Programın işleyişi

Ders ağacının dışında kalan her şey: programın kime ne vaat ettiği, nasıl ölçtüğü, hangi saha deneyimini şart koştuğu, bilgiyi hangi birincil kaynaklarla güncel tuttuğu ve hatasını nasıl düzelttiği.

13 belge · kaynaktaki sırayla

Programın çerçevesi

Programın konumu

Bu çalışma bir üniversite diploması, resmî mesleki yeterlilik veya hukuk/mali müşavirlik hizmeti değildir. Film, dizi ve reklam yapımcılığında profesyonel düşünme ve uygulama becerileri kazandırmak için tasarlanmış kapsamlı bir öğrenme yoludur.

Program üç iddiada bulunur:

  1. Yapımcılığın yaratıcı, mali, hukuki, teknik, insani ve ticari boyutlarını tek haritada birleştirir.
  2. Bilgiyi ezberletmek yerine öğrenciden gerçek yapım belgeleri ve savunulabilir kararlar üretmesini ister.
  3. Değişen mevzuat, fon, teknoloji ve teslim standartlarını sürüm kontrollü resmî kaynaklarla izler.

Program şu iddialarda bulunmaz:

  • Her ülkede geçerli tek bir yapım yöntemi olduğu,
  • Programı bitiren herkesin otomatik olarak iş bulacağı veya “deha” olacağı,
  • Derslerin hukukçu, mali müşavir, iş güvenliği uzmanı ya da ilgili teknik uzmanın proje bazlı görüşünün yerini tutacağı,
  • Mesleki ustalığın gerçek set ve teslim deneyimi olmadan yalnızca çevrimiçi eğitimle kazanılabileceği.
Hedef kitle ve giriş koşulları

Program; sıfırdan başlayan öğrenciler, yapım asistanları, koordinatörler, yönetmen/yazar olup yapım bilgisini geliştirmek isteyenler, reklam ajansı çalışanları ve kendi yapım şirketini kurmayı hedefleyenler için tasarlanmıştır.

Başlangıç için sektör deneyimi aranmaz. Öğrencinin:

  • Türkçe okuma, yazma ve temel İngilizce sektör terimlerini öğrenmeye istekli olması,
  • Temel tablo ve belge araçlarını kullanabilmesi,
  • Film, dizi ve reklamları yalnızca izleyici olarak değil, çözümleyerek incelemeyi kabul etmesi,
  • Etik, güvenlik, telif ve mahremiyet kurallarına uyması gerekir.

Programa başlamadan önce uygulanan tanı sınavı; görsel anlatı, sayısal düşünme, yazılı iletişim, dijital okuryazarlık ve İngilizce terminoloji düzeyini ölçer. Sonuç öğrenciyi programdan elemez; gerekli hazırlık derslerini belirler.

Programın amacı

Bu program, yapımcılığı yalnızca çekim organize etmek olarak değil; fikri bulma, geliştirme, haklarını güvenceye alma, finanse etme, ekibi kurma, üretme, teslim etme, pazarlama, satma ve sonuçlarını ölçme sanatı olarak öğretir.

Gerekli projeleri, saha deneyimini ve yeterlilik kapılarını başarıyla tamamlayan öğrenci:

  • Film, dizi ve reklam sektörlerinin işleyişini ayrı ayrı ve birbirleriyle ilişkili biçimde açıklar.
  • Bir fikrin yaratıcı, hukuki, mali, teknik ve ticari uygulanabilirliğini değerlendirir.
  • Senaryo, brief, treatment, bütçe, takvim, finansman planı, sözleşme matrisi ve risk planı hazırlayabilir.
  • Geliştirmeden arşivlemeye kadar bütün yapım süreçlerini yönetebilir.
  • Film, dizi ve reklam için sektöre sunulabilir üç ayrı proje paketi oluşturur.
  • Yapım şirketi, proje portföyü ve uzun vadeli kariyer stratejisi tasarlayabilir.
  • Bilmediği bir konuya güvenilir kaynaklar üzerinden ulaşma, bilgiyi doğrulama ve sistemine ekleme yöntemine sahip olur.

Bu eğitim bir kişiye otomatik olarak “deha” unvanı vermez. Bunun yerine yüksek düzeyli uzmanlığı besleyen beş özelliği sistemleştirir: geniş bilgi, derin uzmanlık, örüntü görme, doğru karar verme ve sürekli üretim. Mesleki ustalık; programın yanında gerçek set, müzakere, kriz ve teslim deneyimi gerektirir.

Program belgeleri

6Zorunlu saha ve üretim deneyimi

Kuramsal program aşağıdaki deneyimler olmadan tamamlanmış sayılmamalıdır:

DeneyimAsgari ölçü
Profesyonel set gözlemi10 gün
Yapım ofisi/koordinasyon deneyimi20 gün
Post-prodüksiyon gözlemi5 gün
Festival, pazar, kanal/platform veya ajans toplantısı gözlemi5 toplantı
Tedarikçi ve teknik departman görüşmesi15 görüşme
Gerçek veya simüle sözleşme müzakeresi6 müzakere
Kısa film üretimi2 proje
Dizi pilot/teaser üretim simülasyonu1 proje
Reklam üretimi2 brief
Proje sonrası değerlendirmeHer proje için zorunlu

Gizli belgeler, kişisel veriler ve ticari sırlar eğitim sitesine yüklenmemeli; örnekler anonimleştirilmeli veya eğitim için sıfırdan üretilmelidir.

7Ölçme ve değerlendirme sistemi

7.1. Genel ağırlıklar

BileşenAğırlık
Kavram ve terminoloji sınavları%15
Belge üretimi%25
Vaka ve karar simülasyonları%20
Saha/proje çalışması%20
Sözlü savunma ve müzakere%10
Mesleki davranış, güvenlik ve etik%10

7.2. Ortak proje rubriği

Her çıktı 100 puan üzerinden değerlendirilir:

  • Yaratıcı amaç ve hedef kitle uyumu: 10
  • Araştırma ve varsayım kalitesi: 10
  • Hukuki ve etik bütünlük: 10
  • Bütçe ve finansal gerçekçilik: 15
  • Takvim ve operasyon uygulanabilirliği: 15
  • Teknik doğruluk: 10
  • Risk ve alternatif planlar: 10
  • İletişim, belge düzeni ve sürüm kontrolü: 10
  • Ticari/dağıtım düşüncesi: 5
  • Kararların savunulması ve öğrenme: 5

7.3. Ezber yerine ustalık

  • Yanlış cevap yalnızca düzeltilmez; öğrenciden hatanın hangi yapım kararına zarar vereceği istenir.
  • Bütçe ve takvim görevlerinde tek doğru aranmaz; varsayımların tutarlılığı değerlendirilir.
  • Etik ve güvenlik ihlali içeren proje, toplam puanı yüksek olsa bile geçmez.
  • Öğrenci eski teslimlerini yeni bilgisiyle yeniden düzenleyerek gelişim farkını gösterir.
  • Nihai kurulda “bilmiyorum, doğrulamak için şu yolu izlerim” cevabı, uydurulmuş kesinlikten daha değerlidir.
8Ana yapımcı portfolyosu

Mezuniyet portfolyosu en az şu belgeleri içermelidir:

  1. Kişisel yapımcı manifestosu ve etik ilkeler
  2. Sektör/paydaş haritaları
  3. Film coverage örnekleri
  4. Geliştirme ve araştırma dosyası
  5. Hak zinciri ve clearance matrisi
  6. Film, dizi ve reklam için ayrı bütçeler
  7. Nakit akışı ve maliyet raporu
  8. Film finansman planı ve gelir şelalesi
  9. Sezon bütçesi ve blok çekim planı
  10. Reklam teklifi ve PPM book
  11. Breakdown, stripboard ve call sheet
  12. Mekân, lojistik ve teknik keşif dosyası
  13. Risk, güvenlik ve kriz planı
  14. Veri, post ve teslim iş akışı
  15. Pazarlama, festival, dağıtım ve satış planı
  16. Film proje paketi
  17. Dizi bible’ı ve pilot paketi
  18. Reklam yapım ve versiyon paketi
  19. Beş projelik slate
  20. Yapım şirketi iş planı
  21. Proje sonrası öğrenme raporları
  22. Karar günlüğü

Portfolyodaki her belgenin “ilk sürüm”, “geri bildirim” ve “nihai sürüm” geçmişi korunmalıdır.

9Eğitim sitesinin bilgi mimarisi

9.1. İçerik hiyerarşisi

Alan
└── Öğrenme yolu
    └── Aşama
        └── Modül
            └── Ders
                ├── Kavram
                ├── Terim
                ├── Süreç
                ├── Belge örneği
                ├── Vaka
                ├── Simülasyon
                ├── Uygulama
                ├── Sınav
                └── Kaynak

Her içerik parçası şu etiketleri taşımalıdır:

  • Yapım türü: ortak / film / dizi / reklam
  • Aşama: geliştirme / finansman / hazırlık / çekim / post / dağıtım
  • Rol: yapımcı / line producer / yapım yöneticisi / koordinatör / asistan
  • Seviye: temel / orta / ileri / usta
  • Ülke veya hukuk alanı
  • Güncellik tarihi ve sonraki kontrol tarihi
  • Ön koşullar
  • Bağlantılı terimler, belgeler ve vakalar

9.2. Ana ekranlar

  1. Yol haritası: Öğrencinin bulunduğu seviye ve sıradaki yeterlilik kapısı.
  2. Bilgi atlası: Kavramların birbirine bağlandığı gezilebilir ağ.
  3. Belge laboratuvarı: Bütçe, takvim, sözleşme matrisi ve rapor şablonları.
  4. Vaka kütüphanesi: Sorun, karar, sonuç ve alternatif çözüm yapısında vakalar.
  5. Simülasyon merkezi: Süreli kriz, müzakere ve greenlight kurulu senaryoları.
  6. Terim sözlüğü: Türkçe–İngilizce karşılık, tanım ve bağlam.
  7. Portfolyo: Öğrencinin ürettiği belgelerin sürüm geçmişi.
  8. Tekrar alanı: Unutma eğrisine göre kişiselleştirilmiş sorular.
  9. Sektör radarı: Mevzuat, fon, teknoloji, platform ve teslim standardı değişiklikleri.
  10. Ustalık panosu: Sekiz yetkinlik eksenindeki kanıtlanmış seviye.

9.3. Bilginin güncel tutulması

“Tüm bilgiye ulaşma” hedefi sabit bir içerik arşiviyle gerçekleşmez. Site yaşayan bir editoryal sistem kullanmalıdır:

  • Her kaynak için yayınlayan kurum, tarih, ülke ve güven düzeyi tutulur.
  • Hukuk, teşvik, fon, vergi, sendika, platform teslimi ve teknoloji içerikleri için son kontrol tarihi görünür.
  • Birincil kaynaklar; mevzuat, resmî kurum, teknik standart ve doğrudan sözleşme metinleri önceliklidir.
  • Değişen bilgi “eski” diye silinmez; tarihsel sürümü arşivlenir.
  • Uzman incelemesi gerektiren içerik açıkça işaretlenir.
  • Çelişkili kaynaklar tek cevaba zorlanmaz; farkın ülke, sözleşme veya yapım modelinden kaynaklanıp kaynaklanmadığı açıklanır.
  • Öğrencinin kaynak göstermeden kesin iddia üretmesine izin verilmez.
10Örnek haftalık çalışma düzeni

Haftada 20 saatlik dengeli tempo:

ÇalışmaSaat
Kavramsal ders ve okuma5
Film/dizi/reklam çözümlemesi3
Belge laboratuvarı4
Vaka veya simülasyon3
Proje üretimi3
Sözlük, tekrar ve sınav2

Her dört haftalık döngü:

  • 1. hafta: kavram ve örnekler
  • 2. hafta: belge ve süreç
  • 3. hafta: vaka, hata bulma ve simülasyon
  • 4. hafta: proje teslimi, savunma, geri bildirim ve düzeltme
11Başlangıç için ilk 12 haftalık plan
HaftaKonuHaftalık teslim
1Yapımcının rolü ve yaşam döngüsüRol matrisi
2Film, dizi ve reklam ekosistemleriÜç sektör haritası
3Plan, sahne, sekans ve görsel dilSahne çözümlemesi
4Hikâye, karakter, yapı ve temaHikâye teşhis raporu
5Senaryo dili ve coverageKısa film coverage’ı
6Dizi formatı ve bölüm motoruDizi konsept sayfası
7Reklam briefi ve tek fikirBrief çözümlemesi
8Araştırma ve kaynak doğrulamaKaynaklandırılmış mini dosya
9Fikir üretme ve eleme20 fikir + seçim matrisi
10Logline, sinopsis ve treatmentSeçilen fikir için paket
11İzleyici ve karşılaştırmalı işlerİzleyici/konumlandırma raporu
12Mini greenlight kurulu7 dakikalık pitch ve savunma
12Mezuniyet ölçütü

Öğrencinin mezun olması için:

  • Bütün ortak çekirdek modülleri geçmesi,
  • Film, dizi ve reklam uzmanlıklarının üçünü de tamamlaması,
  • Güvenlik ve etik değerlendirmelerinden eksiksiz geçmesi,
  • Zorunlu saha deneyimini belgelemesi,
  • Üç uzmanlık portfolyosunu teslim etmesi,
  • Usta yapımcı stüdyosundaki kriz ve müzakere simülasyonlarını geçmesi,
  • Ana yapımcı portfolyosunu bağımsız kurul önünde savunması,
  • Bilgi eksiklerini tanımlayan kişisel beş yıllık gelişim planı hazırlaması gerekir.

Programın gerçek başarısı sertifika değil, öğrencinin şu soruya kanıtla cevap verebilmesidir:

“Bu projeyi neden yapmalıyız, nasıl güvenle ve sürdürülebilir biçimde yapabiliriz, kim için yapıyoruz, parasını nasıl yöneteceğiz ve tamamlandığında izleyiciye nasıl ulaştıracağız?”
13Birincil kaynak omurgası

Bu liste derslerin tek kaynakçası değil, editoryal doğrulamanın başlangıç omurgasıdır. Her ders kendi konusu için ek birincil ve ikincil kaynaklar taşımalıdır. Bağlantılar 1 Ağustos 2026 tarihinde kontrol edilmiştir.

13.1. Türkiye

AlanBirincil/resmî kaynakProgramda kullanımı
Telif ve bağlantılı haklar5846 sayılı Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu — TBMM kanun bilgisiEser sahipliği, mali/manevi haklar, lisans, uyarlama ve hak zinciri derslerinin başlangıç noktası
Sinema mevzuatıSinema Genel Müdürlüğü mevzuat sayfası5224 sayılı Kanun, sınıflandırma, destek, izin ve ortak yapım düzenlemeleri
Sinema destekleriSinema Genel Müdürlüğü başvuru ve destek portalıDestek türleri, güncel çağrılar, istenen belgeler ve başvuru koşulları
Ortak yapımOrtak Yapım Belgesi ve Ortak Yapım DesteğiBaşvuru zamanı, dosya bileşenleri, ortak yapım sözleşmesi, bütçe, finansman ve güncel beyan koşulları
Yayın ve ticari iletişimRTÜK görsel-işitsel medyada ticari iletişimTV/dijital yayın, ürün yerleştirme, reklamın ayrıştırılması ve yayın ilkeleri
Reklam ve tüketiciTicaret Bakanlığı ticari reklamlar portalıDoğruluk, ispat, örtülü reklam, hassas gruplar ve Reklam Kurulu uygulamaları
2026 reklam güncellemesiYapay zekâ, hedefli reklam ve etkileyici düzenlemeleri — 1 Temmuz 2026 duyurusu1 Ağustos 2026'da yürürlüğe giren sentetik karakter açıklaması ve ilgili yeni reklam kuralları
Kişisel verilerKişisel Verileri Koruma KurumuCasting, özgeçmiş, sağlık, iletişim, kamera görüntüsü, bulut aktarımı ve saklama süreçleri
İş sağlığı ve güvenliği6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu — ÇSGBİşveren yükümlülüğü, risk değerlendirmesi, eğitim, acil durum ve çalışan güvenliği
Çalışma ilişkileriÇalışma Genel Müdürlüğü mevzuat portalı4857 sayılı İş Kanunu, çalışma süreleri ve ilgili ikincil düzenlemeler

13.2. Uluslararası ve teknik

AlanYetkili kaynakProgramda kullanımı
Filmde fikri mülkiyetWIPO — Rights, Camera, Action!Chain of title, kaynak eser, müzik, oyuncu ve dağıtım hakları için karşılaştırmalı çerçeve
İcracı haklarıWIPO Beijing Treaty on Audiovisual PerformancesOyuncu ve diğer icracıların ekonomik/manevi haklarının uluslararası boyutu
Ortak yapım fonuEurimages 2026 ortak yapım kurallarıUygunluk, finansman kanıtı, başvuru ve ortak yapım yapısı; kurallar yıllık değiştiği için tarihli kullanım
Yapım güvenliğiHSE — Safety in film, TV and broadcastingSorumluluk, güvenlik yönetim sistemi ve risk kontrolü için karşılaştırmalı iyi uygulama
Yayın ses seviyesiEBU R 128 loudness kaynaklarıÖlçüm, normalizasyon, kısa içerik, streaming ve sinema teslimi için teknik temel
Master ve versiyonlamaSMPTE ST 2067 — Interoperable Master FormatÇoklu dil, bölge, platform ve versiyonların teslimi/arşivlenmesi
Erişilebilir medyaW3C WAI — Making Audio and Video Media AccessibleAltyazı, transkript, sesli betimleme, işaret dili ve erişilebilir oynatıcı planlaması

13.3. Kaynak güven düzeyi

Kaynaklar aşağıdaki sırayla değerlendirilir:

  1. Yürürlükteki kanun, yönetmelik, resmî gazete ve bağlayıcı teknik şartname
  2. Yetkili kamu kurumu veya standardı yayımlayan kurum
  3. Fon, kanal, platform, dağıtımcı veya müşterinin güncel başvuru/teslim belgesi
  4. Hakemli araştırma ve temel akademik eser
  5. Tanınmış meslek kuruluşu veya uzman rehberi
  6. Doğrulanmış profesyonel vaka ve görüşme
  7. Haber, blog, forum ve sosyal medya — yalnızca iz sürmek için; tek başına kesin bilgi kaynağı değil

Hukuki sonuç doğurabilecek her bilgi; yürürlük tarihi, ülke, mecra ve somut sözleşme bağlamıyla birlikte değerlendirilir.

14Editoryal yönetişim ve güncelleme politikası

14.1. Zorunlu uzmanlık rolleri

Programın bütün dersleri tek bir yazarın görüşüne bırakılamaz. Yayın ekibinde en az şu roller bulunmalıdır:

  • Müfredat ve öğrenme tasarımı editörü
  • Aktif sinema yapımcısı
  • Aktif dizi/TV veya platform yapımcısı
  • Aktif reklam yapımcısı ya da agency producer
  • Eğlence ve fikri mülkiyet alanında çalışan hukukçu
  • Yapım muhasebesi/finans uzmanı
  • İş sağlığı ve güvenliği uzmanı
  • Post-prodüksiyon ve teslim teknik sorumlusu
  • Erişilebilirlik editörü
  • Türkçe dil ve kaynak editörü

Bir uzman kendi işi, şirketi veya hizmeti hakkında içerik inceliyorsa çıkar çatışmasını açıklar. Sponsorluk, ürün yerleştirme veya ücretli kaynak önerisi eğitim içeriğinden görsel olarak ayrılır.

14.2. Kontrol sıklığı

Bilgi türüOlağan kontrolEk kontrol tetikleyicisi
Kanun ve yönetmelikEn az üç ayda birYeni Resmî Gazete yayını, kurul kararı veya yargı kararı
Fon ve destek çağrılarıÇağrı döneminde aylıkYeni dönem, rehber, bütçe veya son tarih duyurusu
Reklam ve yayın kurallarıEn az üç ayda birReklam Kurulu/RTÜK güncellemesi veya yeni mecra uygulaması
Platform/kanal teslim şartlarıHer proje ve her ders güncellemesindeYeni teslim şartnamesi veya teknik portal sürümü
Teknik standartlarAltı ayda birYeni EBU, SMPTE veya ilgili standart sürümü
Ücret, kur, vergi ve maliyetHer örnek bütçede tarihliEkonomik değişim veya mevzuat güncellemesi
Güvenlik protokolleriHer özel risk dersi ve proje öncesiOlay, yeni ekipman veya uzman değerlendirmesi
Vaka ve sektör verisiYılda birYeni doğrulanmış veri veya düzeltme

14.3. Düzeltme politikası

  • Her ders sürüm numarası, yayın tarihi, son kontrol tarihi ve inceleyen uzmanları gösterir.
  • Maddi hata sessizce değiştirilmez; düzeltme kaydı tutulur.
  • Güvenlik, hukuk veya mali zarara yol açabilecek hata öğrenildiğinde ders geçici olarak yayından kaldırılır ya da belirgin uyarı eklenir.
  • Eski sürümler araştırma ve denetim amacıyla arşivlenir; öğrencinin karşısına güncel sürüm getirilir.
  • Kullanıcıların hata bildirebileceği, belge ve kaynak ekleyebileceği görünür bir kanal bulunur.
  • Öğrenci tarafından gönderilen belge veya içerikler gizlilik, kişisel veri ve telif kontrolünden geçmeden yayımlanmaz.

14.4. Yapay zekâ kullanım politikası

Yapay zekâ; araştırma sorusu üretme, sınıflandırma, ilk taslak, senaryo/bütçe kontrol listesi ve erişilebilirlik çalışmalarına destek için kullanılabilir. Ancak:

  • Mevzuat, fon, teknik şartname ve sözleşme bilgisi birincil kaynaktan doğrulanır.
  • Kişisel veri, gizli senaryo, müşteri briefi, yayınlanmamış bütçe veya sözleşme yetkisiz sisteme yüklenmez.
  • Yapay zekâ çıktısı kaynak yerine geçmez ve uydurulmuş kaynaklara karşı kontrol edilir.
  • Sentetik oyuncu, ses, görüntü veya performans kullanımı; rıza, sözleşme, açıklama ve mecra kurallarına bağlanır.
  • Fon, müşteri veya resmî başvuru yapay zekâ kullanım beyanı istiyorsa doğru ve eksiksiz beyan yapılır.
  • Son yaratıcı, hukuki, mali ve güvenlik kararı sorumlu insana aittir.
15Yayın ve kullanım bildirimi

Bu sürüm, program tanıtımı ve müfredat/kapsam haritası olarak yayımlanmaya hazırdır. “3.000 saatlik eğitimin tamamı” veya “mesleki yeterlilik garantisi” olarak tanıtılmamalıdır.

Önerilen kamuya açık kısa tanım:

Film, dizi ve reklam yapımcılığını fikir geliştirmeden finansmana, set yönetiminden post-prodüksiyona, dağıtımdan şirket stratejisine kadar bir bütün olarak ele alan; proje, vaka ve yeterlilik temelli kapsamlı öğrenme programı. Bu sayfa programın müfredatını gösterir; dersler, örnek belgeler ve değerlendirmeler yayın takvimine göre ayrı ayrı açılır.

Önerilen son uyarı:

Hukuk, vergi, iş güvenliği, sigorta, çalışma ilişkileri, fon ve yayın kuralları ülkeye, tarihe ve projeye göre değişir. Eğitim içeriği profesyonel danışmanlığın yerini tutmaz. Her uygulama güncel resmî kaynak ve yetkili uzmanla doğrulanmalıdır.