Sanat Tarihi Akademisi — Erişilebilirlik ve Kapsayıcı Deneyim Standardı

Sürüm: 1.0

Hedef: WCAG 2.2 AA; otomatik kontrol + uzman incelemesi + engelli kullanıcı testleri

Dayanak: W3C Web Content Accessibility Guidelines 2.2

WCAG uyumu bir son çizgi değildir. W3C de en yüksek uygunluk düzeyinin bütün kullanıcı ihtiyaçlarını karşılamayacağını belirtir. Akademi, standart testlerine ek olarak özellikle görsel sanat, bilişsel yük ve çok duyulu öğrenme ihtiyaçlarını kullanıcılarla test eder.

İçerik tek bir duyuya bağlı kalmaz. Görsellerin anlamlı metin alternatifleri, videonun altyazısı/transkripti, sesin metin karşılığı bulunur.

Bütün ana işlevler klavye, dokunma ve yardımcı teknolojiyle çalışır. Sürükleme, hassas işaretleme veya zaman baskısı tek yöntem değildir.

Dil, navigasyon, yardım ve hata davranışı tutarlıdır. Terimler açıklanır; formlar hatayı yalnızca renkle göstermez.

Semantik yapı ve erişilebilir adlar farklı tarayıcılar ve yardımcı teknolojiler tarafından güvenilir biçimde yorumlanabilir.

Sanat Tarihi Akademisi:

• ·Yeni bileşenleri erişilebilirlik kabul ölçütü olmadan yayımlamaz.
• ·WCAG 2.2 AA’yı asgari ürün hedefi olarak kullanır.
• ·Otomatik araç sonucunu “erişilebilir” sertifikası saymaz.
• ·Ekran okuyucu, klavye, büyütme, sesle kontrol ve gerçek kullanıcı testleri yapar.
• ·Erişilebilirlik bildirimi ve kolay sorun bildirme yolu sunar.
• ·Engelleyici sorunlarda makul geçici alternatif sağlar.
• ·Üçüncü taraf içerik engellerini açıklar ve mümkünse eşdeğer sunar.

• ·header
• ·nav
• ·main
• ·Gerekirse anlamlı aside
• ·footer

Her sayfada tek ana h1; başlık düzeyleri atlanmadan içerik hiyerarşisini yansıtır. Görsel büyüklük başlık anlamını belirlemez.

En az:

• ·Ana içeriğe geç
• ·Ders içeriğine geç
• ·Arama sonuçlarına geç

Uzun sayfada bölüm içindekileri ve “sayfanın başına dön” bağlantısı bulunur.

Tarayıcı başlığı sayfanın özgül adını ve Akademi adını içerir:

Las Meninas — Eser Kaydı | Sanat Tarihi Akademisi

• ·Bütün eylemler standart klavye etkileşimiyle kullanılabilir.
• ·Odak sırası görsel/okuma sırasıyla uyumludur.
• ·Odak göstergesi görünür ve arka plan tarafından örtülmez.
• ·Yapışkan başlık, açılır panel veya çerez bandı odağı gizlemez.
• ·Modal açıldığında odak içine taşınır; kapatıldığında çağıran öğeye döner.
• ·Escape ile kapatma, kapatma düğmesinin yerini almaz; ikisi de sunulur.
• ·Klavye tuzağı bulunmaz.
• ·Özel kısayollar kullanıcı tarafından kapatılabilir veya yeniden atanabilir.

Zaman çizelgesine eser yerleştirme gibi etkinliklerde:

• ·Öğeyi seç
• ·Hedefi seç
• ·“Buraya taşı”

akışı veya açılır seçim alternatifi bulunur.

Sanat tarihi sitesinde tek bir kısa alt metni her ihtiyacı karşılamaz. Üç katman kullanılır.

Görselin bu sayfadaki işlevini 1–2 cümlede aktarır. Her metadata alanını tekrar etmez.

Örnek:

Loş saray odasında açık renk elbiseli küçük prenses ve çevresindeki görevliler durur; solda ressam büyük bir tuvalin arkasından izleyiciye bakar.

Kompozisyon, mekân, figür ilişkileri, renk/ışık ve ders için önemli ayrıntıları mantıklı sırada açıklar. Ayrı açılabilir metin veya görünür bölüm olarak sunulur.

Dersin savıyla ilgili ayrıntıları yorumlar. Alt metnin yerine geçmez; görsel analizin kendisidir.

• ·Bilgi taşıyan basit görsel: kısa anlamlı açıklama
• ·Karmaşık görsel/harita/grafik: kısa özet + sayfada tam metin/tablo alternatifi
• ·İşlevsel simge/görsel düğme: görüntüyü değil eylemi adlandır
• ·Yakındaki metni tamamen tekrarlayan görsel: boş alt
• ·Saf dekorasyon: boş alt ve yardımcı teknolojiden gizleme
• ·Metin içeren görsel: metin başka yerde yoksa metni aktar

Bu yaklaşım W3C WAI’nin alt metin karar ağacı ile uyumludur.

1. 1.Eser türü ve genel sahne
2. 2.Ana figür/biçim ve konum
3. 3.Mekân ve kompozisyon
4. 4.Renk, ışık ve yüzey
5. 5.Ders için gerekli küçük ayrıntılar
6. 6.Görülemeyen veya belirsiz olanlar

• ·“Bir resim görseli” gibi işlevsiz tekrar
• ·Kimliği yalnızca dosya adından varsaymak
• ·Yorumu doğrudan görülen özellik gibi yazmak
• ·Ten, engellilik veya cinsiyet hakkında gereksiz/kanıtsız varsayım
• ·Görselin bütün metadata tablosunu alt metne doldurmak

• ·Yakınlaştırma düğmeleri metin etiketli ve klavye erişimli
• ·Fare tekerleğine bağımlı değil
• ·Sürükleme olmadan yön düğmeleri/alternatif gezinme
• ·Sıfırlama ve tam ekran çıkışı görünür
• ·Yakınlaştırılmış bölgenin adı veya koordinatı anlaşılır
• ·Görsel yüklenmezse alt metin ve eser verisi kalır
• ·Düşük bant genişliğinde daha küçük sürüm
• ·IIIF dış görüntüleyici erişilebilir değilse statik görsel ve uzun açıklama alternatifi
• ·Teknik görüntülerde UV/IR gibi görüntü türü renk dışında metinle belirtilir

• ·Normal metin: en az 4.5:1
• ·Büyük metin: en az 3:1
• ·Kullanıcı arayüzü ve anlamlı grafik öğeleri: en az 3:1
• ·Devre dışı bileşen istisnası tasarım gerekçesi olarak kötüye kullanılmaz

Renk tek bilgi taşıyıcı değildir. Dönem, kesinlik, doğru/yanlış veya seçili durum için metin, simge, desen veya biçim eklenir.

• ·Kullanıcı %200 metin büyütmede işlev kaybı yaşamaz.
• ·320 CSS piksel genişlikte yatay sayfa kaydırma gerektirmeyen yeniden akış hedeflenir; iki boyutlu sanat görseli ve tablo için kontrollü istisna/alternatif sağlanır.
• ·Satır uzunluğu çoğunlukla 45–80 karakter.
• ·Paragraf ve başlık aralıkları okunabilir.
• ·Kullanıcı metin aralığını artırdığında içerik kırılmaz.
• ·Görüntü içinde metin yerine gerçek metin kullanılır.

• ·Gövde metninde okunaklı, ayırt edilebilir harf biçimleri
• ·İtalik uzun pasajlardan kaçınma
• ·Tamamı büyük harf yalnızca çok kısa etiket
• ·Altı çizgi bağlantı dışında dikkatli kullanım

• ·Otomatik başlayan hareketten kaçınılır.
• ·Beş saniyeden uzun hareket durdurulabilir.
• ·prefers-reduced-motion tercihi desteklenir.
• ·Paralaks zorunlu içerik taşımaz.
• ·Yanıp sönme eşiklerine uyulur.
• ·Zaman çizelgesi yakınlaştırması anlık alternatife sahip olur.
• ·Animasyon kapatıldığında bilgi kaybolmaz.

• ·Eşzamanlı altyazı
• ·Düzenlenmiş tam transkript
• ·Görsel bilgi konuşmada açıklanmıyorsa sesli betimleme veya eşdeğer medya alternatifi
• ·Bölüm başlıkları/zaman kodları
• ·Oynatıcı klavye erişimi
• ·Hız ayarı; ses tonu bozulmadan
• ·Otomatik oynatma kapalı
• ·Arka plan müziği konuşmayı örtmez

• ·Konuşmayı doğru aktarır
• ·Konuşmacı değişimini belirtir
• ·Anlamlı ses ve müziği açıklar
• ·Ekrandaki önemli metni içerir
• ·Otomatik altyazı insan tarafından düzeltilir
• ·Satır uzunluğu ve ekranda kalma süresi okunabilir

• ·Başlık yapısı
• ·Konuşmacı adları
• ·Görsel açıklamalar
• ·Zaman kodları
• ·İndirilebilir/sayfada okunabilir biçim

Canlı altyazı, erişilebilir soru-cevap ve kayıt sonrası düzeltilmiş transkript planlanmadan zorunlu öğrenme etkinliği yapılmaz.

• ·Klavye ile ölçek değiştirme
• ·Dönem/olayların liste ve tablo görünümü
• ·Tarih aralıklarının metin karşılığı
• ·Belirsizlik renk dışında desen/etiketle
• ·Eşzamanlı bölgelerin anlamlı okuma sırası

• ·Sonuçların tam metin listesi
• ·Koordinat dışında yer adı ve bağlam
• ·Yakınlaştırma olmadan filtre ve arama
• ·İşaretçi kümelerinin sayısal/metinsel özeti
• ·Renk körlüğüne uygun katmanlar
• ·Haritada çizilen rotanın metin olay dizisi

• ·Başlık ve amaç
• ·Ana çıkarımların metin özeti
• ·Veri tablosu
• ·Eksen ve birimler
• ·Desen/etiket
• ·İndirilebilir erişilebilir veri

• ·Her girişin görünür etiketi
• ·Yer tutucu etiket yerine geçmez
• ·Zorunlu alan metinle belirtilir
• ·Talimat hata oluşmadan önce
• ·Hata, alanla programatik ilişkilendirilir
• ·Hata özeti sayfa başında; bağlantı ilgili alana götürür
• ·Yanlış veriyi silmeden düzeltme önerisi
• ·Hukuki, mali veya veri kaybı işlemlerinde inceleme/geri alma/onay
• ·Aynı bilgiyi süreç içinde yeniden girmek zorunda bırakmama
• ·Durum mesajı ekran okuyucuya duyurulur

Örnek:

E-posta adresinde @ işareti eksik. Örnek: ad@ornek.com

Kullanma: “Geçersiz giriş.”

• ·Parola yöneticisi ve yapıştırma engellenmez.
• ·Yalnızca görsel bulmaca/CAPTCHA kullanılmaz.
• ·Erişilebilir kimlik doğrulama seçeneği bulunur.
• ·Gereksiz bilişsel test zorunlu olmaz.
• ·Oturum süresi dolmadan uyarı ve uzatma olanağı
• ·Yeniden girişte kaydedilmemiş çalışma korunur veya kullanıcı açıkça uyarılır

• ·Video, metin ve transkript arasında eşdeğer temel bilgi
• ·Görsel bağımlı soruda uygun açıklama; ölçülen beceriyi bozmayan alternatif
• ·Uzun metinde özet ve içindekiler
• ·Terim sözlüğüne bağlanan ilk kullanım
• ·İndirilebilir içerikte erişilebilir PDF/EPUB veya HTML önceliği

• ·Süre gerekiyorsa gerekçeli; uyarlama
• ·Sürükleme/hassas işaretleme alternatifi
• ·Soru başına açık başlık ve konum
• ·Cevap kaydetme durumu
• ·Otomatik gönderim öncesi uyarı
• ·Geri bildirim renk/simge dışında metinle
• ·Ekran okuyucuda doğru cevap açıklamasının anlaşılır sırası

Bir değerlendirme özellikle görsel algıyı ölçüyorsa öğrenme sonucu açıkça belirtilir. Görme engelli öğrenci için hedef, aynı görevi yapmaya zorlamak değil; dokunsal, sözel, mekânsal veya küratöryel alternatifle eşdeğer üst yeterliği göstermek olabilir. Bu karar bireysel ve uzman danışmanlığıyla verilir.

• ·Her sayfada tek ana amaç
• ·Uzun işlemlerde adım göstergesi
• ·Tutarlı etiket ve yerleşim
• ·Açık eylem fiilleri
• ·Kısa özet + derinleşme katmanı
• ·Terim tanımı ve telaffuz
• ·Gereksiz zaman baskısı yok
• ·Otomatik hareket ve dikkat dağıtıcı bildirim sınırlı
• ·Taslak kaydı
• ·Geri alınabilir eylemler
• ·Sade dil sürümü; akademik ayrıntıyı silmeden
• ·“Şimdi ne yapmalıyım?” yönlendirmesi

• ·Satır aralığı ve yazı boyutu tercihi
• ·Odak okuma modu
• ·Metni dinleme seçeneği; insan tarafından kontrol edilen telaffuz sözlüğü
• ·Paragraf bağlantılarında açık işaretler
• ·Kısaltmaların ilk kullanımda açılması

• ·Sayfanın ana dili programatik olarak tr.
• ·Yabancı dil parçası uygun dil etiketi taşır.
• ·Özgün adlar kendi yazısıyla ve gerektiğinde Türkçe okunuş desteğiyle sunulur.
• ·Tek bir “doğru” telaffuz olmayan tarihsel dillerde varyant belirtilir.
• ·Türkçeye yerleşmiş ad ile özgün ad aramada birlikte çalışır.
• ·Çeviri kavramı tam karşılamıyorsa kısa not verilir.

İçerik uyarısı:

• ·Belirsiz “rahatsız edici olabilir” yerine içerik türünü söyler.
• ·Kullanıcıya görseli atlayıp metne devam etme seçeneği verir.
• ·Uyarı, eğitim içeriğini erişilemez kılan aşırı engel olmaz.
• ·Tercih hesapta saklanabilir; kullanıcı değiştirir.
• ·Sosyal paylaşım ve arama küçük görselinde hassas görüntü kullanılmaz.

• ·Semantik ve erişilebilir ad
• ·Kontrast
• ·Form ilişkilendirmeleri
• ·Alt özelliği varlığı
• ·Başlık/landmark sorunları
• ·Bazı ARIA hataları

• ·Tam sayfa gezinme
• ·Menü, modal, sekme, akordeon
• ·Arama/filtre
• ·Görsel görüntüleyici
• ·Zaman çizelgesi/harita alternatifi
• ·Değerlendirme ve gönderim
• ·Çerez/tercih paneli

En az masaüstü ve mobil yaygın kombinasyonlarda:

• ·Sayfa başlık/landmark
• ·Görsel ve açıklama
• ·Dinamik durum mesajı
• ·Form ve hata
• ·Tablo
• ·Modal/sekme
• ·Video oynatıcı
• ·Değerlendirme

• ·%200 ve %400 yakınlaştırma
• ·320 CSS piksel genişlik
• ·Metin aralığı artırma
• ·Yüksek kontrast/forced colors

• ·Kör/ekran okuyucu kullanıcısı
• ·Az gören/büyütme kullanıcısı
• ·Klavye veya anahtar erişimi kullanıcısı
• ·Sağır/işitme kaybı olan kullanıcı
• ·Bilişsel/öğrenme farklılığı olan kullanıcı
• ·Renk görme farklılığı olan kullanıcı

Engelli kullanıcı testi ücretsiz “geri bildirim” olarak beklenmez; uzman emek olarak bütçelenir.

Temel içeriğe veya zorunlu işleve erişim yok. Yayını durdurur veya acil alternatif gerektirir.

İşlem önemli ek yükle tamamlanabiliyor. Hızlı düzeltme gerekir.

Kullanımı zorlaştırıyor; alternatif var. Planlı düzeltme.

Uygunluğu bozmayabilir fakat deneyimi geliştirir.

Yayın kapısında E0 sıfır; E1 için istisna verilmez. E2 varsa sorumlu ve tarih belirlenir.

Erişilebilirlik Bildirimi

Sanat Tarihi Akademisi, içerik ve hizmetlerini engelli kullanıcılar dâhil mümkün olan en geniş kullanıcı kitlesi için erişilebilir kılmayı amaçlar. Hedefimiz WCAG 2.2 AA başarı ölçütlerini karşılamaktır.

Bu bildirimde şunlar gerçek test sonucuyla doldurulmalıdır:

• ·Uygunluk durumu
• ·Bilinen sınırlamalar
• ·Alternatif erişim yolları
• ·Son test tarihi ve kapsamı
• ·Kullanılan test yöntemleri/teknolojiler
• ·Sorun bildirme kanalı
• ·Yanıt hedefi
• ·Uygulama/şikâyet yolu

Uygunluk testi yapılmadan “tam uyumluyuz” ifadesi yayımlanmaz.

Yeni bileşen:

• ·[ ] Semantik yerel öğeleri mümkün olduğunca kullanıyor.
• ·[ ] Erişilebilir adı, rolü ve durumu doğru.
• ·[ ] Klavye ile tam çalışıyor.
• ·[ ] Odak görünür ve mantıklı.
• ·[ ] %200/%400 yakınlaştırmada çalışıyor.
• ·[ ] Renk tek anlam taşıyıcı değil.
• ·[ ] Hata/boş/yükleme durumları duyuruluyor.
• ·[ ] Azaltılmış hareket tercihini destekliyor.
• ·[ ] Ekran okuyucuyla test edildi.
• ·[ ] Mobil dokunma hedefleri yeterli.
• ·[ ] Yardım ve etiketler tutarlı.
• ·[ ] Gerçek kullanıcı test planı var.

Erişilebilirlik hatası genel “teknik borç” listesinde görünmez hâle getirilmez. Her sorun:

• ·Etkilenen kullanıcı
• ·Engellenen görev
• ·Önem düzeyi
• ·Geçici alternatif
• ·Sorumlu
• ·Hedef tarih
• ·Doğrulayan test

ile kaydedilir. Üçüncü taraf bileşen engeli tespit edildiğinde sağlayıcıya bildirim tek çözüm sayılmaz; Akademi alternatif sunar veya bileşeni değiştirir.