Hedefleri önceliklendirme

Açılış sahnesi

Bir mantar üretim tesisinde ortaklar yılın hedeflerini tek bir sayfaya yazmış ve sayfa düzgün görünüyor.

Beş hedef var. Her birinin yanında bir sahip, bir tarih ve bir ölçü duruyor.

Sayfanın üstünde bir de sıralama var; hedefler birden beşe numaralanmış ve numaraları ortaklar birlikte vermiş.

Üç ay sonra sayfaya dönülüyor. İkisi ilerlemiş, üçü ilk günkü yerinde duruyor.

İlerlemeyen üçün numaraları bir, iki ve dört. Yani sıralamanın en üstündeki iki hedef de ilerlememiş durumda.

Ortaklardan biri bunu bir kararlılık sorunu olarak okuyor ve sıralamayı yeniden yapmayı öneriyor.

İkinci ortak başka bir şey fark ediyor. İlerlemeyen üç hedefin üçü de üretim sorumlusunun bir kararını bekliyor; biri hat düzenini, biri yeni bir sipariş türünü, biri de kompost tedarikçisinin değişmesini.

İlerleyen iki hedefte o kişinin hiçbir işi yok.

Sayfada bu bilgi hiçbir yerde yazmıyor, çünkü sayfa hedef başına yazılmış. Üretim sorumlusunun adı üç ayrı satırda ayrı ayrı geçiyor ve üçünün aynı kişiyi gösterdiği hiçbir yerde görünmüyor.

Soru şu: sıralamayı yeniden yapmak burada neyi değiştirir?

Bu derste ne olacak

Bu ders bir puanlama yöntemi vermiyor.

Hedeflere ağırlık verip çarpmak bir sıra üretiyor ve o sıranın dışarıda hiçbir karşılığı bulunmuyor; sayıları koyan da sıraya uyacak olan da aynı kişi.

Başlangıç noktası daha dar bir soru. İki hedef hangi durumda gerçekten birbiriyle yarışıyor?

Cevabı hedef sayfasında bulunmuyor. İki hedef ancak aynı kıt şeyi paylaşıyorlarsa yarışıyor; paylaşmıyorlarsa aralarında bir sıra kurmak bir işlem yapmıyor.

Önceliklendirme de bu yüzden hedefleri sıraya dizmek olmuyor; hangilerinin gerçekten çekiştiğini bulmak ve çekişmeyi bir kaynak üzerinden çözmek oluyor.

Seride bir ölçü zaten tanımlıydı. Farklı işlerin karşılaştırılabilmesi için çevrildikleri tek ölçü bir kez ele alınmıştı ve o birime çevrilemeyen her şeyin masa dışında kaldığı da söylenmişti.

Bu ders o birimi seçilecek bir şey olarak değil, bulunacak bir şey olarak ele alıyor. İki hedef için ortak birim, ikisinin fiilen çekiştiği kıt şeyin kendisi.

Sonra çekişmenin görünmeyen biçimine bakacağız. Bazı kıt şeyler hiçbir sayfada kalem olarak yazılmıyor ve çekişme de bu yüzden görünmüyor.

Ardından bölünemeyen kaynağa geleceğiz. Bir kıtlık paylaştırılabiliyorsa karar bir orandır; paylaştırılamıyorsa karar bir dışlamadır ve ikisi aynı biçimde verilmiyor.

Karar noktasında bir hedefi düşüreceksin ve düşürmenin yazılı bir biçimi olacak.

Bu derste anlatılan işletmeler kurgu ve sınama onların üstünde çalışmıyor. Ölçülen şey iki hedefin aynı kıt şeyi paylaşıp paylaşmadığı.

Sıfır noktası — sıralanmış liste bir karar taşımıyor

Bir hedef listesine numara vermek kolay ve kolaylığı bir işaret.

Numaralar dışarıda bir şeye bağlanmıyor. Bir hedefe bir, ötekine üç demek, o iki hedefin gerçekten aynı şey için yarıştığını göstermiyor ve hangisinin diğerine ne kaybettirdiğini de söylemiyor.

Sıra değiştirmenin bir şeyi değiştirdiği durum da var ve orada bir çekişme bulunuyor.

Ortak birim burada seçilmiyor, bulunuyor. İki hedefi ortak bir ölçüye çevirmek yerine, ikisinin fiilen çekiştiği şeyin adı yazılıyor ve karşılaştırma o şeyin üzerinden yapılıyor.

Mekanizma — kıtlık kalem olarak yazılmıyor

Bir sayfada görünen şeyler hedeflerin kendisi oluyor ve çekişme hedeflerin arasında duruyor.

Arada duran şeyi görmek için sayfanın biçimi uygun değil. Sayfa satır başına yazılıyor ve bir çekişme en az iki satırı birden ilgilendiriyor.

Buna bir de kıtlığın türü ekleniyor. Bütçe gibi sayılabilen kıtlıklar bir kalem olarak yazılıyor ve sayılamayanlar hiç yazılmıyor.

Model — çekişme çifti, kıtlığın adı, bölünebilirlik

Ölçüm hedef başına değil, hedef çifti başına yapılıyor.

Beş hedefin on çifti var ve on çiftin bir kısmı boş çıkıyor. Boş çıkan çiftler bu dersin konusu değil; onlar yan yana yürüyor.

Her çift için tek bir şey aranıyor: bu ikisi aynı anda ilerlemek istediğinde hangi şey yetmiyor?

Cevap bir kişi, bir para kalemi, bir makine, bir müşteri ya da bir hafta olabiliyor. Cevap yazılamıyorsa çift boş ve sıralamaya girmiyor.

Kıtlığın adı bulunduktan sonra ikinci soru geliyor ve kararın biçimini o belirliyor.

Bölünemez bir kaynakta iki hedefin ikisi de yavaşlıyor ve toplam süre uzuyor. Bunu önceden bilmek, kararı bir tercih olmaktan çıkarıp bir hesap hâline getiriyor.

İki hedef arasında ortak bir kıtlık bulunamaması, ikisinin yan yana yürüyeceğini garanti etmiyor. Aranan kıtlık, aranan yerlerde bulunuyor.

Karar noktası — bir hedef düşüyor ve düşme biçimi önemli

Çekişme bulunduğunda ve kaynak bölünemediğinde bir hedef yavaşlıyor.

Burada iki yol açılıyor ve birincisi kendiliğinden işliyor. Hiçbir şey yapılmadığında hedeflerden biri zaten yavaşlıyor; hangisinin yavaşlayacağını gün içindeki çağrılar belirliyor ve bu bir karar olmuyor.

İkinci yol bir karar ve bir kayıt istiyor.

Üçüncü satır en çok atlanan yeri ve en çok iş göreni.

Düşürmenin bir de söylenmesi gereken tarafı var.

Hedefin sahibi varsa ve o kişi hedefi kendi işinin parçası sayıyorsa, düşürme kararı ona söylenmeden uygulanamıyor. Söylenmediğinde kişi çalışmayı sürdürüyor ve kıtlık üzerindeki baskı kalkmıyor.

Sınırlılıklar ve eleştiri

Çift başına inceleme hedef sayısı büyüdükçe hızla şişiyor. Beş hedefte on çift var, on hedefte kırk beş çift; onu aşan listelerde bu ölçüm elle yapılamıyor ve yapılacak ilk iş listeyi kısaltmak oluyor.

Ortak kıtlığın bulunamaması bir sonuç değil, bir arama kaydı. Kıtlık aranmadığı yerde bulunmuyor ve en sık atlanan yer kişinin kendi karar yükü; ölçüm bunu kendiliğinden getirmiyor.

Bu ders hedeflerin doğru seçilip seçilmediğini konu almıyor. İki hedefin çekiştiğini bulmak, ikisinin de yapılması gerektiğini göstermiyor ve hangi hedefin hiç konmaması gerektiği başka bir işin konusu.

Kıtlığın bölünebilir olup olmadığı önceden bilinemeyebiliyor. Bölünebilir görünen bir kaynak uygulamada bölünemez çıkabiliyor ve bunun anlaşılması bir dönem alıyor; bu ders o denemeyi kısaltmıyor, yalnız yanlış çıktığında ne yapılacağını söylüyor.

Düşürülen hedefin geri gelme koşulu bir tarih değil bir olay. Olay gerçekleşmediğinde hedef süresiz bekliyor ve bekleyen hedefler birikerek listeyi yeniden şişiriyor; koşulun yanına bir gözden geçirme zamanı da yazılmadığında liste kendini temizlemiyor.

Bu ders bir çeyreği ya da bir yılı konu alıyor. Gün içindeki sıralama bir önceki dersin işi ve buradaki çekişme haritası o günü doğrudan düzenlemiyor.

Yaygın hatalar

Aklında kalsın

Sıralanmış bir liste bir karar taşımıyor. Sıra ancak iki hedef aynı kıt şeyi istediğinde bir şey değiştiriyor.

Çekişmenin ölçüsü hedefte değil aralarında. Ölçüm hedef başına değil, hedef çifti başına yapılıyor.

Her çift için tek soru var. Bu ikisi aynı anda ilerlemek istediğinde hangi şey yetmez?

Cevap bir ad olmak zorunda. Bir kişi, bir para kalemi, bir makine, bir müşteri ya da bir hafta; yazılamıyorsa çift boş.

Ortak birim seçilmiyor, bulunuyor. İki hedef için o birim, ikisinin fiilen çekiştiği kıt şeyin kendisi.

Sayılmayan kıtlıklar en çok iş görenler. Bir kişinin karar sırası ya da bir müşteriyle aynı çeyrekte açılabilecek konu sayısı hiçbir tabloda kalem olarak durmuyor.

Kendi karar yükün de bir kaynak. Hedeflerin ikiden fazlası seni bekliyorsa çekişme sende ve sayfada görünmüyor.

Bölünebilirlik kararın biçimini belirliyor. Bölünen kıtlıkta karar bir oran, bölünmeyen kıtlıkta bir dışlama.

Bölünemez bir kaynağı bölmek iki işi birden yavaşlatıyor. İki yarım karar çıkmıyor; iki gecikmiş karar çıkıyor.

Hiçbir şey yapılmadığında da bir hedef yavaşlıyor. Hangisinin yavaşlayacağını gün içindeki çağrılar belirliyor ve bu bir karar sayılmıyor.

Düşürmenin üç satırı var. Hangi kıtlık, bu dönem neye mal oldu, hangi olayda geri gelecek.

Söylenmeyen düşürme yükü azaltmıyor. Hedefin sahibi çalışmayı sürdürüyor ve kıtlık üzerindeki baskı yerinde kalıyor.

Sonraki derse köprü

Bu ders bir kıtlığı bulup onu bir hedefe ayırdı. Ayrılan şey bir kişinin belirli saatleri oldu.

Ayrılmış saatin işe dönüşeceği varsayıldı ve bu ders o varsayımı hiç sınamadı.

Sınanması gerekiyor, çünkü ayrılan saat ile üretilen iş aynı şey değil. Bir kaynağı doğru hedefe vermek, o kaynağın orada gerçekten çalıştığını göstermiyor.

Modülün üçüncü dersi derin çalışma. Orada sorulacak şey kaç saat ayrıldığı değil, ayrılan saatin içinde işin hangi kısmının yapılabildiği.