Risk çevirici
“Riski yarıya indiriyor” cümlesi 100 kişide 40’tan 20’ye düşüş de olabilir, 2’den 1’e düşüş de. İki grubun olay oranını gir, aynı etkiyi dört dilde gör.
İlgili ders: 2.1, 2.2
- Göreli risk (RR)
- 0,5
- Göreli risk azalması (RRR)
- %50
- Mutlak risk azalması (ARR)
- 1 puan
- 100 kişide 1 kişi
- Tedavi edilmesi gereken sayı (NNT)
- 100
Aynı sonuç, iki dil
- Göreli dil: “riski %50 azaltır.”
- Mutlak dil: 100 kişiden 2 kişi yerine 1 kişi.
- Bir kişide olayı önlemek için 100 kişinin tedavi edilmesi gerekir.
Tedavi grubundaki 100 kişi
- Olayı yine yaşar: 1
- Tedaviyle olaydan kurtulur: 1
- Tedavi yüzünden fazladan yaşar: 0
- Olay yaşamaz: 98
İkonlar en yakın tam kişiye yuvarlanır.
Hazır örnekler
Nasıl hesaplanır?
Göreli risk (relative risk, RR) tedavi grubundaki olay oranının kontrol grubundakine bölümüdür. Göreli risk azalması (RRR) 1 − RR’dir.
Mutlak risk azalması (absolute risk reduction, ARR) iki oranın farkıdır: kontrol − tedavi. Tedavi edilmesi gereken sayı (number needed to treat, NNT) 1/ARR’dir: bir kişide olayı önlemek için kaç kişinin tedavi edilmesi gerektiği.
Tedavi grubunda olay daha sıksa fark bir zarardır; aynı hesap zarar için gereken sayıyı (number needed to harm, NNH) verir. Fark sıfırsa NNT sonsuzdur.
Aynı göreli azalma, taban risk düşükken küçük bir mutlak fark demektir. Haberde iki sayıyı birlikte aramak bu yüzden önemlidir.
Kaynak
- Laupacis A, Sackett DL, Roberts RS. An assessment of clinically useful measures of the consequences of treatment. N Engl J Med. 1988;318:1728–1733.
- Gigerenzer G, Gaissmaier W, Kurz-Milcke E, Schwartz LM, Woloshin S. Helping doctors and patients make sense of health statistics. Psychol Sci Public Interest. 2007;8(2):53–96.