Programın işleyişi
Ders ağacının dışında kalan her şey: programın kime ne vaat ettiği, nasıl ölçtüğü, hangi saha deneyimini şart koştuğu, bilgiyi hangi birincil kaynaklarla güncel tuttuğu ve hatasını nasıl düzelttiği.
13 belge · kaynaktaki sırayla
Programın çerçevesi
Programın konumu
Bu çalışma bir üniversite diploması, resmî mesleki yeterlilik veya hukuk/mali müşavirlik hizmeti değildir. Film, dizi ve reklam yapımcılığında profesyonel düşünme ve uygulama becerileri kazandırmak için tasarlanmış kapsamlı bir öğrenme yoludur.
Program üç iddiada bulunur:
- Yapımcılığın yaratıcı, mali, hukuki, teknik, insani ve ticari boyutlarını tek haritada birleştirir.
- Bilgiyi ezberletmek yerine öğrenciden gerçek yapım belgeleri ve savunulabilir kararlar üretmesini ister.
- Değişen mevzuat, fon, teknoloji ve teslim standartlarını sürüm kontrollü resmî kaynaklarla izler.
Program şu iddialarda bulunmaz:
- Her ülkede geçerli tek bir yapım yöntemi olduğu,
- Programı bitiren herkesin otomatik olarak iş bulacağı veya “deha” olacağı,
- Derslerin hukukçu, mali müşavir, iş güvenliği uzmanı ya da ilgili teknik uzmanın proje bazlı görüşünün yerini tutacağı,
- Mesleki ustalığın gerçek set ve teslim deneyimi olmadan yalnızca çevrimiçi eğitimle kazanılabileceği.
Hedef kitle ve giriş koşulları
Program; sıfırdan başlayan öğrenciler, yapım asistanları, koordinatörler, yönetmen/yazar olup yapım bilgisini geliştirmek isteyenler, reklam ajansı çalışanları ve kendi yapım şirketini kurmayı hedefleyenler için tasarlanmıştır.
Başlangıç için sektör deneyimi aranmaz. Öğrencinin:
- Türkçe okuma, yazma ve temel İngilizce sektör terimlerini öğrenmeye istekli olması,
- Temel tablo ve belge araçlarını kullanabilmesi,
- Film, dizi ve reklamları yalnızca izleyici olarak değil, çözümleyerek incelemeyi kabul etmesi,
- Etik, güvenlik, telif ve mahremiyet kurallarına uyması gerekir.
Programa başlamadan önce uygulanan tanı sınavı; görsel anlatı, sayısal düşünme, yazılı iletişim, dijital okuryazarlık ve İngilizce terminoloji düzeyini ölçer. Sonuç öğrenciyi programdan elemez; gerekli hazırlık derslerini belirler.
Programın amacı
Bu program, yapımcılığı yalnızca çekim organize etmek olarak değil; fikri bulma, geliştirme, haklarını güvenceye alma, finanse etme, ekibi kurma, üretme, teslim etme, pazarlama, satma ve sonuçlarını ölçme sanatı olarak öğretir.
Gerekli projeleri, saha deneyimini ve yeterlilik kapılarını başarıyla tamamlayan öğrenci:
- Film, dizi ve reklam sektörlerinin işleyişini ayrı ayrı ve birbirleriyle ilişkili biçimde açıklar.
- Bir fikrin yaratıcı, hukuki, mali, teknik ve ticari uygulanabilirliğini değerlendirir.
- Senaryo, brief, treatment, bütçe, takvim, finansman planı, sözleşme matrisi ve risk planı hazırlayabilir.
- Geliştirmeden arşivlemeye kadar bütün yapım süreçlerini yönetebilir.
- Film, dizi ve reklam için sektöre sunulabilir üç ayrı proje paketi oluşturur.
- Yapım şirketi, proje portföyü ve uzun vadeli kariyer stratejisi tasarlayabilir.
- Bilmediği bir konuya güvenilir kaynaklar üzerinden ulaşma, bilgiyi doğrulama ve sistemine ekleme yöntemine sahip olur.
Bu eğitim bir kişiye otomatik olarak “deha” unvanı vermez. Bunun yerine yüksek düzeyli uzmanlığı besleyen beş özelliği sistemleştirir: geniş bilgi, derin uzmanlık, örüntü görme, doğru karar verme ve sürekli üretim. Mesleki ustalık; programın yanında gerçek set, müzakere, kriz ve teslim deneyimi gerektirir.
Program belgeleri
6Zorunlu saha ve üretim deneyimi
Kuramsal program aşağıdaki deneyimler olmadan tamamlanmış sayılmamalıdır:
| Deneyim | Asgari ölçü |
|---|---|
| Profesyonel set gözlemi | 10 gün |
| Yapım ofisi/koordinasyon deneyimi | 20 gün |
| Post-prodüksiyon gözlemi | 5 gün |
| Festival, pazar, kanal/platform veya ajans toplantısı gözlemi | 5 toplantı |
| Tedarikçi ve teknik departman görüşmesi | 15 görüşme |
| Gerçek veya simüle sözleşme müzakeresi | 6 müzakere |
| Kısa film üretimi | 2 proje |
| Dizi pilot/teaser üretim simülasyonu | 1 proje |
| Reklam üretimi | 2 brief |
| Proje sonrası değerlendirme | Her proje için zorunlu |
Gizli belgeler, kişisel veriler ve ticari sırlar eğitim sitesine yüklenmemeli; örnekler anonimleştirilmeli veya eğitim için sıfırdan üretilmelidir.
7Ölçme ve değerlendirme sistemi
7.1. Genel ağırlıklar
| Bileşen | Ağırlık |
|---|---|
| Kavram ve terminoloji sınavları | %15 |
| Belge üretimi | %25 |
| Vaka ve karar simülasyonları | %20 |
| Saha/proje çalışması | %20 |
| Sözlü savunma ve müzakere | %10 |
| Mesleki davranış, güvenlik ve etik | %10 |
7.2. Ortak proje rubriği
Her çıktı 100 puan üzerinden değerlendirilir:
- Yaratıcı amaç ve hedef kitle uyumu: 10
- Araştırma ve varsayım kalitesi: 10
- Hukuki ve etik bütünlük: 10
- Bütçe ve finansal gerçekçilik: 15
- Takvim ve operasyon uygulanabilirliği: 15
- Teknik doğruluk: 10
- Risk ve alternatif planlar: 10
- İletişim, belge düzeni ve sürüm kontrolü: 10
- Ticari/dağıtım düşüncesi: 5
- Kararların savunulması ve öğrenme: 5
7.3. Ezber yerine ustalık
- Yanlış cevap yalnızca düzeltilmez; öğrenciden hatanın hangi yapım kararına zarar vereceği istenir.
- Bütçe ve takvim görevlerinde tek doğru aranmaz; varsayımların tutarlılığı değerlendirilir.
- Etik ve güvenlik ihlali içeren proje, toplam puanı yüksek olsa bile geçmez.
- Öğrenci eski teslimlerini yeni bilgisiyle yeniden düzenleyerek gelişim farkını gösterir.
- Nihai kurulda “bilmiyorum, doğrulamak için şu yolu izlerim” cevabı, uydurulmuş kesinlikten daha değerlidir.
8Ana yapımcı portfolyosu
Mezuniyet portfolyosu en az şu belgeleri içermelidir:
- Kişisel yapımcı manifestosu ve etik ilkeler
- Sektör/paydaş haritaları
- Film coverage örnekleri
- Geliştirme ve araştırma dosyası
- Hak zinciri ve clearance matrisi
- Film, dizi ve reklam için ayrı bütçeler
- Nakit akışı ve maliyet raporu
- Film finansman planı ve gelir şelalesi
- Sezon bütçesi ve blok çekim planı
- Reklam teklifi ve PPM book
- Breakdown, stripboard ve call sheet
- Mekân, lojistik ve teknik keşif dosyası
- Risk, güvenlik ve kriz planı
- Veri, post ve teslim iş akışı
- Pazarlama, festival, dağıtım ve satış planı
- Film proje paketi
- Dizi bible’ı ve pilot paketi
- Reklam yapım ve versiyon paketi
- Beş projelik slate
- Yapım şirketi iş planı
- Proje sonrası öğrenme raporları
- Karar günlüğü
Portfolyodaki her belgenin “ilk sürüm”, “geri bildirim” ve “nihai sürüm” geçmişi korunmalıdır.
9Eğitim sitesinin bilgi mimarisi
9.1. İçerik hiyerarşisi
Alan
└── Öğrenme yolu
└── Aşama
└── Modül
└── Ders
├── Kavram
├── Terim
├── Süreç
├── Belge örneği
├── Vaka
├── Simülasyon
├── Uygulama
├── Sınav
└── KaynakHer içerik parçası şu etiketleri taşımalıdır:
- Yapım türü: ortak / film / dizi / reklam
- Aşama: geliştirme / finansman / hazırlık / çekim / post / dağıtım
- Rol: yapımcı / line producer / yapım yöneticisi / koordinatör / asistan
- Seviye: temel / orta / ileri / usta
- Ülke veya hukuk alanı
- Güncellik tarihi ve sonraki kontrol tarihi
- Ön koşullar
- Bağlantılı terimler, belgeler ve vakalar
9.2. Ana ekranlar
- Yol haritası: Öğrencinin bulunduğu seviye ve sıradaki yeterlilik kapısı.
- Bilgi atlası: Kavramların birbirine bağlandığı gezilebilir ağ.
- Belge laboratuvarı: Bütçe, takvim, sözleşme matrisi ve rapor şablonları.
- Vaka kütüphanesi: Sorun, karar, sonuç ve alternatif çözüm yapısında vakalar.
- Simülasyon merkezi: Süreli kriz, müzakere ve greenlight kurulu senaryoları.
- Terim sözlüğü: Türkçe–İngilizce karşılık, tanım ve bağlam.
- Portfolyo: Öğrencinin ürettiği belgelerin sürüm geçmişi.
- Tekrar alanı: Unutma eğrisine göre kişiselleştirilmiş sorular.
- Sektör radarı: Mevzuat, fon, teknoloji, platform ve teslim standardı değişiklikleri.
- Ustalık panosu: Sekiz yetkinlik eksenindeki kanıtlanmış seviye.
9.3. Bilginin güncel tutulması
“Tüm bilgiye ulaşma” hedefi sabit bir içerik arşiviyle gerçekleşmez. Site yaşayan bir editoryal sistem kullanmalıdır:
- Her kaynak için yayınlayan kurum, tarih, ülke ve güven düzeyi tutulur.
- Hukuk, teşvik, fon, vergi, sendika, platform teslimi ve teknoloji içerikleri için son kontrol tarihi görünür.
- Birincil kaynaklar; mevzuat, resmî kurum, teknik standart ve doğrudan sözleşme metinleri önceliklidir.
- Değişen bilgi “eski” diye silinmez; tarihsel sürümü arşivlenir.
- Uzman incelemesi gerektiren içerik açıkça işaretlenir.
- Çelişkili kaynaklar tek cevaba zorlanmaz; farkın ülke, sözleşme veya yapım modelinden kaynaklanıp kaynaklanmadığı açıklanır.
- Öğrencinin kaynak göstermeden kesin iddia üretmesine izin verilmez.
10Örnek haftalık çalışma düzeni
Haftada 20 saatlik dengeli tempo:
| Çalışma | Saat |
|---|---|
| Kavramsal ders ve okuma | 5 |
| Film/dizi/reklam çözümlemesi | 3 |
| Belge laboratuvarı | 4 |
| Vaka veya simülasyon | 3 |
| Proje üretimi | 3 |
| Sözlük, tekrar ve sınav | 2 |
Her dört haftalık döngü:
- 1. hafta: kavram ve örnekler
- 2. hafta: belge ve süreç
- 3. hafta: vaka, hata bulma ve simülasyon
- 4. hafta: proje teslimi, savunma, geri bildirim ve düzeltme
11Başlangıç için ilk 12 haftalık plan
| Hafta | Konu | Haftalık teslim |
|---|---|---|
| 1 | Yapımcının rolü ve yaşam döngüsü | Rol matrisi |
| 2 | Film, dizi ve reklam ekosistemleri | Üç sektör haritası |
| 3 | Plan, sahne, sekans ve görsel dil | Sahne çözümlemesi |
| 4 | Hikâye, karakter, yapı ve tema | Hikâye teşhis raporu |
| 5 | Senaryo dili ve coverage | Kısa film coverage’ı |
| 6 | Dizi formatı ve bölüm motoru | Dizi konsept sayfası |
| 7 | Reklam briefi ve tek fikir | Brief çözümlemesi |
| 8 | Araştırma ve kaynak doğrulama | Kaynaklandırılmış mini dosya |
| 9 | Fikir üretme ve eleme | 20 fikir + seçim matrisi |
| 10 | Logline, sinopsis ve treatment | Seçilen fikir için paket |
| 11 | İzleyici ve karşılaştırmalı işler | İzleyici/konumlandırma raporu |
| 12 | Mini greenlight kurulu | 7 dakikalık pitch ve savunma |
12Mezuniyet ölçütü
Öğrencinin mezun olması için:
- Bütün ortak çekirdek modülleri geçmesi,
- Film, dizi ve reklam uzmanlıklarının üçünü de tamamlaması,
- Güvenlik ve etik değerlendirmelerinden eksiksiz geçmesi,
- Zorunlu saha deneyimini belgelemesi,
- Üç uzmanlık portfolyosunu teslim etmesi,
- Usta yapımcı stüdyosundaki kriz ve müzakere simülasyonlarını geçmesi,
- Ana yapımcı portfolyosunu bağımsız kurul önünde savunması,
- Bilgi eksiklerini tanımlayan kişisel beş yıllık gelişim planı hazırlaması gerekir.
Programın gerçek başarısı sertifika değil, öğrencinin şu soruya kanıtla cevap verebilmesidir:
“Bu projeyi neden yapmalıyız, nasıl güvenle ve sürdürülebilir biçimde yapabiliriz, kim için yapıyoruz, parasını nasıl yöneteceğiz ve tamamlandığında izleyiciye nasıl ulaştıracağız?”
13Birincil kaynak omurgası
Bu liste derslerin tek kaynakçası değil, editoryal doğrulamanın başlangıç omurgasıdır. Her ders kendi konusu için ek birincil ve ikincil kaynaklar taşımalıdır. Bağlantılar 1 Ağustos 2026 tarihinde kontrol edilmiştir.
13.1. Türkiye
| Alan | Birincil/resmî kaynak | Programda kullanımı |
|---|---|---|
| Telif ve bağlantılı haklar | 5846 sayılı Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu — TBMM kanun bilgisi | Eser sahipliği, mali/manevi haklar, lisans, uyarlama ve hak zinciri derslerinin başlangıç noktası |
| Sinema mevzuatı | Sinema Genel Müdürlüğü mevzuat sayfası | 5224 sayılı Kanun, sınıflandırma, destek, izin ve ortak yapım düzenlemeleri |
| Sinema destekleri | Sinema Genel Müdürlüğü başvuru ve destek portalı | Destek türleri, güncel çağrılar, istenen belgeler ve başvuru koşulları |
| Ortak yapım | Ortak Yapım Belgesi ve Ortak Yapım Desteği | Başvuru zamanı, dosya bileşenleri, ortak yapım sözleşmesi, bütçe, finansman ve güncel beyan koşulları |
| Yayın ve ticari iletişim | RTÜK görsel-işitsel medyada ticari iletişim | TV/dijital yayın, ürün yerleştirme, reklamın ayrıştırılması ve yayın ilkeleri |
| Reklam ve tüketici | Ticaret Bakanlığı ticari reklamlar portalı | Doğruluk, ispat, örtülü reklam, hassas gruplar ve Reklam Kurulu uygulamaları |
| 2026 reklam güncellemesi | Yapay zekâ, hedefli reklam ve etkileyici düzenlemeleri — 1 Temmuz 2026 duyurusu | 1 Ağustos 2026'da yürürlüğe giren sentetik karakter açıklaması ve ilgili yeni reklam kuralları |
| Kişisel veriler | Kişisel Verileri Koruma Kurumu | Casting, özgeçmiş, sağlık, iletişim, kamera görüntüsü, bulut aktarımı ve saklama süreçleri |
| İş sağlığı ve güvenliği | 6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu — ÇSGB | İşveren yükümlülüğü, risk değerlendirmesi, eğitim, acil durum ve çalışan güvenliği |
| Çalışma ilişkileri | Çalışma Genel Müdürlüğü mevzuat portalı | 4857 sayılı İş Kanunu, çalışma süreleri ve ilgili ikincil düzenlemeler |
13.2. Uluslararası ve teknik
| Alan | Yetkili kaynak | Programda kullanımı |
|---|---|---|
| Filmde fikri mülkiyet | WIPO — Rights, Camera, Action! | Chain of title, kaynak eser, müzik, oyuncu ve dağıtım hakları için karşılaştırmalı çerçeve |
| İcracı hakları | WIPO Beijing Treaty on Audiovisual Performances | Oyuncu ve diğer icracıların ekonomik/manevi haklarının uluslararası boyutu |
| Ortak yapım fonu | Eurimages 2026 ortak yapım kuralları | Uygunluk, finansman kanıtı, başvuru ve ortak yapım yapısı; kurallar yıllık değiştiği için tarihli kullanım |
| Yapım güvenliği | HSE — Safety in film, TV and broadcasting | Sorumluluk, güvenlik yönetim sistemi ve risk kontrolü için karşılaştırmalı iyi uygulama |
| Yayın ses seviyesi | EBU R 128 loudness kaynakları | Ölçüm, normalizasyon, kısa içerik, streaming ve sinema teslimi için teknik temel |
| Master ve versiyonlama | SMPTE ST 2067 — Interoperable Master Format | Çoklu dil, bölge, platform ve versiyonların teslimi/arşivlenmesi |
| Erişilebilir medya | W3C WAI — Making Audio and Video Media Accessible | Altyazı, transkript, sesli betimleme, işaret dili ve erişilebilir oynatıcı planlaması |
13.3. Kaynak güven düzeyi
Kaynaklar aşağıdaki sırayla değerlendirilir:
- Yürürlükteki kanun, yönetmelik, resmî gazete ve bağlayıcı teknik şartname
- Yetkili kamu kurumu veya standardı yayımlayan kurum
- Fon, kanal, platform, dağıtımcı veya müşterinin güncel başvuru/teslim belgesi
- Hakemli araştırma ve temel akademik eser
- Tanınmış meslek kuruluşu veya uzman rehberi
- Doğrulanmış profesyonel vaka ve görüşme
- Haber, blog, forum ve sosyal medya — yalnızca iz sürmek için; tek başına kesin bilgi kaynağı değil
Hukuki sonuç doğurabilecek her bilgi; yürürlük tarihi, ülke, mecra ve somut sözleşme bağlamıyla birlikte değerlendirilir.
14Editoryal yönetişim ve güncelleme politikası
14.1. Zorunlu uzmanlık rolleri
Programın bütün dersleri tek bir yazarın görüşüne bırakılamaz. Yayın ekibinde en az şu roller bulunmalıdır:
- Müfredat ve öğrenme tasarımı editörü
- Aktif sinema yapımcısı
- Aktif dizi/TV veya platform yapımcısı
- Aktif reklam yapımcısı ya da agency producer
- Eğlence ve fikri mülkiyet alanında çalışan hukukçu
- Yapım muhasebesi/finans uzmanı
- İş sağlığı ve güvenliği uzmanı
- Post-prodüksiyon ve teslim teknik sorumlusu
- Erişilebilirlik editörü
- Türkçe dil ve kaynak editörü
Bir uzman kendi işi, şirketi veya hizmeti hakkında içerik inceliyorsa çıkar çatışmasını açıklar. Sponsorluk, ürün yerleştirme veya ücretli kaynak önerisi eğitim içeriğinden görsel olarak ayrılır.
14.2. Kontrol sıklığı
| Bilgi türü | Olağan kontrol | Ek kontrol tetikleyicisi |
|---|---|---|
| Kanun ve yönetmelik | En az üç ayda bir | Yeni Resmî Gazete yayını, kurul kararı veya yargı kararı |
| Fon ve destek çağrıları | Çağrı döneminde aylık | Yeni dönem, rehber, bütçe veya son tarih duyurusu |
| Reklam ve yayın kuralları | En az üç ayda bir | Reklam Kurulu/RTÜK güncellemesi veya yeni mecra uygulaması |
| Platform/kanal teslim şartları | Her proje ve her ders güncellemesinde | Yeni teslim şartnamesi veya teknik portal sürümü |
| Teknik standartlar | Altı ayda bir | Yeni EBU, SMPTE veya ilgili standart sürümü |
| Ücret, kur, vergi ve maliyet | Her örnek bütçede tarihli | Ekonomik değişim veya mevzuat güncellemesi |
| Güvenlik protokolleri | Her özel risk dersi ve proje öncesi | Olay, yeni ekipman veya uzman değerlendirmesi |
| Vaka ve sektör verisi | Yılda bir | Yeni doğrulanmış veri veya düzeltme |
14.3. Düzeltme politikası
- Her ders sürüm numarası, yayın tarihi, son kontrol tarihi ve inceleyen uzmanları gösterir.
- Maddi hata sessizce değiştirilmez; düzeltme kaydı tutulur.
- Güvenlik, hukuk veya mali zarara yol açabilecek hata öğrenildiğinde ders geçici olarak yayından kaldırılır ya da belirgin uyarı eklenir.
- Eski sürümler araştırma ve denetim amacıyla arşivlenir; öğrencinin karşısına güncel sürüm getirilir.
- Kullanıcıların hata bildirebileceği, belge ve kaynak ekleyebileceği görünür bir kanal bulunur.
- Öğrenci tarafından gönderilen belge veya içerikler gizlilik, kişisel veri ve telif kontrolünden geçmeden yayımlanmaz.
14.4. Yapay zekâ kullanım politikası
Yapay zekâ; araştırma sorusu üretme, sınıflandırma, ilk taslak, senaryo/bütçe kontrol listesi ve erişilebilirlik çalışmalarına destek için kullanılabilir. Ancak:
- Mevzuat, fon, teknik şartname ve sözleşme bilgisi birincil kaynaktan doğrulanır.
- Kişisel veri, gizli senaryo, müşteri briefi, yayınlanmamış bütçe veya sözleşme yetkisiz sisteme yüklenmez.
- Yapay zekâ çıktısı kaynak yerine geçmez ve uydurulmuş kaynaklara karşı kontrol edilir.
- Sentetik oyuncu, ses, görüntü veya performans kullanımı; rıza, sözleşme, açıklama ve mecra kurallarına bağlanır.
- Fon, müşteri veya resmî başvuru yapay zekâ kullanım beyanı istiyorsa doğru ve eksiksiz beyan yapılır.
- Son yaratıcı, hukuki, mali ve güvenlik kararı sorumlu insana aittir.
15Yayın ve kullanım bildirimi
Bu sürüm, program tanıtımı ve müfredat/kapsam haritası olarak yayımlanmaya hazırdır. “3.000 saatlik eğitimin tamamı” veya “mesleki yeterlilik garantisi” olarak tanıtılmamalıdır.
Önerilen kamuya açık kısa tanım:
Film, dizi ve reklam yapımcılığını fikir geliştirmeden finansmana, set yönetiminden post-prodüksiyona, dağıtımdan şirket stratejisine kadar bir bütün olarak ele alan; proje, vaka ve yeterlilik temelli kapsamlı öğrenme programı. Bu sayfa programın müfredatını gösterir; dersler, örnek belgeler ve değerlendirmeler yayın takvimine göre ayrı ayrı açılır.
Önerilen son uyarı:
Hukuk, vergi, iş güvenliği, sigorta, çalışma ilişkileri, fon ve yayın kuralları ülkeye, tarihe ve projeye göre değişir. Eğitim içeriği profesyonel danışmanlığın yerini tutmaz. Her uygulama güncel resmî kaynak ve yetkili uzmanla doğrulanmalıdır.