Son 30 gün planı

Sınava bir ay kala iki öğrencinin masasına bakın. Birinin masasında hiç açılmamış yeni bir soru bankası, yarısı okunmuş üç ayrı konu anlatım kitabı ve "bu hafta her şeyi bitireceğim" yazan bir not var. Ötekinin masasında ince bir deste kart, bir hata defteri ve bir takvim duruyor; takvimde her günün yanında yalnızca üç kısa satır yazılı. Birinci öğrenci son ayı yeni şeyler eklemekle, ikincisi elindekini sağlamlaştırmakla geçirecek. Kimyada son ayın farkı, bilinen bilgiyi sınav anında hızlı ve hatasız geri çağırabilmekte ortaya çıkar. Karma deneme kampında sınav düzenini çalıştık. Bu ders kimya akademisinin son adımı: sınavdan önceki otuz günü kimya için haftalara, günlere ve listelere bölmeyi öğretiyor.

• Son ayın amacını yeni konu öğrenmekten ayırır, pekiştirme odaklı bir plan kurarsın.
• Dört haftalık iskeleti kendi zayıf modüllerine göre doldurursun.
• Kimyaya özgü ezber listelerini ve yöntem kartlarını hazırlarsın.
• Aralıklı tekrar ve kendini sınama ilkelerini günlük düzenine yerleştirirsin.

Son ayın işi

Sınava bir ay kala kimyanın konuları bitmiş olmalıdır. Bu dönemde yeni bir konuya başlamak, var olan bilgiyi tekrar etmeye ayrılacak zamanı alır ve çoğu zaman yarım kalır. Son ayın işi üçtür: bilinen konuları kalıcı hale getirmek, tekrar eden hataları kapatmak ve sınav düzenine alışmak. Kimya bu açıdan avantajlıdır; konuların büyük kısmı birbirine bağlıdır ve iyi bir tekrar, birkaç modülü birlikte tazeler. Bu üç işin hiçbiri yeni bir kitap gerektirmez; gereken her şey önceki derslerin tekrar kartlarında, tuzaklarında ve öğrencinin kendi hata defterindedir.

Dört haftalık iskelet

Birinci hafta: genel tarama. Her modülün tekrar kartı ve tuzaklar bölümü okunur; her modülden birkaç alıştırma çözülür. Amaç, unutulmuş noktaları bulmaktır. Çözülemeyen her soru not edilir.

İkinci hafta: zayıf modüller. Birinci haftada ve önceki denemelerde yanlışların toplandığı modüller seçilir. Bu modüllerin ustalık kapısı soruları çözülür; gerekiyorsa konu anlatımına kısa bir dönüş yapılır.

Üçüncü hafta: karma denemeler. Sınav koşullarında denemeler çözülür ve her biri analiz edilir. Yanlışlar hata köklerine göre ayrılır; aynı kök tekrar ediyorsa ilgili kampa dönülür.

Dördüncü hafta: hafif tekrar. Yeni soru yükü azaltılır. Kartlar, ezber listeleri ve hata defteri gözden geçirilir. Son günlere doğru çalışma süresi kısaltılır.

Bu iskelet bir kalıp değil, bir başlangıç noktasıdır; zayıf modülü fazla olan öğrenci ikinci haftayı uzatabilir, konuları sağlam olan öğrenci deneme haftasını erkene alabilir.

Kimyanın ezber listeleri

Kimyada bazı bilgiler anlamaktan çok hatırlamaya dayanır ve son ay bunlar için kısa listeler hazırlanır:

• İlk 20 elementin adları, sembolleri ve gruplardaki yerleri.
• Yaygın iyonlar ve çok atomlu iyonların formülleri ve yükleri.
• Gündelik adlar: tuz ruhu, kezzap, sud kostik, yemek sodası, sönmüş kireç gibi.
• Gösterge renkleri: turnusol, fenolftalein ve metil oranj.
• Asidik, bazik, nötr ve amfoter oksit örnekleri; amfoter metaller.
• Polimerler ve monomerleri, geri dönüşüm kodları.

Atom kütleleri sınavda çoğu zaman soruda verilir; bu yüzden ezber listesi sayılara değil, kavramlara ve sembollere odaklanmalıdır.

Yöntem kartları

Hesap ve grafik soruları için birer sayfalık yöntem kartları hazırlanır. Mol köprüsünün dört kapısı, sınırlayıcı bileşeni bulma adımı, derişim hesaplarında neyin değişip neyin sabit kaldığı, grafik okumanın dört adımı ve tahminin beklenen değer kuralı bu kartlarda yer alır. Kartlar her gün birkaç dakika okunur; amaç yöntemi ezberlemek değil, sınavda ilk saniyede hatırlamaktır. Her kartın altına o yöntemle çözülmüş tek bir örnek soru eklenir; yöntem ancak bir soruyla birlikte görüldüğünde canlanır.

Aralıklı tekrar ve kendini sınama

Aynı konuyu bir gün içinde uzun uzun çalışmak yerine, artan aralıklarla birkaç kez tekrar etmek bilgiyi daha kalıcı yapar; buna aralıklı tekrar denir. Bir kart bugün, üç gün sonra ve bir hafta sonra yeniden okunur. Tekrarın biçimi de önemlidir: notları yeniden okumak yerine kendini sınamak, yani kartın arkasına bakmadan cevabı söylemek ya da bir soruyu çözmek daha etkilidir. Bilgiyi geri çağırma çabası, onu bellekte güçlendirir.

Günlük düzen

Son ayın her gününe üç küçük blok yerleştirilir. Tekrar bloğu: kartlar ve ezber listeleri. Uygulama bloğu: o haftanın amacına göre alıştırma ya da deneme. Analiz bloğu: günün yanlışlarının hata defterine yazılması. Üç işi her gün küçük parçalar halinde yapmak, birini haftalarca ihmal edip ötekine yüklenmekten daha dengelidir. Kimya, öteki derslerle aynı takvimi paylaştığı için bu bloklar kısa tutulur.

Kimyanın takvimdeki payı

Kimya, TYT'de Fen Bilimleri testinin yedi sorusudur ve son ay öteki derslerle aynı takvimi paylaşır. Bu yüzden kimyaya ayrılacak süre, derse duyulan ilgiye göre değil, kazanılabilecek nete göre belirlenir. Denemelerde kimya neti zaten yüksek ve kararlı olan bir öğrenci, kimyayı kısa tekrar bloklarıyla korur ve kazandığı zamanı daha çok net kaybettiği derslere aktarır. Kimya netleri dalgalı olan bir öğrenci ise yanlışlarının toplandığı modüllere daha uzun bloklar ayırır. Haftanın sonunda takvime bakılıp kimyaya gerçekte ne kadar zaman ayrıldığı not edilir; plan ile gerçekleşen arasındaki fark, bir sonraki haftanın ayarını belirler.

Plan aksadığında

Hastalık, yorgunluk ya da beklenmedik bir durum planı birkaç gün geciktirebilir. Bu durumda kaybedilen günleri telafi etmek için çalışma süresini aşırı artırmak yerine, kalan günler yeniden önceliklendirilir: en çok net getirecek ve en sık hata yapılan konular öne alınır, daha az önemli olanlar kısaltılır. Plan bir araçtır; koşullar değişince sıra da değişir.

Son günler ve sınav sabahı

Son birkaç günde ağır deneme ve yeni soru tipi bırakılır; kartlar ve hata defteri hafifçe gözden geçirilir. Sınavdan önceki gece düzenli uyku, yeni bir konu çalışmaktan çok daha değerlidir; yorgun bir zihin bildiği bilgiyi de geri çağırmakta zorlanır. Sınav sabahı yeni bir konuya bakılmaz; kimlik ve sınav belgeleri gibi gerekli malzemeler önceden hazırlanır. Kimya akademisinin TYT dersleri bu planla tamamlanır.

Örnek 1 — Son ayın amacı

Soru: Sınava bir ay kalan bir öğrenci için kimyada en uygun öncelik hangisidir?

• A) Bilinen konuları pekiştirmek ve tekrar eden hataları kapatmak
• B) Hiç görmediği yeni konulara başlamak
• C) Yeni bir soru bankası almak
• D) Kimyayı tamamen bırakmak
• E) Yalnız yeni soru tiplerini aramak

Çözüm: Son ayda eklenen yeni konu, var olanı tekrar etmeye ayrılacak zamanı alır. Cevap: A.

Örnek 2 — Aralıklı tekrar

Soru: Hangi çalışma biçimi aralıklı tekrara örnektir?

• A) Bir konuyu tek bir gecede altı saat çalışmak
• B) Bir konuyu hiç tekrar etmemek
• C) Bir kartı bugün, üç gün sonra ve bir hafta sonra yeniden çalışmak
• D) Bütün konuları sınav sabahı okumak
• E) Yalnız yeni konulara bakmak

Çözüm: Artan aralıklarla yapılan tekrar bilgiyi daha kalıcı yapar. Cevap: C.

Örnek 3 — Ezber listesi

Soru: Kimya ezber listesine hangisinin eklenmesi en az gereklidir?

• A) İlk 20 elementin sembolleri
• B) Çok atomlu iyonların formülleri
• C) Göstergelerin renkleri
• D) Bütün elementlerin atom kütlelerinin ondalık basamakları
• E) Gündelik kimyasal adlar

Çözüm: Gerekli atom kütleleri soruda verilir; liste kavramlara ve sembollere odaklanır. Cevap: D.

Örnek 4 — Aksayan plan

Soru: Bir öğrencinin planı hastalık nedeniyle bir hafta aksamıştır. En uygun davranış hangisidir?

• A) Planı tamamen bırakmak
• B) Her gün iki kat süre çalışarak telafi etmek
• C) Yeni bir plan için sınavdan sonrasını beklemek
• D) Bütün konuları baştan almak
• E) Kalan günleri yeniden önceliklendirip en çok net getirecek konuları öne almak

Çözüm: Plan bir araçtır; koşullar değişince öncelikler yeniden sıralanır. Cevap: E.

• Son ayda yeni konu açmak. Var olan bilgiyi tekrar etmeye ayrılan zaman azalır.
• Yalnız okuyarak tekrar etmek. Kendini sınamak, yeniden okumaktan daha kalıcıdır.
• Analiz etmeden deneme çözmek. Analizsiz deneme bir puan üretir, plan üretmez.
• Aksayan planı tamamen bırakmak. Plan yeniden önceliklendirilir, terk edilmez.
• Son geceyi uykusuz çalışarak geçirmek. Yorgunluk bilineni de geri çağırmayı zorlaştırır.