Konu Kümesi ve İçerik Haritası

Açılış sahnesi

Glütensiz un, makarna ve atıştırmalık satan bir işletmenin blogunda altmışa yakın yazı var. Glütensiz ekmek tarifi, çölyak nedir, glütensiz beslenmede dikkat edilecekler, dışarıda glütensiz yemek, glütensiz makarna nasıl haşlanır. Yazıların her biri tek tek yazılmış, her birinin bir tarihi ve bir yazarı var. Ama hiçbiri bir diğerinden söz etmiyor.

Glütensiz beslenmeye yeni başlamış bir anne, glütensiz ekmek tarifi yazısını okuyor ve bitirdiğinde ne yapacağını bilmiyor. Yazının sonunda başka bir yazıya bağlantı yok; blogun menüsünde yalnızca tarih sırasına göre dizilmiş bir liste var. Anne çocuğunun okul beslenmesi için ne hazırlayacağını, marketlerde hangi etiketlere bakacağını, dışarıda nasıl yemek yiyeceğini merak ediyor; bu soruların cevapları aynı blogda, ama başka yazılarda ve hiçbir yol onlara götürmüyor.

İşletmenin konu hakkında söyleyecek çok şeyi vardı ve bunları söylemişti. Ama altmış yazı, dışarıdan bakan herkese tek bir konunun derinliği gibi değil, altmış ayrı ve küçük sayfa gibi görünüyordu; okur da tarayıcı da aynı dağınıklığı görüyordu.

Bu derste ne olacak

Glütensiz ürünler satan işletme ve bu derste karşılaşacağın öbür dükkânlar, atölyeler ve servisler kurmaca; içerik haritalarını da ders için ben çizdim.

Glütensiz blogun eksiği yazı değil, yazılar arasındaki yoldu. Bu ders o yolların nasıl döşeneceğine bakıyor. Önce bir konunun sayfalarının sitede nasıl bir küme oluşturduğunu ele alacağım. Sonra bu kümeyi planlamak ve izlemek için kullanılan içerik haritasına ve haritanın gösterdiği boşluklara geçeceğim. Ardından kümenin sayfaları arasındaki bağlantıların hangi kurallarla kurulacağını konuşacağım. Son olarak kümenin sınırlarına, kümeler arasındaki bağlantılara ve kümenin zamanla bakımına bakacağız.

Sıfır noktası

İçerik akademisinde bir temanın dallarını ve sorularını gösteren yapıyı konu ağacı, o ağacın bir dalını derinlemesine işleyen ve öbür parçaların yaslandığı içeriği ana parça diye tanımlamıştık. Aynı akademide bir temanın işletmenin yetkin olduğu alanın dışına kaymasını da tema taşması olarak görmüştük. Bu akademinin ilk kursunda sitenin bilgi mimarisini ve bağlantı metinlerini konuşmuştuk.

Konu ağacı bir plandı: okurun hangi soruları sorduğunu ve bu soruların nasıl dallandığını gösteriyordu. Konu kümesi o planın sitedeki karşılığı: hangi sayfaların var olduğu, hangisinin merkezde durduğu ve birbirlerine nasıl bağlandığı. Arama motoru bir işletmenin bir konuda ne kadar derin olduğunu, tek tek sayfalara değil, o konudaki sayfaların birlikte oluşturduğu yapıya bakarak da anlıyor. Birbirine bağlanmamış altmış yazı altmış ayrı sinyal veriyor; birbirine anlamlı biçimde bağlanmış bir küme ise tek ve güçlü bir sinyal.

Mekanizma — bir konunun sayfaları

Bir konu kümesi, bir konunun genel sorusuna cevap veren kapsamlı bir sayfanın ve bu konunun alt sorularına cevap veren sayfaların birbirine bağlanmasıyla oluşuyor.

Bir konu kümesi, bir hizmetin etrafında da kurulabiliyor. Hizmet sayfası merkezde duruyor, okurun o hizmetle ilgili bütün soruları destek sayfalarında cevaplanıyor.

Merkez sayfanın yalnızca bağlantıların sıralandığı bir liste olması, kümenin gücünü boşa harcıyor.

Mekanizma — haritayı çizmek ve boşlukları görmek

Bir konu kümesini kurmak için önce onun haritasını çizmek gerekiyor: hangi sayfalar var, hangileri yazılacak, her biri hangi sorgu grubuna cevap veriyor ve birbirine nasıl bağlanıyor.

Harita, sorgu envanteriyle karşılaştırıldığında, okurun sorduğu ama sitenin hiç cevap vermediği soruları gösteriyor.

Mekanizma — kümenin bağlantı kuralları

Bir konu kümesini bir arada tutan şey, sayfalarının birbirine verdiği bağlantılar. Bu bağlantılar rastgele değil, belirli kurallarla kuruluyor.

Her sayfayı her sayfaya bağlamak da kümeyi güçlendirmiyor; okur için bir anlam taşımayan bağlantılar, anlamlı olanların arasında kayboluyor.

Usta katmanı — kümenin sınırı, komşuları ve bakımı

Bir konu kümesinin sınırı çok geniş çizildiğinde, küme tek bir konunun derinliği olmaktan çıkıp birbirine gevşekçe bağlı bir yazı yığınına dönüşüyor.

Bir işletmenin birden çok konu kümesi olduğunda, kümeler arasındaki bağlantılar okurun bir konudan komşu konuya geçmesini sağlıyor.

Kümeler zamanla eskiyor: sayfalar güncelliğini yitiriyor, bağlantılar kırılıyor, yeni sorular ortaya çıkıyor. İçerik haritası bu bakımın da aracı.

İşletmeden işletmeye hizmetlerde konu kümesi, alıcının karar sürecinin adımlarını izleyebiliyor.

Yerel hizmet veren bir işletmenin kümesi, hizmet verdiği yerlerin etrafında da kurulabiliyor.

Kümenin içindeki iki sayfa aynı soruya cevap vermeye başladığında, önceki derste konuştuğumuz sayfa çakışması kümenin içinde ortaya çıkıyor.

El sanatları kursları gibi alanlarda küme, öğrencinin öğrenme sırasını izleyebiliyor.

Yaygın hatalar

Aklında kalsın

Konu kümesi, bir konunun genel sorusuna cevap veren bir merkez sayfa ile alt sorulara cevap veren destek sayfalarının birbirine bağlanmasıyla oluşur. Merkez sayfa ana parçanın sitedeki yeridir ve kendi başına okunacak kapsamlı bir anlatımdır; boş bir bağlantı listesi değildir.

İçerik haritası kümenin planıdır: her sayfanın hedef sorgu grubu, merkez mi destek mi olduğu, bağlantıları ve durumu. Harita sorgu envanteriyle karşılaştırıldığında kapsam boşluklarını gösterir; her boşluk ya kapatılır ya da neden kapatılmadığı yazılır.

Küme bağlantıları kurallıdır: merkezden her destek sayfasına, her destek sayfasından merkeze ve yakın destek sayfaları arasına. Bağlantılar okuru bir sonraki sorusuna götürür; her sayfayı her sayfaya bağlamak kümeyi güçlendirmez.

Kümenin sınırı işletmenin uzmanlığıyla çizilir; komşu kümeler birbirine bağlanır ve küme, içerik haritası üzerinden düzenli olarak bakımdan geçirilir.

Sonraki derse köprü

Bu derste bir konu kümesinin sayfalarını, haritasını ve bağlantılarını kurduk. Ama kümenin her sayfasını yazmaya başlamadan önce, o sayfanın hedeflediği aramada şu an hangi sonuçların yer aldığını, bu sonuçların neyi iyi yaptığını ve okurun hangi ihtiyacının hâlâ karşılanmadığını bilmek gerekiyor.

Sıradaki ders arama sonucu incelemesini ele alıyor. Bir aramanın sonuçlarındaki sayfa türlerini, rakiplerin kapsamını ve karşılanmamış ihtiyacı nasıl analiz edeceğimizi orada göreceğiz.