Yayın belgesi

Sanat Tarihi Akademisi — Yayına Çıkış Kontrol Listesi ve Risk Kaydı

36 bölüm · 10-yayina-cikis-kontrol-listesi-ve-risk-kaydi.md

Sürüm: 1.0

Amaç: “Site açılıyor” ile “güvenle yayımlanabilir akademi” arasındaki farkı ölçmek

1. Yayın kararı

HAZIR

Bütün engelleyici koşullar karşılanmış; önemli riskler sorumlu ve tarihli planla yönetiliyor; gerçek kullanıcı pilotu tamamlanmış.

KOŞULLU HAZIR

Kullanıcıyı engellemeyen sınırlı eksikler var; her biri görünür, süreli ve geçici alternatife sahip. Engelleyici akademik, hak, gizlilik veya erişilebilirlik sorunu bulunmaz.

HAZIR DEĞİL

Aşağıdakilerden biri varsa:

  • Kaynaksız veya doğrulanmamış çekirdek bilgi
  • Hak durumu belirsiz ana görseller
  • Erişilebilirliği engelleyen temel akış
  • Gerçek olmayan kurs/sertifika iddiası
  • KVKK/gizlilik metninin gerçek veri akışıyla uyuşmaması
  • Ödeme varsa sözleşme/iade/hukuk akışının incelenmemesi
  • Kritik güvenlik açığı veya veri kaybı riski
  • Planlanmış içeriğin tamamlanmış gibi sunulması
  • Hata düzeltme ve geri alma yolunun bulunmaması

2. P0 engelleyici kontrol listesi

P0 maddelerinin biri bile başarısızsa yayın yapılmaz.

Kimlik ve vaat

  • [ ] Akademinin sahibi ve iletişim bilgisi gerçek ve görünür.
  • [ ] “Sanat Tarihi Akademisi” adının kullanımı/marka riski incelendi.
  • [ ] Resmî akreditasyon veya mesleki yetki konusunda yanıltıcı iddia yok.
  • [ ] Planlanmış ve yayımlanmış kurslar açıkça ayrılıyor.

Akademik

  • [ ] Ana sayfa ve yayımlanmış her çekirdek sayfa alan uzmanı kontrolünden geçti.
  • [ ] Kritik eser metadata’sı güvenilir kaynakla doğrulandı.
  • [ ] Uydurma kaynak, alıntı veya görsel yok.
  • [ ] Tartışmalı atıf/tarih kesin bilgi gibi sunulmuyor.

Haklar ve etik

  • [ ] Her yayımlanmış görselde kaynak, hak ve kullanım durumu var.
  • [ ] Akademinin genel lisansı üçüncü taraf görsellere yanlış uygulanmıyor.
  • [ ] İnsan kalıntısı/kutsal/kısıtlı içerik ayrı incelemeden geçti.
  • [ ] Hak talebi ve hızlı kaldırma yolu çalışıyor.

Erişilebilirlik

  • [ ] Ana gezinme, arama, kayıt ve ilk öğrenme yolu klavyeyle tamamlanabiliyor.
  • [ ] Engelleyici ekran okuyucu sorunu yok.
  • [ ] Ana görsellerde uygun alternatif var.
  • [ ] Zorunlu videolarda doğrulanmış altyazı/transkript var.
  • [ ] Çerez ve modal odak tuzağı oluşturmuyor.

Gizlilik ve güvenlik

  • [ ] Gerçek veri envanteri hazır.
  • [ ] Aydınlatma metni gerçek veri sorumlusu ve işleme faaliyetleriyle dolduruldu.
  • [ ] Zorunlu ve isteğe bağlı veri/izin ayrıldı.
  • [ ] Hesap silme/erişim talebi çalışıyor.
  • [ ] Yönetici hesaplarında güçlü erişim kontrolü ve kayıt var.
  • [ ] Yedekten geri yükleme test edildi.

Teknik

  • [ ] Ana URL’ler HTTPS ve tek canonical üzerinde.
  • [ ] Üretimde kritik hata/gizli anahtar/özel veri sızıntısı yok.
  • [ ] Form ve değerlendirme verisi kaybolma senaryosu test edildi.
  • [ ] Geri alma ve bakım modu planı var.
  • [ ] İzleme, hata alarmı ve sorumlu kişi tanımlı.

3. Kurumsal ve marka kontrolü

  • [ ] Ad, slogan ve kısa tanım bütün sayfalarda tutarlı.
  • [ ] Ana sayfa ne sunduğunu ilk ekranda açıklıyor.
  • [ ] Hakkımızda sayfası akademinin sınırlarını da söylüyor.
  • [ ] Dil tonu sansasyonel veya üstten değil.
  • [ ] “Dâhi ol”, “her şeyi öğren”, “kesin sonuç” gibi doğrulanamaz vaatler yok.
  • [ ] Destek/iletişim kanalları çalışıyor.
  • [ ] Alt bilgi politikaları ve kurumsal bilgileri içeriyor.
  • [ ] Sosyal paylaşım kartları gerçek cihazlarda test edildi.

4. Müfredat ve öğrenme sistemi

  • [ ] On bir katman görünür ve anlaşılır.
  • [ ] Her yayımlanmış programın sonucu, ön koşulu ve bitirme ürünü var.
  • [ ] Her yayımlanmış kursun ölçülebilir kazanımları var.
  • [ ] Ön koşul döngüsü yok.
  • [ ] Başlangıç değerlendirmesi kilit değil öneri üretiyor.
  • [ ] İçerik, etkinlik, yeterlik ve portfolyo ilerlemesi ayrılıyor.
  • [ ] Yeniden çalışma politikası görünür.
  • [ ] Sınav ve rubrikler farklı kullanıcılarla pilotlandı.
  • [ ] Sertifika iddiası gerçek değerlendirmeyle uyumlu.
  • [ ] Akademik dürüstlük ve yapay zekâ kullanım kuralları görevlerde görünür.

5. İçerik ve veri

  • [ ] Her varlıkta kalıcı kimlik var.
  • [ ] Tercih edilen ve alternatif adlar ayrıldı.
  • [ ] Tarihler belirsizlik modelini kullanıyor.
  • [ ] Ölçülerin birimi ve kapsamı var.
  • [ ] Yer adları tarihsel/modern bağlamla tutuluyor.
  • [ ] Atıf düzeyleri kontrollü terim kullanıyor.
  • [ ] Kaynak kayıtlarında yazar, başlık, tarih ve erişim bilgisi var.
  • [ ] Yinelenen eser/sanatçı kayıtları tarandı.
  • [ ] Yetim sayfalar raporlandı ve çözüldü.
  • [ ] Dış bağlantı kontrolü tamamlandı.
  • [ ] Sürüm ve son inceleme tarihi görünür.
  • [ ] Düzeltme geçmişi çalışıyor.

6. Görsel ve medya

  • [ ] Ana görseller doğru esere ve kayda bağlı.
  • [ ] Görselde uygunsuz kırpma/renk sapması açıklanıyor.
  • [ ] Kısa alt metin bağlama uygun.
  • [ ] Karmaşık görselde uzun açıklama veya eşdeğer var.
  • [ ] Harita/zaman çizelgesinin liste/tablo alternatifi var.
  • [ ] Video altyazısı otomatik hatalardan temizlendi.
  • [ ] Transkript başlıklı ve aranabilir.
  • [ ] Sesli betimleme ihtiyacı değerlendirildi.
  • [ ] Düşük bant genişliği seçeneği var.
  • [ ] Hassas görseller sosyal ön izlemede görünmüyor.
  • [ ] IIIF dış kaynak koşulları korunuyor.

7. Kullanıcı deneyimi

  • [ ] Yeni kullanıcı iki dakikada başlangıç yolunu bulabiliyor.
  • [ ] Arama eser, kişi, kurs ve kavram türlerini ayırıyor.
  • [ ] Alternatif/tarihsel adlar aranabiliyor.
  • [ ] Filtreler paylaşılabilir ve temizlenebilir.
  • [ ] Sıfır sonuç kurtarma önerisi veriyor.
  • [ ] Breadcrumb ve sayfa türü görünür.
  • [ ] Her sayfada anlamlı sonraki adım var.
  • [ ] Mobilde temel görevler masaüstüyle eşdeğer.
  • [ ] Taslak yanıt otomatik kaydediliyor veya risk açıkça belirtiliyor.
  • [ ] Boş, yükleme, hata ve çevrimdışı durumlar gerçek metinle test edildi.
  • [ ] Silme/geri dönüşsüz eylemlerde onay ve geri alma var.

8. Erişilebilirlik

  • [ ] WCAG 2.2 AA denetim kapsamı ve tarihi kaydedildi.
  • [ ] Otomatik test kritik hata göstermiyor.
  • [ ] Manuel klavye testi yapıldı.
  • [ ] Ekran okuyucu testleri yapıldı.
  • [ ] %200/%400 yakınlaştırma ve yeniden akış test edildi.
  • [ ] Forced colors/yüksek kontrast test edildi.
  • [ ] Azaltılmış hareket tercihi çalışıyor.
  • [ ] Form hataları programatik ve görünür.
  • [ ] Sürükleme hareketinin alternatifi var.
  • [ ] Dokunma hedefleri yeterli.
  • [ ] Kimlik doğrulama erişilebilir.
  • [ ] Engelli kullanıcı pilotu yapıldı.
  • [ ] Erişilebilirlik bildirimi gerçek sonuçlarla dolduruldu.
  • [ ] Sorun bildirme ve geçici alternatif süreci çalışıyor.

9. SEO ve keşfedilebilirlik

  • [ ] İndeksleme/noindex matrisi uygulandı.
  • [ ] Benzersiz title ve açıklamalar var.
  • [ ] Canonical ve yönlendirmeler doğru.
  • [ ] Sitemap yalnızca geçerli URL’leri içeriyor.
  • [ ] Robots özel alanları doğru yönetiyor.
  • [ ] Yapılandırılmış veri görünür içerikle eşleşiyor.
  • [ ] JSON-LD doğrulandı.
  • [ ] Breadcrumb işaretlemesi kullanıcı yolunu temsil ediyor.
  • [ ] Görsel/video metadata ve haklar uyumlu.
  • [ ] Planlanmış boş sayfalar indeks şişirmiyor.
  • [ ] 404, 410, birleşme ve arşiv davranışları tanımlı.
  • [ ] Arama motoru yönetim araçları ve hata raporları kurulmuş.

10. Hukuk ve kullanıcı hakları

  • [ ] Tüzel kişi ve sorumlu bilgilerinin tamamı gerçek.
  • [ ] Kullanım koşulları iş modeliyle uyumlu.
  • [ ] KVKK aydınlatma metni hukuk incelemesinden geçti.
  • [ ] Açık rıza gereken faaliyetler ayrı.
  • [ ] Çerez tercihi ve ret seçeneği eşit derecede erişilebilir.
  • [ ] Veri saklama süreleri sayısal ve uygulanabilir.
  • [ ] Veri işleyen sözleşme/envanteri tamam.
  • [ ] Uluslararası aktarım varsa özel inceleme yapıldı.
  • [ ] Bülten/pazarlama için İYS ve ilgili kurallar değerlendirildi.
  • [ ] Ücretli ürün varsa ön bilgilendirme, ödeme, iptal/iade ve fatura süreçleri incelendi.
  • [ ] Çocuklara yönelik işlev varsa ayrı veri/güvenlik incelemesi tamamlandı.
  • [ ] Telif/hak talep mekanizması test edildi.

11. Operasyon ve destek

  • [ ] İçerik sahibinin adı ve yedeği var.
  • [ ] Kritik olay nöbet/iletişim zinciri var.
  • [ ] Hata önem düzeyi ve yanıt hedefi tanımlı.
  • [ ] Akademik düzeltme süreci test edildi.
  • [ ] Erişilebilirlik talebine geçici çözüm sunulabiliyor.
  • [ ] Kullanıcı destek makroları doğru ve insancıl.
  • [ ] Dolandırıcılık, spam ve kötüye kullanım planı var.
  • [ ] Yedek ve iş sürekliliği planı var.
  • [ ] Üçüncü taraf kesintisinde temel içerik etkisi biliniyor.
  • [ ] Yayın sonrası ilk hafta sorumlu ekip hazır.

12. Pilot test planı

Katılımcı çeşitliliği

  • Hiç sanat tarihi bilmeyen
  • Sanat öğrencisi
  • Üniversite/araştırmacı
  • Öğretmen
  • Ekran okuyucu kullanıcısı
  • Az gören kullanıcı
  • Klavye/anahtar erişimi kullanıcısı
  • İşitme kaybı olan kullanıcı
  • Bilişsel/öğrenme farklılığı olan kullanıcı

Görevler

  1. Başlangıç yolunu bul ve ilk kursa ekle.
  2. Bir eserin tarih, konum, provenans ve lisansını bul.
  3. İki eseri karşılaştırmaya ekle.
  4. Zaman çizelgesinde eşzamanlı üç bölge bul.
  5. Bir kursun ön koşul ve bitirme ölçütünü açıkla.
  6. Kısa değerlendirme yap ve geri bildirimi bul.
  7. Bir hata bildir.
  8. Görsel uzun açıklamasını aç.
  9. Gizlilik tercihlerini değiştir.
  10. Planlanmış ve yayımlanmış içeriği ayır.

Pilot çıkış ölçütleri

  • Engelleyici hata sıfır
  • Kritik görev başarısı ≥ %90
  • Planlandı/yayımlandı ayrımı ≥ %95
  • Lisans/kaynak bulma ≥ %85
  • Erişilebilirlik engeli sıfır; ciddi sorunlar çözülmüş
  • Ana görevlerde kullanıcı güven puanı hedefi; gerçek ölçek pilot öncesi tanımlanır

13. Yayın günü planı

Yayından 24 saat önce

  • İçerik dondurma
  • Son yedek
  • Geri alma provası
  • Ana görev hızlı testi
  • Durum sayfası ve iletişim
  • Arama/sitemap dosyaları hazır
  • Ekip ve sorumlular teyit

Yayın anı

  • Kontrollü dağıtım
  • Sağlık ve hata kontrolü
  • Ana sayfa, arama, kayıt, ders, görsel, değerlendirme
  • Log ve performans izleme
  • Gerçek kullanıcı işlemiyle doğrulama

İlk 4 saat

  • Hata oranı
  • Kayıt ve giriş
  • Veri kaydı
  • Arama sıfır sonuçları
  • Erişilebilirlik geri bildirimleri
  • Hak talepleri
  • Sunucu/üçüncü taraf durumları

İlk 72 saat

  • Kritik kullanıcı yolculuğu analizi
  • Destek talepleri kümeleme
  • Arama dizini ve yapılandırılmış veri
  • Planlanmış/yayımlanmış yanlış anlaşılmaları
  • Acil içerik düzeltmeleri

14. 30/60/90 günlük plan

İlk 30 gün

  • Kritik ve ciddi sorunları kapat
  • Başlangıç yolculuğunu iyileştir
  • Arama sonucu olmayan sorguları incele
  • Hata bildirimlerine yanıt ver
  • İçerik durum etiketlerini test et
  • Erişilebilirlik gerçek kullanıcı turu

31–60 gün

  • Değerlendirme soru analizi
  • İlk kurs bırakma noktaları
  • İç bağlantı/yetim kayıt düzeltmeleri
  • Kaynak ve lisans örneklem denetimi
  • Performans optimizasyonu
  • Editoryal kapasiteyi gerçek sürelerle güncelle

61–90 gün

  • İlk kamusal şeffaflık raporu
  • Müfredat kapsam boşluğu denetimi
  • Kullanıcı ve uzman danışma oturumu
  • Politika/süreç revizyonu
  • İkinci yayın dalgası için HAZIR/HAYIR kararı

15. Risk kaydı

RiskOlasılıkEtkiErken işaretÖnlemSahip
Müfredatın tamamlanmış içerik sanılmasıYüksekYüksekPlanlanmış kurslarda yüksek çıkışGüçlü durum etiketi, indeksleme ayrımıYayın yönetmeni
Avrupa merkezcilikOrta/YüksekYüksekTek bölgeye aşırı bağlantıYıllık kapsam denetimi, bölgesel uzmanAkademik kurul
Yanlış eser metadata’sıOrtaYüksekÇelişkili müze kayıtlarıİddia modeli, çift kontrolVeri/alan editörü
Görsel telif ihlaliOrtaÇok yüksekKaynaksız dosyaMedya kayıt kapısı, hak incelemesiHak editörü
Erişilebilirlik engeliOrtaÇok yüksekKlavye/alt metin şikâyetiWCAG AA, kullanıcı testiEriş. editörü
Yapay zekâ kaynak uydurmasıOrtaÇok yüksekAçılmayan atıfKaynağı gerçekten açma, insan sorumluluğuProgram editörü
Veri/gizlilik uyumsuzluğuOrtaÇok yüksekGereksiz izleyici/çerezMinimizasyon, hukuk incelemesiVeri sorumlusu
Sertifika yanıltıcılığıOrtaYüksekAkreditasyon sorularıAçık statü, doğrulanmış yeterlikAkademik kurul
Ölçekte kalite düşüşüYüksekYüksekİnceleme kuyruğu, eski sayfaHacmi kapasiteye göre sınırlaYayın yönetmeni
Büyük müze verisine aşırı bağımlılıkYüksekOrta/YüksekAynı kurumlardan yoğun eserKoleksiyon çeşitliliği hedefiProgram editörü
Hassas topluluk bilgisi zararıDüşük/OrtaÇok yüksekTopluluk itirazıDanışma, erişim kısıtıEtik sorumlusu
Platform kesintisi/veri kaybıOrtaYüksekKayıt hatasıYedek, kuyruğa alma, geri yükleme testiTeknik ekip
Tek kişiye bağımlılıkYüksekYüksekGecikme, bilgi kaybıRol yedeği, dokümantasyonYönetim

16. Son yayın onayı formu

Yayın sürümü:
Kapsam:
Yayın tarihi/saati:
Sorumlu yayın yönetmeni:
Teknik sorumlu:
Akademik onay:
Hak/etik onayı:
Erişilebilirlik onayı:
Gizlilik/hukuk incelemesi:
P0 açık madde sayısı: 0 olmak zorunda
P1 açık maddeler ve geçici çözümler:
Geri alma planı:
İzleme planı:
Son karar: HAZIR / KOŞULLU HAZIR / HAZIR DEĞİL
Gerekçe:
İmzalar/tarihler:

Belge doldurulmadan “yayına hazır” ifadesi kullanılmamalıdır.