Sanat Tarihi Akademisi — Yayın, Etik, Telif, Yapay Zekâ ve Gizlilik Politikaları

Sürüm: 1.0

Durum: Ürün ve editoryal politika taslağı

Önemli: Bu belge hukuk danışmanlığı değildir. Yayın sahibinin tüzel kişiliği, iş modeli, hedef yaş grubu, veri işleyenleri ve satış sistemi bilinmeden nihai kullanım koşulları, KVKK aydınlatma metni veya mesafeli satış sözleşmesi yayımlanmamalıdır.

1. 1.Yürürlükteki hukuk ve bağlayıcı sözleşmeler
2. 2.İnsan hakları, topluluk onuru ve zarar vermeme ilkesi
3. 3.Akademik doğruluk ve araştırma etiği
4. 4.Erişilebilirlik ve ayrımcılık yapmama
5. 5.Açıklık, düzeltilebilirlik ve kullanıcı kontrolü
6. 6.Kurumsal verimlilik ve yayın hızı

Yasal olarak mümkün olan bir yayın etik olarak uygun olmayabilir. Etik kaygı hukuki görüş gerektiriyorsa yayın durdurulur ve uzman incelemesine alınır.

Sanat Tarihi Akademisi:

• ·Olgu, yorum ve belirsizliği ayırır.
• ·Kritik iddiaları uygun kaynaklarla destekler.
• ·Güncel koleksiyon, teknik inceleme ve akademik literatürü dikkate alır.
• ·Görüş ayrılıklarını adil biçimde temsil eder.
• ·Kaynak bulunmadığında kesinlik üretmez.
• ·Hataları görünür ve izlenebilir biçimde düzeltir.

• ·Görsel
• ·Maddi/teknik
• ·Belgesel
• ·Karşılaştırmalı/bağlamsal
• ·Sözlü/topluluk temelli
• ·Alımlama ve dolaşım

Bir iddia için gereken kanıt, iddianın türüne göre değişir. Biçimsel benzerlik doğrudan etkiyi; müze kataloğundaki tekrar ise doğru provenansı tek başına kanıtlamaz.

Yayımdan önce çift kontrol gerektirir:

• ·Sanatçı/üretici atfı
• ·Tarih ve yer
• ·Ölçü ve malzeme
• ·İlk işlev/konum
• ·Provenans ve mülkiyet
• ·İnsan/topluluk kimliği
• ·Hukuki/hak durumu
• ·Sağlık veya güvenlik iddiası
• ·Sayı, yüzde ve parasal değer
• ·Doğrudan alıntı

1. 1.Birincil belge veya eserin kendisi
2. 2.Güncel koleksiyon ve envanter kaydı
3. 3.Teknik/koruma raporu
4. 4.Hakemli akademik araştırma
5. 5.Bilimsel katalog/monografi
6. 6.Güvenilir araştırma kurumu veya üniversite
7. 7.Uzman ders kitabı/başvuru kaynağı

Genel web içeriği araştırma başlangıcı olabilir; tartışmalı bir iddianın tek kaynağı olamaz. Yapay zekâ çıktısı kaynak sayılmaz.

Her yayımlanmış sayfa:

• ·Başlangıç kaynakları
• ·İleri okumalar
• ·Kritik iddiaların atıfları
• ·Son kaynak kontrol tarihi
• ·Varsa geri çekilmiş veya tartışmalı kaynak uyarısı

sunmalıdır.

• ·Tırnak ve kesin kaynak konumu
• ·Çeviri ise çeviren ve özgün dil notu
• ·Tarihsel saldırgan dil gerekiyorsa içerik uyarısı ve analitik gerekçe
• ·Telif sınırlarına uygun uzunluk

Yazım, noktalama veya bağlantı düzeltmesi. Anlam değişmiyorsa toplu değişiklik kaydı yeterli.

Anlamı sınırlı etkileyen tarih, isim, ölçü veya ifade düzeltmesi. Sayfa geçmişinde görünür.

Atıf, tarihlendirme, ana yorum, provenans veya kaynak değişikliği. Sayfa üzerinde düzeltme notu ve yeni sürüm gerekir.

Yanlış kişiye zarar, ciddi etik/hukuk/telif sorunu, uydurma kaynak veya sistematik güvenilirlik ihlali. İçerik geçici olarak kaldırılır veya belirgin uyarı alır; bağımsız inceleme yapılır.

• ·Temel savı geçersiz kılan hata
• ·Uydurma veya çarpıtılmış kanıt
• ·Hak ihlali
• ·Topluluğa ciddi ve önlenebilir zarar
• ·Gizli/kişisel veri ifşası
• ·Güvenlik riski

Geri çekilen sayfanın atıf kaydı, gerekçe ve varsa yerine geçen içerik korunur. Hukuken açıklanamayacak ayrıntılar varsa sınırlama belirtilir.

Bir düzeltme sınav sonucunu veya belgeyi etkiliyorsa ilgili kullanıcılar bilgilendirilir; sonuçlar yeniden değerlendirilir ve itiraz yolu açılır.

Şunlar ayrı hak nesneleridir:

1. 1.Fiziksel sanat eseri
2. 2.Eserin fotoğrafı/taraması
3. 3.Akademinin kırpma, diyagram veya açıklama katmanı
4. 4.Sayfa metni
5. 5.Veri tabanı/metadata derlemesi

Bir eserin telif süresinin dolmuş olması, her dijital görüntüsünün koşulsuz kullanılabileceği anlamına gelmez. Kaynak kurumun sözleşme ve kullanım koşulları ayrıca incelenir.

• ·Kamu malı ve güvenilir biçimde işaretli
• ·Creative Commons lisanslı
• ·Akademinin/hak sahibinin açık izni
• ·Uygulanabilir hukukta açık istisna veya sınırlama; hukuk incelemesiyle
• ·Yalnızca bağlantı/IIIF üzerinden izin verilen gösterim

• ·Eser başlığı
• ·Üretici
• ·Görsel üreticisi/fotoğrafçı
• ·Kaynak
• ·Hak sahibi
• ·Lisansın tam adı ve sürümü
• ·Lisans bağlantısı
• ·İzin kapsamı
• ·Atıf metni
• ·Değişiklik/kırpma bilgisi
• ·Erişim ve son kontrol tarihi
• ·İndirme/yeniden kullanım durumu

• ·Yalnızca akademinin hak sahibi olduğu içerik lisanslanır.
• ·Lisansın hangi öğeleri kapsadığı açıkça yazılır.
• ·Üçüncü taraf görseller genel site lisansının dışında ayrıca işaretlenir.
• ·Atıfta başlık, yazar/üretici, kaynak ve lisans bilgisi sağlanır.
• ·Lisans geri alınamaz sonuçlar doğurabileceği için yayın sahibi seçim öncesi iş modeli ve hukuk incelemesi yapar.
• ·NoDerivatives lisanslı görselde kırpma, renk değişimi veya açıklama katmanı uyumluluğu ayrıca değerlendirilir.

Örnek atıf:

Eser Başlığı, Sanatçı/Üretici, tarih. Görsel: Kurum/Fotoğrafçı, kaynak bağlantısı. CC BY 4.0. Görsel kırpılmıştır.

“İnternette bulundu” yayın gerekçesi değildir. Hak doğrulanana kadar:

• ·Görsel yayımlanmaz,
• ·Kaynak sayfaya bağlantı verilir,
• ·İzin istenir,
• ·Alternatif kamu malı/açık görsel aranır.

Hak sahibi olduğunu belirten kişi için kolay bildirim yolu sağlanır. Talep:

• ·Görsel kimliği/URL
• ·Hak sahipliği dayanağı
• ·İstenen işlem
• ·İletişim bilgisi

ile alınır. Açık ve güvenilir riskte görsel inceleme süresince geçici olarak kaldırılabilir; nihai karar kaydedilir.

• ·Mülkiyet zincirindeki boşlukları saklamamak
• ·“Edinme” gibi nötr dilin yağma ve zorla satışı örtmesini engellemek
• ·Kaynak toplulukların güncel varlığını ve görüşlerini görünür kılmak
• ·Yasal mülkiyet ile etik meşruiyetin aynı şey olmadığını açıklamak
• ·Devam eden iade/restitüsyon taleplerini güncel ve kaynaklı göstermek

• ·Arkeolojik bağlamı bilinmiyor
• ·Sömürge askerî seferi
• ·Misyoner/etnografik toplama
• ·Zorla satış veya el koyma
• ·Nazi dönemi mülkiyet boşluğu
• ·Kaçak kazı/kaçakçılık riski
• ·Savaş veya işgal dönemi transferi
• ·Topluluk rızası belirsiz

• ·Talepte bulunan tarafın kendi açıklaması
• ·Mevcut kurumun açıklaması
• ·Hukuki durum
• ·Etik ve tarihsel bağlam
• ·Çözüm seçenekleri: iade, restitüsyon, ortak gözetim, uzun süreli ödünç, dijital erişim vb.
• ·Güncelleme tarihi

Akademi, devam eden uyuşmazlıkta kaynaksız kesin hüküm kurmaz; fakat yapay “iki taraf eşittir” dengesi de üretmez.

• ·Eğitim amacı açık ve gerekli olmalı.
• ·İnsan onuru korunmalı; sansasyonel yakın planlardan kaçınılmalı.
• ·Topluluk/soydaş görüşleri ve ilgili kurum politikası araştırılmalı.
• ·Görüntüleme öncesi açık içerik uyarısı bulunmalı.
• ·Arama motoru küçük görseli ve sosyal paylaşım ön izlemesi varsayılan olarak kapatılmalı.
• ·Çocuklara yönelik akışta ayrı yaş ve bağlam değerlendirmesi yapılmalı.

• ·Kamuya açık müze kaydı, otomatik yeniden yayın izni sayılmaz.
• ·Toplulukça yalnızca belirli kişilere, mevsimlere veya törenlere açık bilgi yayımlanmayabilir.
• ·Tam görsel yerine metin özeti, bulanıklaştırma, erişim kapısı veya hiç göstermeme seçenekleri değerlendirilir.
• ·Topluluk danışmanlığı belgeye eklenir; tek seferlik “izin” kalıcı sahiplik gibi yorumlanmaz.

İçerik uyarısı görüntünün varlığını değil, karşılaşılacak içeriğin türünü açıklar:

Bu sayfa savaşta öldürülen kişilerin görüntülerini ve şiddetin ayrıntılı tasvirini içerir. Görüntüyü göstermeden metin açıklamasına geçebilirsiniz.

1. 1.Kişi veya topluluğun güncel öz tanımlaması
2. 2.Güvenilir alan kurumlarının güncel terimi
3. 3.Tarihsel bağlam için gerekli eski ad; uyarı ve açıklamayla

• ·“Anonim” seçeneği üreticinin gerçekten bireysel adı bilinmediğinde; topluluk veya atölye bilgisi silinmeden kullanılır.
• ·Modern ulus adları geçmiş kimlik yerine değil, güncel coğrafi konum için ayrı gösterilir.
• ·Irkçı, sömürgeci veya aşağılayıcı tarihsel başlıklar tercih edilen başlık yapılmaz; arama ve araştırma için alternatif ad alanında uyarıyla tutulabilir.
• ·Bir nesne ritüel veya gündelik işlev taşıyorsa yalnızca “sanat eseri” kategorisine zorlanmaz.
• ·Cinsiyet bilinmiyorsa varsayılmaz.

• ·Kamu yararı olmayan özel bilgi yayımlanmaz.
• ·Sağlık, aile, kimlik ve hukuki iddialarda güçlü kaynak ve orantılılık gerekir.
• ·Suçlama veya ihtilafta yanıt hakkı ve hukuk incelemesi uygulanır.
• ·Kişinin kendi beyanı tek başına eser yorumunun son sözü değildir; fakat kimlik bilgisi için öncelikli olabilir.

• ·İçerik planı ve soru üretme desteği
• ·Kaynak arama terimleri önerisi
• ·Metadata normalizasyonu için taslak
• ·Yazım ve sade dil kontrolü
• ·Alt metin ilk taslağı
• ·Kontrollü çeviri taslağı
• ·Teknik kalite sorguları

• ·Kaynak doğrulamadan olgusal içerik yayımlamak
• ·Yapay zekâ çıktısını kaynak göstermek
• ·Var olmayan eser, alıntı veya bibliyografya üretmek
• ·Canlı sanatçı üslubunu yanıltıcı biçimde taklit eden görseli özgün belge gibi kullanmak
• ·İnsan kalıntıları, travma veya topluluk bilgisi hakkında otomatik etik karar vermek
• ·Öğrenciyi yalnızca otomatik sistemle yüksek riskli akademik dürüstlük ihlaline mahkûm etmek
• ·Gizli öğrenci veya telifli içeriği yetkisiz harici sisteme göndermek

Yayımlanan içerikte adı bulunan insan editör:

• ·Bütün olguları güvenilir kaynakla kontrol eder.
• ·Kaynakları gerçekten açıp inceler.
• ·Görsel açıklamayı görüntüyle karşılaştırır.
• ·Çeviride kavram kaybını kontrol eder.
• ·Önyargı ve temsil sorununu değerlendirir.
• ·Nihai metnin sorumluluğunu üstlenir.

Yapay zekâ kullanımı anlamlı ölçüde içerik, çeviri veya görsel üretmişse sayfada:

• ·Kullanılan araç türü
• ·Kullanım amacı
• ·İnsan doğrulama süreci
• ·Kullanım tarihi

özetlenir. Ticari sır gerekçesi, kullanıcıyı yanıltan “tamamen insan üretimi” izlenimine dayanak yapılamaz.

• ·“Yapay zekâ ile üretilmiştir” etiketi görselin yanında
• ·Tarihsel belge veya rekonstrüksiyonla karışmayacak görünüm
• ·Eğitim amacı ve varsayımlar
• ·Eğitim verisi/hak belirsizliği için risk notu
• ·Eser veritabanına özgün tarihsel nesne olarak kaydedilmeme

• ·İçerikte yer alan sanatçı, galeri, müze veya koleksiyonla mali ilişki
• ·Sponsorlu program
• ·Bağlı kuruluş/komisyon bağlantısı
• ·Ücretsiz gezi, ürün veya hizmet
• ·Eser mülkiyeti

• ·Sponsor içerik sonucunu veya akademik görüşü onaylamaz.
• ·Reklam, editoryal içerik görünümü verilerek sunulmaz.
• ·Müzayede fiyatı veya yatırım dili akademik önemle karıştırılmaz.
• ·Çocuklara yönelik içerikte davranışsal reklam kullanılmamalıdır.
• ·Sponsorlu bağlantılar erişilebilir ve açık etiketlenir.

Örnek:

Bu program {kurum} desteğiyle hazırlanmıştır. Sponsor konu, eser seçimi, yorum veya değerlendirme sonuçlarına müdahale etmemiştir.

Yorum özelliği açılacaksa:

• ·Kanıta dayalı görüş ayrılığı
• ·Kaynak ve düzeltme önerisi
• ·Ders ve erişilebilirlik geri bildirimi
• ·Saygılı soru ve açıklama

• ·Hedefli taciz ve nefret
• ·Kişisel veri ifşası
• ·Telif ihlali
• ·Spam ve gizli reklam
• ·Şiddet tehdidi
• ·Kasıtlı yanlış bilgi kampanyası
• ·Ödev cevabı veya sınav anahtarı sızdırma

• ·Kural ve yaptırımlar yayımlanır.
• ·Kullanıcıya gerekçe ve itiraz yolu verilir.
• ·Eleştiri, kuruma yöneldiği için kaldırılmaz.
• ·Acil güvenlik riski ayrı olay sürecine alınır.
• ·Moderatörler kültürel hassasiyet ve travma konusunda eğitilir.

Yeterli moderasyon kapasitesi yoksa yorum alanı açılmamalı; yapılandırılmış geri bildirim kullanılmalıdır.

Hesapsız kullanım mümkün olmalıdır. Hesap açarken asgari olarak:

• ·E-posta veya güvenli kimlik yöntemi
• ·Görünen ad; gerçek ad yalnızca belge gerekiyorsa
• ·Yaş uygunluğu için gerekli en az veri
• ·Açık tercihler

istenir. Meslek, okul, konum, cinsiyet veya sanat ilgisi varsayılan zorunlu alan değildir.

Her veri alanı için:

• ·Veri adı
• ·Amaç
• ·Hukuki dayanak
• ·Kaynak
• ·Saklama süresi
• ·Erişim rolü
• ·Aktarılan taraf
• ·Ülke/konum
• ·Güvenlik sınıfı
• ·Silme/anonimleştirme kuralı

tutulur.

• ·Veri sorumlusunun ve varsa temsilcisinin kimliği
• ·Verinin hangi amaçla işlendiği
• ·Kimlere ve hangi amaçla aktarılabileceği
• ·Toplama yöntemi ve hukuki sebep
• ·İlgili kişi hakları ve başvuru yolu

Bu bilgiler veri alınırken erişilebilir olmalıdır. “Kabul ediyorum” kutusu, aydınlatma ile açık rızayı tek işlemde belirsizleştirmemelidir.

• ·Zorunlu hizmet işlemleri ile isteğe bağlı pazarlama ayrılır.
• ·Rıza önceden işaretli olmaz.
• ·Reddetmek kabul etmek kadar kolaydır.
• ·Geri çekme hizmetin gerekli olmayan bölümünü etkiler.
• ·Tercih kaydı tarih, sürüm ve kapsamla tutulur.

• ·Verilerimi gör
• ·Verilerimi indir
• ·Bilgilerimi düzelt
• ·Hesabımı/notlarımı silme talebi
• ·Pazarlama tercihlerimi yönet
• ·Otomatik karar hakkında açıklama iste
• ·Başvuru durumunu izle

Bu eylemler yalnızca e-posta aramayı gerektiren gizli süreçler olmamalıdır.

• ·Hesap verisi: hizmet ve hukuki gereklilik kadar
• ·Taslak notlar: kullanıcı kontrolünde
• ·Değerlendirme kanıtı: belge doğrulama gereğiyle sınırlı ve açık süre
• ·Teknik günlükler: güvenlik amacıyla kısa ve kontrollü
• ·Pazarlama tercihi kanıtı: ilgili yükümlülük süresince
• ·Silinen hesap: yedeklerden planlı silme ve anonim istatistik ayrımı

Süreler yayından önce hukuk danışmanı ve teknik mimariyle sayısal olarak belirlenir.

Oturum, güvenlik, dil/erişilebilirlik tercihi ve sepet gibi hizmet için zorunlu işlevler.

Kullanıcının görünüm, oynatma ve öğrenme tercihleri.

Kullanım ve hata analizi. Mümkünse az veri toplayan, IP/kimlik minimizasyonlu ve birinci taraf yapı.

Kişiselleştirilmiş reklam ve harici izleme; varsayılan kapalı ve ayrı izinli.

• ·“Tümünü kabul et” ile eş görünürlükte “Gerekli olanlarla devam et”
• ·Ayrıntılı kategori ayarı
• ·Sonradan kolay değiştirme
• ·Kabul öncesi gereksiz etiket çalıştırmama
• ·Karanlık tasarım kalıplarından kaçınma

Hangi çerezin hukuken rıza gerektirdiği ve kayıt süresi yayından önce güncel hukuk incelemesiyle belirlenir.

E-posta/SMS bülteni için:

• ·Öğrenme hizmeti bildirimi ile pazarlama iletisi ayrılır.
• ·Pazarlama onayı gönderimden önce ve kanıtlanabilir biçimde alınır.
• ·Ret bağlantısı açık ve ücretsizdir.
• ·Kanal bazlı tercih tutulur.
• ·Türkiye’de uygulanabilir İYS ve ilgili ticari ileti yükümlülükleri hukuk/operasyon ekibi tarafından doğrulanır.
• ·Bir pazarlama mesajıyla onay talep etmek gibi yasak yöntemlerden kaçınılır.

Çocuklara özel yol açılmadan önce:

• ·Hedef yaş
• ·Ebeveyn/veli süreçleri
• ·Veri minimizasyonu
• ·Profil ve iletişim güvenliği
• ·Moderasyon
• ·Reklam yasağı veya sınırı
• ·Yaşa uygun hassas içerik
• ·Eğitmen hesabı ve sınıf verisi
• ·Rıza ve belge gereksinimleri

ayrı tasarlanmalıdır. Yetişkin platformundaki bir “çocuk modu” bu sorumluluğu tek başına çözmez.

• ·Rol tabanlı editoryal erişim
• ·Çok faktörlü yönetici girişi
• ·Hassas işlemlerde yeniden doğrulama
• ·Değişiklik ve erişim kayıtları
• ·En az yetki
• ·Yedek ve geri yükleme testi
• ·Güvenlik olayı bildirim akışı
• ·Harici hizmet/veri işleyen envanteri
• ·Kişisel verinin test ortamında maskelenmesi
• ·Özel öğrenci portfolyosunun varsayılan gizliliği

Güvenlik ayrıntıları kamusal belgede saldırı yüzeyi yaratacak ölçüde açıklanmaz; kullanıcı hakları ve genel koruma yaklaşımı şeffaf tutulur.

Her politika:

• ·Sade dil özeti
• ·Tam metin
• ·Yürürlük tarihi
• ·Sürüm
• ·Önceki sürümler
• ·Değişiklik özeti
• ·Sorumlu birim
• ·İletişim/başvuru yolu

taşır.

Önemli değişiklikler sessizce alt bilgiye bırakılmaz; etkilenen kullanıcılara makul süre önce bildirilir.

• ·W3C WCAG 2.2
• ·Creative Commons — lisans seçme ve uygulama
• ·ICOM Code of Ethics
• ·Kişisel Verileri Koruma Kurumu — Aydınlatma Yükümlülüğü
• ·T.C. Ticaret Bakanlığı — Elektronik Ticaret Mevzuatı

Bu bağlantılar politika yazımında başlangıç kaynaklarıdır. Nihai uyum, kurumun gerçek veri akışları ve iş modeli üzerinden güncel uzman incelemesi gerektirir.