Sanat Tarihi Akademisi — Bilgi Mimarisi ve Kullanıcı Deneyimi

Sürüm: 1.0

Amaç: Akademinin yüzlerce kurs ve binlerce bilgi varlığı büyüklüğünde dahi anlaşılır kalmasını sağlamak

Öğrenme yolu ön koşullu ve hedefe yöneliktir. Keşif yolu serbesttir. Kullanıcı istediği eseri okuyabilir; fakat bir yeterlik değerlendirmesine girmek için gerekli ön koşullar ayrıca gösterilir.

Bir eserin tarihi, ölçüsü veya üretici adı farklı derslere elle kopyalanmaz. Merkezi eser kaydı derslerde, aramada, zaman çizelgesinde ve yapılandırılmış veride yeniden kullanılır.

Kullanıcı şunları her zaman görebilmelidir:

• ·Neredeyim?
• ·Bu sayfanın türü ne?
• ·Bu bilgi ne kadar ileri düzey?
• ·Önce ne bilmeliyim?
• ·Buradan nereye gidebilirim?
• ·İçerik yayımlanmış mı, planlanmış mı?

Başlangıç özeti, ana anlatı ve araştırmacı ayrıntıları aynı sayfada açılabilir katmanlar olarak sunulur. Kritik bilgi yalnızca açılır alanlara veya fareyle üzerine gelmeye bağlanmaz.

Filtreler yalnızca sonuç daraltmaz. “Aynı yüzyılda başka nerede?”, “Aynı malzemeyle farklı işlevler” gibi karşılaştırmalı keşifleri mümkün kılar.

Ana Sayfa
├── Akademi
│   ├── Hakkımızda
│   ├── Nasıl Çalışır?
│   ├── Akademik Yaklaşım
│   ├── Yayın İlkeleri
│   ├── Erişilebilirlik
│   ├── Düzeltmeler
│   └── Sık Sorulan Sorular
├── Öğrenme
│   ├── Akademi Haritası
│   ├── Başlangıç Değerlendirmesi
│   ├── Rehberli Yol
│   ├── Uzmanlık Yolları
│   ├── Programlar
│   ├── Kurslar
│   ├── Laboratuvarlar
│   └── Projeler
├── Keşfet
│   ├── Dünya Sanat Tarihi
│   ├── Zaman Çizelgesi
│   ├── Harita
│   ├── Eserler ve Yapılar
│   ├── Sanatçılar ve Üreticiler
│   ├── Kültürler ve Topluluklar
│   ├── Dönemler ve Akımlar
│   ├── Malzemeler ve Teknikler
│   ├── Temalar
│   ├── Kavram Sözlüğü
│   └── Koleksiyonlar
├── Araştırma
│   ├── Kaynak Rehberi
│   ├── Birincil Kaynaklar
│   ├── Bibliyografyalar
│   ├── Provenans Dosyaları
│   ├── Tartışmalar
│   ├── Açık Veri
│   └── Atıf Oluşturucu
├── Arama
│   ├── Bütün Sonuçlar
│   ├── Gelişmiş Arama
│   └── Kayıtlı Aramalar
└── Kullanıcı
    ├── İlerlemem
    ├── Öğrenme Yolum
    ├── Portfolyom
    ├── Notlarım
    ├── Kaydettiklerim
    ├── Değerlendirmelerim
    ├── Rozet ve Belgelerim
    ├── Bildirimler
    └── Hesap ve Gizlilik

Masaüstü üst menüde en fazla yedi ana öğe:

1. 1.Öğrenme Yolları
2. 2.Dünya Sanat Tarihi
3. 3.Eserler
4. 4.Sanatçılar ve Üreticiler
5. 5.Zaman ve Yer
6. 6.Sözlük
7. 7.Araştırma

Sağ bölüm:

• ·Arama
• ·İlerlemem
• ·Giriş/Hesap

“Akademi” kurumsal bağlantıları logo menüsü veya alt bilgide bulunabilir. Mobilde ana seçenekler aynı sırayı korur; menü simgeleri metin etiketi olmadan kullanılmaz.

• ·Zaman çizelgesi
• ·Dünya haritası
• ·Dönemler ve akımlar
• ·Bölgeler ve kentler
• ·Eşzamanlı dünyalar

• ·Nereden başlamalıyım?
• ·Rehberli ana yol
• ·Coğrafi uzmanlıklar
• ·Malzeme ve teknikler
• ·Tema ve kuram
• ·Mesleki yollar
• ·Araştırmacı yolu
• ·Bütün programlar

URL’ler kalıcı, kısa, Türkçe karakter içermeyen ve sayfa türünü gösteren yapıda olmalıdır.

/
/akademi/hakkimizda
/ogrenme/katman/gorsel-okuryazarlik
/program/anadolu-ve-turkiye
/kurs/gor-101-bakmak-gormek-betimlemek
/ders/gor-101-b02-d03-gorsel-kanit-cumlesi
/eser/prado-p001174-las-meninas
/uretici/diego-velazquez
/donem/gec-antikcag
/kultur/benin-kralligi
/yer/istanbul
/teknik/kayip-mum-dokumu
/kavram/ikonografi
/tema/iktidar-ve-propaganda
/kaynak/ars-000123
/koleksiyon/aynalarda-izleyici
/arama?q=perspektif

• ·Kimlik değişse bile temel kayıt URL’si mümkün olduğunca değişmez.
• ·Eser başlığı değişirse kimlik kodu eski bağlantının yönlendirilmesini sağlar.
• ·Türkçe karakterler slug içinde c, g, i, o, s, u biçiminde dönüştürülür.
• ·Tarih ve kategori URL’ye gömülmez; metadata ile yönetilir.
• ·Alternatif/tarihsel adlar ayrı sayfa oluşturmaz; tercih edilen kayda yönlenir.
• ·Silinen kayıt 404 yerine gerekçesine göre arşiv, birleşme veya 410 durumu kullanır.

Örnek:

Ana Sayfa > Öğrenme > Görsel Okuryazarlık > GOR-101 > Görsel Kanıt Cümlesi

Varlık sayfalarında tek bir hiyerarşi her ilişkiyi temsil edemez. Eser sayfası için tercih edilen ekmek kırıntısı sayfa türüne dayanır:

Ana Sayfa > Eserler ve Yapılar > Las Meninas

Coğrafya, dönem veya sanatçı ilişkileri sayfa içindeki etiketlerde gösterilir; ekmek kırıntısına yığılmaz. Arama motorları için görünür ekmek kırıntısıyla uyumlu BreadcrumbList verisi kullanılır.

1. 1.Ana sayfaya gelir.
2. 2.“Öğrenme yolunu başlat” seçer.
3. 3.Hesap açmadan kısa tanıtımı görür.
4. 4.Başlangıç değerlendirmesini isteğe bağlı tamamlar.
5. 5.Hazırlık veya Görsel Okuryazarlık yolu önerilir.
6. 6.Kurs sayfasında emek, kazanım, ön koşul ve örnek etkinliği görür.
7. 7.İlk dersi tamamlar; küçük bir ürün üretir.
8. 8.İlerleme panelinde “izledi” değil “gösterilen yeterlik” görünür.

Başarı görevi: Kullanıcı iki dakika içinde nereden başlayacağını açıklayabilmeli.

1. 1.Eser veya alternatif adını arar.
2. 2.Otomatik öneriler eser, üretici ve kavram türlerini ayırır.
3. 3.Eser sayfasında hızlı kayıt ve ana görseli görür.
4. 4.“Bu eser neden önemli?”, “Nasıl yapıldı?”, “Tartışmalar” katmanlarını açar.
5. 5.İlişkili kurs, dönem, teknik ve karşılaştırmalı eser bağlantılarına geçer.
6. 6.Uygun lisans varsa görsel veya atıf kaydını indirir.

Başarı görevi: Kullanıcı eserin güncel konumunu, tarih belirsizliğini ve görsel lisansını bulabilmeli.

1. 1.Uzmanlık yollarını karşılaştırır.
2. 2.Program sonucunu, ön koşulları ve zorunlu ürünleri görür.
3. 3.Tamamladığı yeterlikler otomatik eşleştirilir.
4. 4.Eksik temel dersler önerilir.
5. 5.Programı öğrenme yoluna ekler.
6. 6.Portfolyo ölçütlerini başlangıçta görür.

Başarı görevi: Kullanıcı programa başlamak için eksik olanları ve bitirdiğinde ne üreteceğini söyleyebilmeli.

1. 1.Eser, üretici, yer veya kavramdan başlar.
2. 2.Araştırmacı görünümünü açar.
3. 3.Kaynakları tür, tarih ve dil açısından filtreler.
4. 4.Atıf/tarihlendirme geçmişini ve çelişkili kayıtları görür.
5. 5.Kalıcı bağlantı, alıntı ve veri dışa aktarımını kullanır.
6. 6.Hata veya yeni kaynak bildirir.

Başarı görevi: Araştırmacı tercih edilen değerin kaynağına ve önceki sürüme ulaşabilmeli.

1. 1.Konu veya kazanıma göre arar.
2. 2.Süre, düzey ve etkinlik türüyle filtreler.
3. 3.Eğitmen görünümünde kazanım, materyal, yanıt ve rubriği görür.
4. 4.Lisans koşullarına uygun biçimde bağlantı veya materyal paylaşır.
5. 5.Hazır öğrenme koleksiyonu oluşturur.

Otomatik öneri grupları:

• ·Eserler ve yapılar
• ·Sanatçılar, atölyeler ve üreticiler
• ·Kurslar ve dersler
• ·Dönemler ve akımlar
• ·Yerler ve kültürler
• ·Malzemeler ve teknikler
• ·Kavramlar ve temalar
• ·Kaynaklar

• ·Tercih edilen ad
• ·Alternatif, tarihsel ve çevrilmiş adlar
• ·Özgün alfabe yazımları
• ·Hatalı ama yaygın yazım varyantları
• ·Üretici, atölye ve kültür
• ·Tarih aralığı
• ·Yer, bölge ve güncel ülke
• ·Malzeme ve teknik
• ·İkonografik konu
• ·Tam metin
• ·Kaynak başlığı/yazarı
• ·Envanter ve kurum kodu

Varsayılan sıralama yalnızca popülerliğe dayanmaz. Şunları dengeler:

1. 1.Sorgu eşleşmesi
2. 2.Tercih edilen veya alternatif adda eşleşme
3. 3.İçeriğin yayın/doğrulama durumu
4. 4.Kullanıcının düzeyi ve seçili yolu
5. 5.Çeşitlilik koruması
6. 6.Güncellik yalnızca zaman duyarlı sayfalarda

Popülerlik, kanonun daha da daralmasına neden olmamalıdır. Kullanıcı “Öne çıkanlar” ile “En çok görüntülenenler” ayrımını görebilmelidir.

• ·Velazquez → Velázquez
• ·Ukiyo e → ukiyo-e
• ·Catalhoyuk → Çatalhöyük
• ·Konstantinopolis ↔ İstanbul ilişkisi, tarihsel bağlam uyarısıyla
• ·Benin sorgusunda ülke ile tarihsel krallık ayrımı

Sistem kullanıcı yazımını sessizce değiştirmek yerine “Şunun için sonuçlar gösteriliyor…” açıklaması sunar.

• ·İçerik türü
• ·Öğrenme düzeyi
• ·Yayın durumu
• ·Dil
• ·Erişilebilir format
• ·Açık lisans/kullanım hakkı

• ·Tarih aralığı ve belirsizlik payı
• ·Coğrafya/üretim yeri
• ·Kültür/topluluk
• ·Üretici türü
• ·Malzeme
• ·Teknik
• ·Sanat dalı/nesne türü
• ·Konu/tema
• ·İlk işlev
• ·Güncel kurum
• ·Provenans araştırma durumu
• ·Görsel kullanılabilirliği

• ·Katman
• ·Düzey
• ·Program
• ·Coğrafya
• ·Dönem
• ·Sanat ortamı
• ·Tema
• ·Tahmini emek
• ·Etkinlik türü
• ·Ön koşulsuz
• ·Sertifika/yeterlik durumu
• ·Yayımlanmış/planlanmış

• ·Seçili filtreler sonuç üstünde metin olarak görünür.
• ·Her seçimin kaç sonuç bırakacağı mümkünse önceden gösterilir.
• ·“Filtreleri temizle” her zaman görünürdür.
• ·Sıfır sonuçta hangi filtrenin daralttığı açıklanır.
• ·Filtre durumu paylaşılabilir URL’ye yazılır.
• ·Renk tek başına seçili durumu göstermez.
• ·Açılır filtreler klavyeyle kullanılabilir.

Kullanıcı tarih aralığını, bölgeleri ve içerik türlerini seçer. Zaman çizelgesi tek bir yatay “ilerleme” şeridi değil, eşzamanlı bölgesel katmanlar sunar.

• ·40.000 yıllık genel görünüm
• ·Binyıl
• ·Yüzyıl
• ·On yıl
• ·Yıl/olay

• ·Kesin tarih: nokta
• ·Tarih aralığı: bant
• ·Yaklaşık tarih: yumuşak kenar veya metin etiketi
• ·Tartışmalı tarih: birden fazla bant ve açıklama

Belirsizlik yalnızca renk ile kodlanmaz; metin ve desen kullanılır.

• ·“Bu eser yapılırken başka nerelerde ne üretiliyordu?”
• ·“Bu malzeme ilk kez nerede ve ne zaman görülüyor?”
• ·“Bir akımın adı ile üretim tarihleri örtüşüyor mu?”
• ·“Siyasi olay ile sanat üretimi arasında kanıtlanmış bağ var mı?”

• ·Üretim yerleri
• ·İlk kullanım/yerleştirme
• ·Sanatçı hareketleri
• ·Ticaret ve malzeme yolları
• ·Provenans/mülkiyet hareketi
• ·Güncel koleksiyonlar
• ·İmparatorluk veya tarihsel sınırlar

• ·Modern ülke sınırları tarihsel bağlam yerine geçmez.
• ·Tartışmalı sınırlar tek doğru olarak gösterilmez.
• ·Yağma veya zorla hareket, nötr “seyahat” çizgisiyle gösterilmez.
• ·Kutsal/gizli yerlerde hassas konum bulanıklaştırılabilir.
• ·Harita erişilebilir metin listesi ve tablo alternatifi sunar.

Kullanıcı 2–4 eseri yan yana getirebilir.

Karşılaştırma satırları:

• ·Görsel ve ölçek
• ·Tarih/aralık
• ·Üretim yeri
• ·Malzeme/teknik
• ·Boyut
• ·İşlev
• ·İzleyici
• ·Üretici modeli
• ·Konu/tema
• ·Provenans
• ·Koruma değişiklikleri

Araç otomatik yorum üretmez. Kullanıcıya ölçüt seçtirir ve “Bu benzerlik tarihsel ilişki kanıtlıyor mu, yoksa yalnızca biçimsel paralellik mi?” gibi düşünme soruları sunar.

1. 1.Devam edilen öğrenme yolu
2. 2.Sıradaki anlamlı eylem
3. 3.Yaklaşan değerlendirmeler
4. 4.Son geri bildirim
5. 5.Portfolyo gelişimi
6. 6.Tekrar zamanı gelen kavram/eserler
7. 7.Kaydedilen içerikler
8. 8.Hesap/gizlilik kısayolları

Tek yüzde yanıltıcı olabilir. Ayrı göstergeler:

• ·İçerik ilerlemesi
• ·Etkinlik ilerlemesi
• ·Yeterlik ilerlemesi
• ·Portfolyo ilerlemesi

Örnek:

İçeriklerin %80’ini tamamladınız. Zorunlu üç uygulamadan biri ve bitirme karşılaştırması henüz tamamlanmadı.

• ·İlerleme verisini dışa aktarma
• ·Belirli notları silme
• ·Bildirimleri ayrı ayrı yönetme
• ·Aralıklı tekrar önerilerini kapatma
• ·Görsel hareketi ve otomatik oynatmayı azaltma
• ·Görünüm yoğunluğu seçme

• ·Taslak
• ·Kaynak taramasında
• ·Uzman incelemesinde
• ·Pilot
• ·Yayımlandı
• ·Güncelleme gerekli
• ·Düzeltme incelemesinde
• ·Arşivlendi
• ·Geri çekildi

Yalnızca anlamlı olanlar gösterilir:

• ·Planlandı
• ·Pilot
• ·Yayımlandı
• ·Güncelleme notu
• ·Arşivlendi
• ·Geri çekildi

“Taslak” ve iç editoryal durumlar erişim yetkisi olmayan kullanıcıya gösterilmez.

Sayfa tamamen kaybolmaz. Şunları gösterir:

• ·Geri çekilme tarihi
• ·Gerekçe kategorisi
• ·Etkilenen bölümler
• ·Varsa yerine geçen içerik
• ·Akademik atıf için arşiv kaydı

Hukuki veya güvenlik nedeniyle ayrıntı verilemiyorsa bu da açıklanır.

Başlık: Aradığınız sayfa burada değil.

Metin: Bağlantı değişmiş, kayıt başka bir sayfayla birleştirilmiş veya adres yanlış yazılmış olabilir.

Eylemler: Ara · Akademi haritası · Önceki sayfa

Mümkünse yeni kayda 301 yönlendirme. Birleşme varsa kullanıcıya “Bu kayıt şu sayfayla birleştirildi” notu.

Başlık: Arama şu anda yanıt veremiyor.

Metin: Filtreleriniz kaydedildi. Biraz sonra yeniden deneyebilir veya ana koleksiyonlara gidebilirsiniz.

Başlık: Çalışmanız henüz kaydedilmedi.

Metin: Sayfadan ayrılmadan yeniden deneyin veya yanıtınızı cihazınıza kopyalayın.

Eylemler: Yeniden dene · Yanıtı kopyala

Çevrimdışı okunabilen içeriği göster; değerlendirme gönderimini bağlantı gelene kadar güvenli yerel kuyruğa al. Kullanıcıya gönderilmiş gibi yanlış onay verme.

• ·Ana soru ve ilerleme önce
• ·Eser görseli yakınlaştırılabilir fakat metin erişimi engellenmez
• ·Metadata özet, ayrıntı ve araştırmacı katmanlarına ayrılır
• ·Karşılaştırma aracı yatay kaydırmaya mahkûm edilmez; satır satır görünüm sunar
• ·Zaman çizelgesi liste alternatifi sağlar
• ·Harita sonuçları liste olarak da kullanılabilir
• ·Sabit alt menü en fazla dört öğe: Öğren, Keşfet, Ara, İlerlemem
• ·Uzun değerlendirmelerde otomatik taslak kaydı ve bağlantı uyarısı

• ·Geri bildirim hazır
• ·Kayıtlı kurs yayımlandı
• ·İçerikte önemli düzeltme
• ·Tekrar önerisi
• ·Program değişikliği
• ·Güvenlik/hesap uyarısı
• ·İsteğe bağlı bülten

Öğrenme ve pazarlama bildirimleri birbirinden ayrılır. Pazarlama/bülten için ayrı ve kanıtlanabilir tercih gerekir. Kullanıcı her kanal ve bildirim türünü ayrı yönetebilir.

Test katılımcılarından şunları yapması istenir:

1. 1.Sanat tarihi bilmeyen biri için başlangıç yolunu bulun.
2. 2.Belirli bir eserin görsel lisansını ve son inceleme tarihini bulun.
3. 3.15. yüzyılda üç farklı coğrafyadaki eserleri karşılaştırın.
4. 4.Ön koşulu eksik bir programa nasıl hazırlanacağınızı açıklayın.
5. 5.Bir tartışmalı tarihlendirmede iki görüşün kaynaklarını bulun.
6. 6.Klavyeyle arama yapıp bir filtre uygulayın ve kaldırın.
7. 7.Uzun görsel açıklamasına ulaşın.
8. 8.Bir olgusal hata bildirin ve takip kodunu bulun.
9. 9.İlerleme verisini indirme veya silme yerini bulun.
10. 10.Planlanmış bir kurs ile yayımlanmış kursu ayırın.

• ·Kritik görevlerin en az %90’ı yardım almadan tamamlanır.
• ·Başlangıç noktası bulma medyanı iki dakikanın altındadır.
• ·Planlandı/yayımlandı ayrımında yanlış anlama %5’in altındadır.
• ·Lisans ve kaynak bulma görevinde başarı en az %85’tir.
• ·Erişilebilirlik testlerinde engelleyici sorun sıfırdır.

Bu eşikler pilot için başlangıç hedefidir; gerçek kullanıcı verileriyle yeniden değerlendirilir.