Takım başarısını kutlamak

Açılış sahnesi

Kahvaltıdan iki hafta sonra bölgeden bir e-posta geldi: depo, yılı hatasız sevkiyat hedefinin üstünde kapatmıştı ve bölgedeki depolar arasında bunu başaran tek yerdi. E-postanın sonunda bir cümle vardı: "Ekibinizi tebrik ederiz."

Operasyon sorumlusu e-postayı şef grubuna iletmek üzereydi. Sonra durdu. Bu hedef, on dört şefin, altmışa yakın işçinin, iki vardiyanın ve bir yangın tatbikatının altüst ettiği bir sabahın toplamıydı. Bir e-posta iletmek, bunu bir satıra indirecekti. Ama büyük bir tören de, sabahın beşinde rampada çalışan işçiler için anlamsız bir toplantıdan öteye geçmeyebilirdi.

Bir takımın başarısını, kimseyi sıralamadan ama kimseyi de görünmez bırakmadan nasıl kutlayacağını düşündü.

Bu derste ne olacak

Modülün önceki dersleri takdirin kişiye nasıl ulaşacağına bakmıştı: anlamlı takdir, kişiye göre uyarlama, karşılaştırmada adalet, maddi ve manevi ödüller. Bu ders, takdirin bir topluluğa nasıl ulaşacağına bakıyor. Bir takımın başarısı, bireysel takdirlerin toplamı değil; ortak bir emeğin ortak bir sonucu.

İki soru üzerinde duruluyor. Birincisi, bir başarıyı kutlamanın kendisi ne işe yarıyor; neden bir iyi haberi paylaşmak, haberin kendisinden fazlasını yapıyor? İkincisi, bir takım ödülü varsa, bu ödül takım içinde nasıl dağıtılmalı?

Seride paylaşılan liderlik ve paylaşılan zihinsel model gibi takım kavramları daha önce tanımlandı. Bu ders onları yeniden açmıyor; bir takımın kendi başarısını nasıl gördüğüne ve nasıl hatırladığına bakıyor.

Depodaki kişiler kurgu; vakalardaki işyerleri de öyle. Gable, Reis, Impett ile Asher'in ve Garbers ile Konradt'ın çalışmaları gerçek.

Sıfır noktası — kutlamanın iki tuzağı

Takım başarıları çoğu zaman iki uçtan birine düşüyor. Birinci uçta başarı hiç kutlanmıyor: hedef tutuldu, sıradaki hedefe geçildi. Yönetici, kutlamanın zaman kaybı ya da gevşeme işareti olduğunu düşünüyor. İkinci uçta kutlama, bir ödül töreni gibi bireyleri sıralıyor: en çok katkı verenlerin adı okunuyor, geri kalanlar alkışlıyor.

İki uç da aynı şeyi kaçırıyor. Bir takım başarısı, takımın kendine dair anlattığı hikâyenin bir parçası. Hikâye hiç anlatılmazsa başarı unutuluyor; yalnız birkaç kişinin adıyla anlatılırsa, takımın geri kalanı kendini hikâyenin dışında görüyor.

Mekanizma — iyi haberi paylaşmak, haberin kendisinden fazlasını yapıyor

Bir başarıyı başkalarıyla paylaşmanın etkisi, gündelik hayattaki olumlu olaylar üzerine yapılan çalışmalarda ölçüldü.

Bölgenin e-postasındaki tek cümle, edilgen bir karşılıktı. Sorumlu, aynı e-postayı şeflere iletirse aynı edilgenliği bir kademe aşağıya taşıyacağını fark etti. Başarının anlatılması ve anlatana ilgiyle karşılık verilmesi gerekiyordu.

Mekanizma — takım ödülü nasıl paylaştırılır?

Bir takım başarısının bir ödülü de olabilir: bir prim, bir bütçe, bir ikramiye. Bu ödülün takım içinde nasıl dağıtılacağı, bireysel ve takım temelli teşvikleri karşılaştıran bir meta-analizde ele alındı.

Bu bulgu ile kutlama arasında bir gerilim var. Kutlama herkesi içine almalı; ama bir ödül paylaştırılacaksa, katkıyı görmezden gelen eşit bir pay, adalet algısı dersinde görülen kırgınlığı doğurabilir. Sorumlunun önündeki soru buydu: kutlama ile pay ayrı ayrı düşünülebilir mi?

Model — bir takım başarısını kutlamak

Bir takım başarısını kutlamak için dört öğe birlikte işliyor.

Hikâyeyi anlat: başarının yalnız sonucunu değil, yolunu da anlat. Hangi engel aşıldı, hangi gün zordu, hangi karar işe yaradı? Hikâye, sayının hatırlamadığı şeyleri hatırlatıyor.

Görünmeyen işi adlandır: hikâyede yalnız öne çıkan kişiler değil, arka planda çalışanların işleri de yer almalı. Kimseyi sıralamadan, her türden katkıyı bir kez anmak, herkesin hikâyenin içinde olduğunu gösteriyor.

Takımın kendi sesine yer aç: başarıyı yalnız yönetici anlatmasın. Takımdan insanların kendi anlarını anlatmasına ve yöneticinin bunlara ilgiyle karşılık vermesine fırsat ver.

Kutlamayı payla karıştırma: kutlama herkesi içine alan bir an; bir ödül payı varsa, onu ayrı ve önceden belli ölçütlerle dağıt.

Karar noktası — kutlama ne zaman boşalır?

Kutlama, takımın gerçekten bir şey başardığı zamanlarda güçlü. Her küçük adımda yapılan kutlama ise anlamını yitiriyor; ekip, her hafta pasta kesilen bir yerde pastayı fark etmez oluyor.

Kutlama, başarının bedeli görmezden gelindiğinde de boşalıyor. Bir hedef aylarca fazla mesaiyle, tükenmeyle ya da birkaç kişinin üstüne yığılan yükle tutturulduysa, yalnız sonucu kutlamak bu bedeli görünmez kılıyor. Hikâyenin içinde bedelin de yer alması ve bir sonraki hedefin bu bedel düşünülerek konması gerekiyor.

Kutlama, yöneticinin kendi başarısına dönüştüğünde de boşalıyor. Takımın başarısını yukarıya kendi başarısı olarak anlatan bir yönetici, takımın kutlamasını kendine çekiyor.

Sınırlılıklar ve eleştiri

Gable ile arkadaşlarının çalışmaları kişisel olaylara ve yakın ilişkilere bakıyor; bir iş ekibinin ortak başarısını kutlamasının etkisi doğrudan ölçülmedi. Bu derste bulgunun takıma taşınması bir çıkarım. Garbers ile Konradt'ın meta-analizi parasal teşviklere ve performansa bakıyor; kutlamanın kendisini ya da takım içi ilişkileri ölçmüyor.

Hakkaniyetli dağıtım, katkıların ölçülebildiği yerde kolay. Bir takımda katkıların iç içe geçtiği, kimin neyi yaptığının ayrıştırılamadığı işlerde katkıya göre dağıtım, takımın birlikte çalışma isteğini zedeleyebilir. Bu durumda eşit pay, hakkaniyetin daha iyi bir yaklaşığı olabilir.

Kutlama kültürden kültüre, takımdan takıma değişiyor. Bazı takımlar topluca anlatmaktan hoşlanırken, bazıları sessiz bir teşekkürü yeğliyor. Önceki derslerdeki bireysel farklılıklar takımlar için de geçerli.

Son olarak, kutlama bir araç olarak kullanıldığında anlamını yitiriyor. Takımı bir sonraki hedefe zorlamak için düzenlenen bir kutlama, takım tarafından bir kutlama olarak değil, bir baskı olarak okunabiliyor.

Yaygın hatalar

Aklında kalsın

Bir başarıyı anlatmak, başarının kendisine bir şey ekler.

İyi bir habere ilgiyle karşılık ver; edilgen bir "güzel" sevinci küçültür.

Takım başarısını sıralayarak değil, hikâyesini anlatarak kutla.

Hikâyede görünmeyen işe de yer aç.

Kutlama ile ödül payını karıştırma; pay, önceden belli ölçütlerle dağıtılmalı.

Başarının bedelini de hikâyenin içine koy.

Takımın başarısını yukarıya takımın adıyla taşı.

Kutlamayı seyrek ve gerçek tut; her hafta kesilen pasta bir şey söylemez.

Katkılar iç içe geçmişse eşit pay da adil olabilir; önemli olan ölçütün önceden konuşulması.

Sonraki derse köprü

Rampadaki buluşmadan bir ay sonra bölge yeni bir uygulama duyurdu: her ay, bölgedeki depolar arasında hatasız sevkiyat oranı en yüksek olan depoya bir ödül verilecek, kazananın adı bölge panosuna yazılacaktı. Şefler heyecanlandı. Ama sorumlu, iade şefinin bir sözünü hatırladı: iade bölümündeki hataların bir kısmı, mağazalardan gelen yanlış etiketlerden kaynaklanıyordu ve bunları kayda geçirmek, depoyu sıralamada geriye düşürebilirdi.

İyi niyetle konan bir ödül, insanları neyi yapmaya, neyi saklamaya yöneltebilir? Ödüllerin istenmeyen etkileri dersi, bir ödülün beklenmedik yan etkilerine bakıyor.