Yayın belgesi

Sanat Tarihi Akademisi — İçerik Veri Modeli ve Taksonomi

65 bölüm · 04-icerik-veri-modeli-ve-taksonomi.md

Sürüm: 1.0

Amaç: Akademideki bütün öğrenme ve sanat tarihi varlıklarını tek, kaynaklandırılabilir ve genişleyebilir yapıda tanımlamak

Bu belge belirli bir yazılım veya veri tabanı seçmez. İçerik yönetim sistemi, arama dizini, API ve arayüzün paylaşacağı kavramsal sözleşmeyi tanımlar.

1. Veri ilkeleri

  1. Tek ana kayıt: Aynı eser veya kişi için yinelenen doğruluk kaynakları oluşturulmaz.
  2. İnsan tarafından okunabilir: Kodlar sisteme, etiketler insana hizmet eder.
  3. Kaynaklandırılmış iddia: Önemli değerler kaynağa ve mümkünse kanıt düzeyine bağlanır.
  4. Belirsizliği koru: Yaklaşık tarih, tartışmalı atıf ve bilinmeyen üretici zorla kesinleştirilmez.
  5. Çok dillilik: Tercih edilen Türkçe etiket yanında özgün yazım ve alternatif adlar saklanır.
  6. Tarihsel adlandırma: Yer ve topluluk adları zamansal bağlamla tutulur.
  7. İlişkiyi türlendir: “İlişkili” tek başına yeterli bir bağ değildir.
  8. Silmek yerine sürümle: Akademik değişiklik geçmişi korunur.
  9. Hakları alan düzeyinde tut: Sayfa metni ile üçüncü taraf görsel aynı lisansa sahip varsayılmaz.
  10. Açık aktarım: Mümkün olan kayıtlar JSON/CSV ve kalıcı kimlikle dışa aktarılabilir.

2. Kimlik sistemi

Genel biçim

STA:{VARLIK}:{SAYI}

Örnekler:

  • STA:PRG:000014 — program
  • STA:CRS:000101 — kurs
  • STA:LSN:001203 — ders
  • STA:WRK:000842 — eser/yapı
  • STA:AGT:000177 — kişi/atölye/kurum/topluluk
  • STA:PLC:000091 — yer
  • STA:PRD:000033 — dönem
  • STA:CNC:000412 — kavram
  • STA:TEC:000086 — teknik
  • STA:SRC:002134 — kaynak
  • STA:MED:009412 — görsel/medya
  • STA:CLM:014301 — kaynaklandırılmış iddia
  • STA:EVT:003320 — olay/provenans/koruma olayı

Kimlik kuralları

  • Kimlik yeniden kullanılmaz.
  • Başlık, sanatçı atfı veya sınıflandırma değişse de kimlik değişmez.
  • İki kayıt birleşirse biri tercih edilen kayıt olur; diğeri yönlendirme kimliği olarak korunur.
  • Ayrılan kayıtlarda eski kimliğin bölünme geçmişi tutulur.
  • Dış kimlikler ayrı alanlardır: VIAF, Wikidata, Getty, ISNI, ORCID, DOI, ISBN, kurum envanteri vb.
  • Dış kimlik bulunması akademinin değerini otomatik doğrulamaz.

3. Ortak alanlar

Her ana varlıkta mümkün olduğunca:

AlanTürZorunluAçıklama
idmetinEvetKalıcı STA kimliği
typekontrollü terimEvetVarlık türü
preferredLabelçok dilli metinEvetTercih edilen başlık/ad
alternativeLabelslisteHayırTarihsel, çevrilmiş ve varyant adlar
slugmetinEvetOkunabilir URL parçası
summaryçok dilli metinEvetKısa tanım
statuskontrollü terimEvetİçerik yaşam durumu
versionsayı/metinEvetYayın sürümü
createdAttarih-saatEvetKayıt oluşturma
updatedAttarih-saatEvetSon teknik değişiklik
publishedAttarih-saatKoşulluİlk yayın
lastReviewedAttarihKoşulluSon akademik inceleme
nextReviewAttarihKoşulluPlanlanan inceleme
ownersajan listesiEvetEditoryal sorumlular
sourceskaynak ilişkileriEvetKaynaklar ve kullanım amacı
rightshak nesnesiEvetMetin/veri hakları
changeLogsürüm listesiEvetAnlamlı değişiklik geçmişi
visibilitykontrollü terimEvetKamusal/kayıtlı/editoryal/kısıtlı
sensitivitylisteHayırHassasiyet ve erişim kuralları

Çok dilli metin yapısı

Her etiket tek metin yerine dil etiketiyle tutulur:

{
  "tr": "Kutsal Üçlü",
  "it": "Trinità",
  "en": "Holy Trinity"
}

Özgün dil kesin bilinmiyorsa alan boş bırakılır; Türkçe çeviri özgün başlık gibi gösterilmez.

4. Öğrenme varlıkları

Akademi katmanı

Alanlar:

  • Katman numarası
  • Ad
  • Ana yeterlik
  • Hedef öğrenci
  • Zorunlu önceki katmanlar
  • Programlar
  • Katman bitirme ürünü
  • Geçiş ölçütleri

Program

Alanlar:

  • Program kodu
  • Program ailesi
  • Düzey aralığı
  • Program vaadi
  • Ana soru
  • Öğrenme sonuçları
  • Zorunlu/seçmeli kurslar
  • Ön koşul yeterlikleri
  • Portfolyo gerekleri
  • Bitirme değerlendirmesi
  • Belge/rozet durumu
  • Alan danışmanları

Kurs

Alanlar:

  • Kurs kodu
  • Kurs türü
  • Katman ve program
  • Düzey
  • Tahmini emek: okuma, izleme, uygulama, değerlendirme ayrı
  • Ana soru
  • Kazanımlar
  • Ön koşul kurs/yeterlikler
  • Bölümler ve sıralama
  • Ana eser/kavram listeleri
  • Değerlendirmeler
  • Bitirme ürünü
  • Tamamlama kuralı
  • Erişilebilir formatlar
  • Belgelendirme ilişkisi

Bölüm

Alanlar:

  • Bölüm kodu
  • Kurs
  • Sıra
  • Ana soru
  • Kazanımlar
  • Dersler
  • Sentez etkinliği
  • Bölüm değerlendirmesi

Ders

Alanlar:

  • Ders kodu
  • Bölüm/kurs
  • Sıra
  • Düzey
  • Ana soru
  • Kazanımlar
  • Ön bilgi yoklaması
  • Öğrenme blokları
  • Eser/kavram ilişkileri
  • Etkinlikler
  • Mini sınav
  • Özet
  • Formatlar ve süreler
  • Kaynaklar

Öğrenme bloğu

Türler:

  • Metin
  • Video
  • Ses
  • Görsel galeri
  • Etkileşim
  • Zaman çizelgesi
  • Harita
  • Karşılaştırma
  • Kanıt kutusu
  • Tartışma kutusu
  • Birincil kaynak
  • Uygulama
  • Sınav
  • Özet

Bloklar bağımsız kimlik alabilir; fakat bağlamından kopuk indekslenmemesi gereken bloklar noindex veya yalnızca üst sayfa içinde yayımlanır.

Kazanım/yeterlik

Alanlar:

  • Yeterlik kodu
  • Eylem fiili
  • Nesne/alan
  • Koşul
  • Başarı ölçütü
  • Düzey
  • Öğreten kaynaklar
  • Ölçen değerlendirmeler
  • Ön koşul yeterlikleri
  • Kanıt geçerlilik süresi varsa

Örnek:

STA:CMP:000021 — Öğrenci, kimliği açıklanmayan iki eseri malzeme, işlev ve kompozisyon açısından en az üç belirli görsel kanıtla karşılaştırır; kesin olmayan çıkarımları işaretler.

Değerlendirme

Alanlar:

  • Tür
  • Ölçtüğü yeterlikler
  • Talimat
  • Soru/görevler
  • Yanıt biçimi
  • İzin verilen araç ve kaynaklar
  • Süre bilgisi
  • Deneme/yeniden çalışma kuralı
  • Puanlama/rubrik
  • Erişilebilir uyarlamalar
  • İnsan/otomatik değerlendirme
  • Sürüm
  • Geçerlik ve soru analizi notları

5. Sanat tarihi varlıkları

Eser/yapı

Tek varlık türü altında alt türler:

  • Resim
  • Çizim
  • Baskı
  • Heykel
  • Mimari yapı
  • Yapı kompleksi
  • Arkeolojik alan
  • Kitap/el yazması
  • Fotoğraf
  • Film/video
  • Seramik
  • Cam
  • Metal işi
  • Tekstil/giysi
  • Takı
  • Mobilya/tasarım
  • Performans
  • Yerleştirme
  • Ses eseri
  • Dijital/ağ tabanlı eser
  • Ritüel veya gündelik nesne
  • Seri/çok parçalı eser

Ana alanlar:

AlanAçıklama
Eser türüKontrollü, çoklu olabilir
ÜreticilerRol ve atıf düzeyiyle
TarihBaşlangıç, bitiş, gösterim ve kesinlik
Üretim yeriTarihsel yer kaydıyla
MalzemelerBileşen ve kapsamla
TekniklerKontrollü terimlerle
BoyutlarTür, değer, birim ve ölçüm notu
YazıtlarKonum, dil, yazı sistemi, transkripsiyon, çeviri
İlk işlevKanıt düzeyiyle
İlk konumBiliniyorsa
Güncel konumKurum ve envanterle
Konularİkonografi ve temalar
Parça-bütünSeri, takım, yapı veya el yazması ilişkisi
ProvenansOlaylar dizisi
KorumaDurum ve müdahale olayları
Sergiler/yayınlarOlay ve kaynak ilişkisi
HaklarEser hakkı ve görüntü hakkı ayrı

Ajan

Alt türler:

  • Kişi
  • Atölye
  • Kolektif
  • Aile
  • Kültür/topluluk
  • Kurum
  • Şirket
  • Müze/koleksiyon
  • Bilinmeyen veya anonim üretici grubu

Ana alanlar:

  • Adlar ve ad türleri
  • Yaşam/faaliyet tarihleri
  • Kimlik doğrulama ve belirsizlik
  • Doğum/ölüm veya kuruluş/kapanış yerleri
  • Faaliyet yerleri ve dönemleri
  • Roller
  • Üyelikler ve işbirlikleri
  • Eğitim/ustalık ilişkileri
  • Üretim ortamları
  • Dış otorite kimlikleri
  • Hassas kişisel bilgi kuralları

Yer

Alt türler:

  • Kıta
  • Bölge
  • Tarihsel bölge
  • Siyasi birim
  • Ülke
  • Kent
  • Mahalle
  • Alan
  • Adres/yapı
  • Koordinat

Alanlar:

  • Adlar ve kullanım dönemleri
  • Üst/alt yer ilişkisi
  • Koordinat veya geometri
  • Kesinlik
  • Hassas konum düzeyi
  • Tarihsel siyasi/kültürel bağlamlar
  • Modern eşleştirme

Dönem/akım/üslup

Bu üçü tek kavram altında karıştırılmaz:

  • Dönem: Analitik zaman aralığı
  • Akım: Katılım, manifesto, ağ veya ortak amaç iddiası bulunan oluşum
  • Üslup: Biçimsel/teknik özellikler grubu
  • Okul: Yer, kurum, usta veya tarihyazımıyla kurulan grup

Alanlar:

  • Terim türü
  • Tarih aralığı ve bölgeye göre varyantlar
  • Terimin ilk/etkili kullanımları
  • Öz tanımlama mı, sonradan verilen ad mı?
  • İlgili üreticiler ve eserler
  • Eleştiriler ve kullanım notu

Malzeme

  • Ad ve bilimsel/yerel karşılıklar
  • Kaynak/menşe
  • Ham/işlenmiş tür
  • Fiziksel özellikler
  • Sağlık/çevre riskleri
  • Ticaret ve tarihsel kullanım
  • İlişkili teknikler
  • Bozulma davranışı

Teknik

  • Ad ve varyantlar
  • Girdi malzemeleri
  • Araçlar
  • Üretim adımları
  • Bölgesel/tarihsel türler
  • Görsel/maddi sonuçlar
  • Riskler
  • Teknik inceleme yöntemleri

Kavram/tema

  • Tercih edilen ad
  • Kavram türü
  • Kısa/uzun tanım
  • Dil ve çeviri notu
  • Tarihsel kapsam
  • İlişkili/karşıt terimler
  • Kullanım uyarıları
  • Örnekler ve kaynaklar

6. Kaynaklandırılmış iddia modeli

Bir eserin sayfasındaki bütün cümleleri ayrı iddia kaydı yapmak gerekmez. Aşağıdaki kritik bilgiler iddia düzeyinde izlenmelidir:

  • Üretici/atıf
  • Tarihlendirme
  • Üretim yeri
  • İlk işlev/konum
  • Kimliklendirme
  • Provenans ve mülkiyet
  • Koruma müdahalesi
  • Tartışmalı ikonografik yorum
  • Hukuki/hak durumu
  • Önemli sayı ve ölçü

İddia alanları

  • İddia kimliği
  • Konu varlığı
  • Yüklem/ilişki türü
  • Değer/hedef varlık
  • Geçerli olduğu tarih aralığı
  • Kesinlik
  • Kaynak veya kaynaklar
  • Kaynaktaki konum: sayfa, bölüm, arşiv kutusu vb.
  • İddiayı kaydeden
  • İnceleyen
  • Oluşturma ve son inceleme tarihi
  • Karşıt iddialar
  • Tercih durumu ve gerekçe

Kesinlik değerleri

  • Kesin/doğrudan belgeli
  • Çok güçlü
  • Muhtemel
  • Olası
  • Tartışmalı
  • Zayıf/eskimiş
  • Bilinmiyor

Kesinlik, kaynağın prestijiyle otomatik belirlenmez. İddianın kanıt durumunu ifade eder.

7. Tarih modeli

Her tarih kaydı şu alanları destekler:

  • Gösterim metni: “yaklaşık 1656”, “MÖ 5. yüzyıl”, “12.–13. yüzyıl”
  • En erken olası tarih
  • En geç olası tarih
  • Takvim/sistem
  • Yaklaşık işareti
  • Tartışmalı işareti
  • Tarihin türü: üretim, tasarım, başlama, tamamlama, onarım, yeniden yapım
  • Kaynak ve kesinlik

“MÖ” tarihlerinde sıralama ve yüzyıl hesabı test edilmelidir. Yalnızca dört haneli modern yıl alanına güvenilmez.

8. Boyut modeli

Tek bir serbest metin yerine:

  • Boyut türü: yükseklik, genişlik, derinlik, çap, uzunluk, süre, alan, hacim, dosya boyutu
  • Sayısal değer
  • Birim
  • Yaklaşık mı?
  • Ölçülen bileşen: çerçeveli, çerçevesiz, taban dâhil, sayfa, görüntü alanı vb.
  • Kaynak ve ölçüm tarihi
  • Gösterim metni

Performans ve dijital eserde süre/değişken boyut desteklenir. Mimari yapıda tek bir üçlü ölçü yeterli değildir; plan/geometri ilişkisi kullanılabilir.

9. Provenans olay modeli

Her olay:

  • Olay kimliği
  • Eser
  • Olay türü
  • Tarih/aralık
  • Önceki ve sonraki sahip/gözeten
  • Kaynak ve hedef yer
  • Edinme/aktarım yöntemi
  • Fiyat/para birimi, yayımlanması uygunsa
  • Aracı kurum/kişi
  • Kanıt kaynakları
  • Kesinlik
  • Etik/hukuki işaretler
  • Açıklama

Olay türleri:

  • Sipariş/üretim
  • İlk yerleştirme
  • Miras
  • Hediye
  • Satış
  • Bağış
  • Değişim
  • Kazı/buluntu
  • Yağma/el koyma
  • Zorla satış
  • İhracat/ithalat
  • Depozito/ödünç
  • Restitüsyon/iade
  • Kayıp
  • Yeniden ortaya çıkma
  • Kurum içi transfer

“Edinildi” nötr etiketi, yağma veya zorla satış kanıtını gizlemek için kullanılmaz.

10. Görsel ve medya modeli

Alt türler:

  • Ana eser görüntüsü
  • Ayrıntı
  • Tarihsel fotoğraf
  • Teknik görüntü
  • Diyagram/harita
  • Restorasyon öncesi/sonrası
  • 3B model
  • Video
  • Ses
  • Transkript
  • Altyazı
  • Dijital rekonstrüksiyon

Alanlar:

  • Medya kimliği
  • Dosya/akış konumu
  • MIME türü
  • Boyut/çözünürlük/süre
  • Renk profili
  • Üretici/fotoğrafçı
  • Oluşturma tarihi
  • Betimlenen varlık
  • Görüş/açı/ayrıntı bölgesi
  • Düzenleme/kırpma bilgisi
  • Rekonstrüksiyon varsayımları
  • Hak sahibi
  • Kaynak
  • Lisans
  • Atıf metni
  • Kullanım kısıtı
  • Son hak kontrolü
  • Kısa alt metin
  • Uzun açıklama
  • Dekoratif mi?
  • İçerik/hassasiyet uyarısı
  • IIIF manifest/canvas bağlantısı

Eserin kamu malı olması, fotoğraf dosyasının otomatik olarak serbest olduğu anlamına gelmez; ayrı hak alanları tutulur.

11. Kaynak modeli

Ana alanlar:

  • Kaynak türü
  • Yazar/oluşturan ajanlar ve roller
  • Başlık/alt başlık
  • Yayın/üretim tarihi
  • Yayıncı/kurum
  • Yer
  • Dergi/seri/cilt/sayı
  • Sayfalar
  • Dil
  • DOI/ISBN/ISSN/arşiv kodu/URL
  • Erişim tarihi
  • Sürüm/baskı
  • Hak/lisans
  • Açık erişim durumu
  • Akademi açıklaması
  • Güvenilirlik/kapsam notu
  • Geri çekilme/düzeltme durumu

Web kaynağı için yalnızca URL yeterli değildir; başlık, kurum/yazar, yayın veya güncelleme tarihi ve erişim tarihi tutulur.

12. İlişki sözlüğü

Öğrenme ilişkileri

  • isPartOf — parçasıdır
  • hasPart — parçası vardır
  • requiresCourse — kurs ön koşulu
  • requiresCompetency — yeterlik ön koşulu
  • teaches — yeterliği öğretir
  • assesses — yeterliği ölçer
  • recommendedAfter — zorunlu olmayan sıra
  • hasCapstone — bitirme ürünü
  • usesWork — eseri örnek olarak kullanır
  • usesSource — kaynağı kullanır

Sanat tarihi ilişkileri

  • createdBy — üreten
  • designedBy — tasarlayan
  • commissionedBy — sipariş eden
  • fundedBy — finanse eden
  • workshopOf — atölyesine ait
  • attributedTo — atfedilen
  • depicts — betimleyen
  • usedFor — işlev
  • madeOf — malzeme
  • usedTechnique — teknik
  • createdAt — üretim yeri
  • originallyLocatedAt — ilk konum
  • currentlyLocatedAt — güncel konum
  • influencedBy — belgeli etki
  • respondsTo — bilinçli yanıt
  • copies — kopya
  • adapts — uyarlama
  • quotes — alıntılama
  • partOfSeries — seri
  • partOfWork — bileşen
  • exhibitedAt — sergilenme
  • ownedBy — belirli zamanda mülkiyet
  • conservedBy — koruma müdahalesi

influencedBy güçlü tarihsel iddiadır; yalnızca biçimsel benzerlikte kullanılmaz. Belge yoksa comparedWith veya formallyRelatedTo tercih edilir.

13. Kontrollü sözlük aileleri

Öğrenme

  • Katman
  • Düzey
  • Kurs türü
  • Öğrenme kaynak türü
  • Etkinlik türü
  • Değerlendirme türü
  • Yeterlik alanı
  • Tamamlama durumu
  • Erişilebilir format

Sanat tarihi

  • Eser/nesne türü
  • Mimari yapı türü
  • Malzeme
  • Teknik
  • Üretici rolü
  • Atıf düzeyi
  • İşlev
  • Konu/ikonografi
  • Tema
  • Dönem
  • Akım
  • Üslup
  • Kültür/topluluk
  • Coğrafya
  • Olay türü
  • Koruma durumu
  • Provenans olayı

Yayın ve yönetişim

  • İçerik durumu
  • İnceleme türü
  • Kaynak türü
  • Kanıt türü
  • Kesinlik
  • Hak/lisans
  • Hassasiyet
  • Görünürlük
  • Düzeltme önem düzeyi

Kontrollü terimlerin her birinde kimlik, tercih edilen etiket, alternatif etiketler, tanım, üst/alt terimler, kullanım notu, kaynak ve yaşam durumu bulunur.

14. Asgari taksonomi

Öğrenme düzeyleri

  1. Başlangıç
  2. Temel
  3. Orta
  4. İleri
  5. Uzman
  6. Araştırmacı

Ana coğrafya aileleri

  • Küresel/çok bölgeli
  • Afrika
  • Batı Asya ve İslam dünyaları
  • Anadolu
  • Avrupa
  • Orta Asya ve Kafkasya
  • Güney Asya
  • Doğu Asya
  • Güneydoğu Asya
  • Kuzey Amerika
  • Orta Amerika ve Karayipler
  • Güney Amerika
  • Okyanusya ve Avustralya
  • Kutup bölgeleri
  • Denizler, okyanuslar ve dolaşım ağları

Bu aileler modern siyasi bölgeler değildir. Alt terimler tarihsel ve topluluk temelli olarak çoğaltılır.

Ana sanat ortamları

  • Mimarlık/yapılı çevre
  • Resim/çizim
  • Heykel/üç boyutlu nesne
  • Kitap/yazı/baskı
  • Fotoğraf
  • Film/hareketli görüntü
  • Seramik/cam
  • Metal/takı
  • Tekstil/moda
  • Tasarım/dekoratif sanatlar
  • Performans/dans/tiyatro
  • Ses
  • Yerleştirme/mekâna özgü sanat
  • Dijital/ağ tabanlı sanat
  • Peyzaj/bahçe
  • Arkeolojik/maddi kültür

Ana temalar

  • Din/ritüel
  • İktidar/devlet
  • Beden/kimlik
  • Toplumsal cinsiyet/cinsellik
  • Emek/sınıf/piyasa
  • Sömürgecilik/dekolonyal yaklaşım
  • Göç/diaspora/sınır
  • Doğa/ekoloji
  • Bilim/tıp/teknoloji
  • Savaş/şiddet/hafıza
  • Gündelik hayat/ev
  • Çocukluk/oyun/eğitim
  • Duyular/duygulanım
  • Medya/iletişim
  • Kent/kamusal alan

15. İçerik durumu ve sürümleme

Durum geçişleri

öneri
  → kapsam onayı
  → kaynak taraması
  → taslak
  → alan incelemesi
  → pedagojik/etik/erişilebilirlik incelemesi
  → pilot
  → yayımlandı
  → güncelleme gerekli
  → yeniden inceleme
  → yayımlandı

Alternatif sonlar:

  • Arşivlendi
  • Birleştirildi
  • Geri çekildi
  • Reddedildi

Sürüm numarası

  • 1.0 — ilk tam yayın
  • 1.1 — anlamı değiştirmeyen küçük genişletme/düzeltme
  • 2.0 — ana sav, atıf, kapsam veya öğrenme yapısında büyük değişiklik

Teknik yayın numarası ile kamusal içerik sürümü ayrı olabilir.

16. Schema.org eşlemesi

Akademi iç modeli daha ayrıntılıdır; web sayfasında uygun alanlar Schema.org ile ayrıca işaretlenir.

Akademi varlığıSchema.org türü
AkademiEducationalOrganization / Organization
ProgramEducationalOccupationalProgram veya uygun CreativeWork
KursCourse
Ders/etkinlikLearningResource + ana medya türü
VideoVideoObject
MakaleArticle
Eser sayfasıVisualArtwork veya genel CreativeWork; mimarlıkta bağlama göre
KişiPerson
KurumOrganization
YerPlace
TerimDefinedTerm
Terim kümesiDefinedTermSet
Ekmek kırıntısıBreadcrumbList

Schema.org Course için özellikle:

  • courseCode
  • name
  • description
  • provider
  • inLanguage
  • coursePrerequisites
  • educationalLevel
  • learningResourceType
  • hasPart
  • teaches
  • assesses
  • isAccessibleForFree
  • license

Kullanıcıya görünmeyen, yanlış veya yalnızca arama sonucu kazanmak için eklenmiş veri işaretlenmez.

Örnek JSON-LD kurs kaydı

{
  "@context": "https://schema.org",
  "@type": "Course",
  "@id": "https://ornek.org/kurs/gor-101-bakmak-gormek-betimlemek#course",
  "name": "Bakmak, Görmek ve Betimlemek",
  "courseCode": "GOR-101",
  "description": "Bir sanat eserini yorumdan önce sistemli ve görsel kanıta dayalı biçimde betimleme kursu.",
  "provider": {
    "@type": "EducationalOrganization",
    "name": "Sanat Tarihi Akademisi",
    "url": "https://ornek.org/"
  },
  "inLanguage": "tr",
  "educationalLevel": "Başlangıç",
  "interactivityType": "mixed",
  "learningResourceType": ["course", "visual analysis", "learning activity"],
  "timeRequired": "PT10H",
  "isAccessibleForFree": true,
  "coursePrerequisites": "Ön koşul yok",
  "teaches": [
    "Betimleme ile yorumu ayırma",
    "Görsel kanıt cümlesi kurma"
  ],
  "license": "https://creativecommons.org/licenses/by-nc-sa/4.0/"
}

Lisans URL’si yalnızca hak sahibi gerçekten bu lisansı seçtiyse kullanılmalıdır. Yukarıdaki alan örnektir; varsayılan lisans kararı değildir.

17. IIIF eşlemesi

Yüksek çözünürlüklü görsel koleksiyonlarında:

  • Eser veya görüntü dizisi Manifest
  • Sayfa/yüzey/zaman parçası Canvas
  • Görsel/medya içeriği annotation ile
  • Görsel aralığı veya bölüm Range
  • Hak ve sağlayıcı bilgileri manifest düzeyinde
  • Dil etiketli başlık ve açıklamalar

Akademi, dış kurumun IIIF manifestini kullanıyorsa onu kopyalayıp sahiplenmez; kaynağa bağlar, kullanım koşullarını korur ve gerekiyorsa kendi eğitim annotation katmanını ayrı tutar.

18. Arama dizini alanları

Yüksek ağırlık

  • Tercih edilen başlık/ad
  • Kurs kodu veya envanter numarası
  • Alternatif adlar
  • Özgün dil yazımı

Orta ağırlık

  • Kısa özet
  • Üretici
  • Yer
  • Dönem
  • Malzeme/teknik
  • Tema/konu
  • Kazanım

Düşük ağırlık

  • Ana metin
  • Kaynak açıklaması
  • Değişiklik geçmişi

İndekslenmeyecek

  • Özel öğrenci verisi
  • İnceleme notları
  • Yayımlanmamış taslak
  • Kısıtlı topluluk bilgisi
  • Hak nedeniyle arama/snippet kullanımı yasak alan

19. Veri doğrulama kuralları

Bütün varlıklar

  • id, type, preferredLabel, status, owners zorunlu.
  • Yayımlanmış kayıtta en az bir kaynak ve son inceleme tarihi zorunlu.
  • Slug tekil; fakat kimlik slug’dan bağımsız.
  • Dış bağlantılar düzenli kontrol edilir.

Eser

  • Üretici bilinmiyorsa alan atlanmaz; “bilinmiyor” türünde kayıt veya açık durum kullanılır.
  • Tarih gösterim metni ile makine aralığı çelişmemeli.
  • Ölçüde birim zorunlu.
  • Güncel kurum varsa envanter numarası ya da “yayımlanmamış” açıklaması aranır.
  • Ana görselde hak/lisans ve alt metin zorunlu.

Kurs

  • En az bir ölçülebilir kazanım.
  • Her zorunlu değerlendirme en az bir kazanımı ölçer.
  • Ön koşul döngüsü oluşamaz.
  • Planlanmış kurs “yayımlandı” olarak işaretlenemez.
  • Tamamlama kuralı yalnızca sayfa/video görüntülemeye dayanamaz.

Kaynak

  • Web kaynağında URL ve erişim tarihi.
  • Makalede mümkünse DOI.
  • Kaynağın geri çekilme/düzeltme durumu kontrol edilebilir alan.

20. Kalite sorguları

Sistem düzenli olarak şunları raporlar:

  • Kaynaksız kritik iddialar
  • Son inceleme tarihi geçmiş sayfalar
  • Lisanssız veya atıfsız görseller
  • Alt metni olmayan anlamlı medya
  • Yetim sayfalar
  • Karşılığı olmayan alternatif adlar
  • Ön koşul döngüleri
  • Ölçülmeyen kazanımlar
  • Hiçbir dersle ilişkilendirilmemiş eserler
  • Tek coğrafya veya tek cinsiyet üzerinde aşırı yoğunlaşan seçkiler
  • Provenans boşluğu olan ama uyarı taşımayan kayıtlar
  • Hatalı tarih aralıkları ve birim dışı ölçüler
  • Geri çekilmiş kaynağa dayanan aktif iddialar

Bu sorgular editoryal kararın yerini almaz; insan incelemesini nereye yöneltmesi gerektiğini gösterir.

21. Veri yönetişimi

Roller

  • Veri sahibi: akademik alan sorumlusu
  • Veri yöneticisi: şema ve kalite kuralları
  • Editör: içerik değeri ve ilişkiler
  • Hak yöneticisi: lisans/provenans
  • Erişilebilirlik editörü: medya alternatifleri
  • Teknik yönetici: depolama, API, sürüm ve güvenlik

Değişiklik yetkileri

  • Yayımlanmış kritik değerler çift inceleme olmadan değiştirilemez.
  • Yazım ve biçim düzeltmeleri düşük riskli akışla yapılabilir.
  • Atıf, tarih, provenans ve hak değişikliği anlamlı sürüm kaydı gerektirir.
  • Toplu mekanik güncellemeler örneklem kontrolü ve geri alma planı gerektirir.

Veri dışa aktarımı

Kamusal kayıtlar için:

  • JSON
  • CSV/TSV
  • JSON-LD
  • IIIF manifest veya bağlantı
  • İnsan tarafından okunabilir atıf

Her dışa aktarım; lisans, sürüm, oluşturma tarihi ve kapsam notu taşır.