıkıyor. Bu derse göre en uygun önlem hangisidir?

• A) Konu tekrarını artırmak
• B) Birinci turda bulunan sonucu soruya yerleştirip kısa bir sağlama yapmak
• C) Birinci turu tamamen kaldırmak
• D) Daha zor kaynaklardan deneme çözmek
• E) Süresiz ikinci çözümü bırakmak

Çözüm: Bilinen konudaki yanlışlar dikkat kaynaklıdır; kısa bir sağlama bunları yakalar. Cevap: B.

• Her yanlışı konu eksiği saymak. Süresiz ikinci çözüm, süre kaybını bilgi kaybından ayırır.
• İkinci çözümden önce cevap anahtarına bakmak. Anahtar, ikinci çözüm bittikten sonra açılır.
• Tek denemedeki yanlışı eğilim saymak. Ünite haritası birkaç denemede birikince yorumlanır.
• Gecikmeyi birinci turu kısaltarak kapatmak. Kısaltılacak tur üçüncü turdur.
• Yanlış sayısının hedefe etkisini unutmak. Aynı net için yanlış arttıkça daha çok doğru gerekir.