Hakem yorumlarına cevap yazmak

Merak sorusu

Derginin e-postası bir salı sabahı geliyor ve konu satırında tek bir ifade var: "Major revision". Ekte iki hakem raporu var; toplam on dört yorum. Birinci hakem birkaç şeklin okunmasının zor olduğunu ve yöntem bölümünde bir ayrıntının eksik olduğunu söylüyor. İkinci hakem daha sert: Mert'in vardığı sonucun yalnızca laminer akış için geçerli olduğunu, türbülanslı akışta yeni bir deney yapılmadan genellenemeyeceğini yazıyor. Bir yorum ise Mert'e açıkça yanlış anlaşılmış gibi geliyor.

Mert ilk okumada öfkeleniyor, ikinci okumada umutsuzluğa kapılıyor. Danışmanı Dr Bakker ise gülümsüyor: "Major revision is good news. They want the paper. Now we answer every point." Her yoruma nasıl cevap verilir, özellikle katılmadığın ya da yapamayacağın bir isteğe?

Anlatım

Önce okumak, sonra beklemek

Hakem yorumlarını okuduktan hemen sonra cevap yazmak çoğu zaman bir hatadır; ilk tepki genellikle savunmadır. Birçok araştırmacı yorumları bir kez okuyup bir gün bekler, sonra onları sınıflandırır. Dört grup işe yarar: kolay düzeltmeler, açıklama gerektiren yerler, katılmadığın noktalar ve bu çalışmanın kapsamını aşan istekler. Bu sınıflandırma, cevap mektubunun neredeyse iskeletidir.

Mert'in "yanlış anlaşılmış" dediği yorum da ikinci grupta yer alır. Bir hakem bir şeyi yanlış anladıysa, bu çoğu zaman metnin o noktada yeterince açık olmadığını gösterir. Doğru cevap hakemi düzeltmek değil, metni açıklaştırmaktır.

Cevap mektubunun yapısı

Revize edilmiş makaleyle birlikte iki metin gönderilir: editöre kısa bir ön yazı ve hakemlere madde madde bir cevap. Ön yazı, hakemlere ve editöre teşekkür eder ve yapılan başlıca değişiklikleri birkaç cümleyle özetler. Madde madde cevapta ise her yorum sırayla, çoğu zaman olduğu gibi alıntılanır; altına yazarın cevabı ve metinde neyin, nerede değiştiği gelir. Değişikliklerin metinde nasıl işaretleneceğini, renkli yazıyla mı yoksa izlenen değişikliklerle mi, derginin yazar rehberi belirler.

Her cevabın okura üç şeyi söylemesi gerekir: yorumu anladığını, ne yaptığını ve bunu nerede görebileceğini. Sayfa ve satır numarası, hakemin değişikliği aramak zorunda kalmamasını sağlar.

Katıldığında: kısa ve somut

Katıldığın bir yoruma uzun bir cevap gerekmez. "We agree and have revised…" ya da "As suggested, we have…" ile başlayan, yapılan değişikliği ve yerini gösteren bir iki cümle yeterlidir. Aşırı övgü ve özür, "We are deeply grateful for this extremely insightful and valuable comment" gibi, cevabı uzatır ama güçlendirmez. Teşekkür, özellikle önemli yorumlarda yerindedir; her cümlede tekrarlandığında anlamını yitirir.

Katılmadığında: kanıtla ve nazikçe

Hakemle her konuda hemfikir olmak zorunda değilsin. Ama katılmadığın bir noktada amaç hakemi yenmek değil, editörü ikna etmektir. Bu yüzden ayrışma kişisel değil, kanıta dayalı kurulur: yorumun haklı yanını kabul et, neden farklı düşündüğünü veriyle ya da kaynakla göster ve metinde bir şeyi değiştirdiysen onu belirt. "We respectfully disagree" kalıbı burada sık kullanılır, ama hemen ardından bir gerekçe gelmelidir.

Kapsamı aşan bir istek

Bir hakem bazen yeni bir deney, yeni bir veri seti ya da başka bir analiz ister. Yapılabilecekse yapmak çoğu zaman makaleyi güçlendirir. Yapılamıyorsa, bunu açıkça ve nedeniyle söylemek, sonra en azından bir adım atmak gerekir: isteğin neden bu çalışmanın kapsamı dışında kaldığını açıklamak, iddiayı daraltmak ve konuyu sınırlılıklar bölümüne eklemek. Argüman ve karşı argüman dersinde gördüğün üç cevap, dışlamak, sınırlamak ve kabul etmek, burada da işe yarar.

Türkçe köprüsü

Türk yazarların hakem cevaplarında iki uç sık görülür. Birinde her yoruma uzun bir saygı ve teşekkür cümlesiyle başlanır ve katılmadığın noktalar bile kabul edilir; makale hakemin istediği her yöne çekilir. Ötekinde eleştiri kişisel bir saldırı gibi algılanır ve cevap savunmacı bir tona bürünür: "The reviewer did not understand our method." İki uç da editörü ikna etmez.

İngilizce cevap mektubunun tonu bu ikisinin arasındadır: kısa bir teşekkür, açık bir kabul ya da kanıta dayanan nazik bir ayrışma, her zaman gösterilen bir değişiklik. Türkçedeki "Sayın hakemin değerli katkıları için teşekkür ederiz" cümlesinin İngilizce karşılığı "We thank the reviewer for this comment" kadar kısadır; geri kalan saygı, her yorumun ciddiyetle ele alınmasıyla gösterilir.

Gerçek hayattan örnekler

Mert yorumları bir gün bekletiyor, sonra bir tabloya değil, dört başlıklı bir listeye ayırıyor. On dört yorumun dokuzu kolay düzeltme ya da açıklama, üçü ayrışma, ikisi kapsam dışı. Yanlış anlaşıldığını düşündüğü yorumu yeniden okuyunca hakemin haklı olduğunu görüyor: ilgili paragraf iki farklı şekilde okunabiliyordu. Paragrafı yeniden yazıyor.

İkinci hakemin türbülans isteği için Dr Halvorsen'in paylaştığı verileri hatırlıyor. Tam bir deney yerine o verilerle küçük bir karşılaştırma yapıyor, Halvorsen'in grubuna teşekkür ediyor ve sonuçlarını laminer akışla sınırlıyor. Cevap mektubu sekiz sayfa tutuyor. Üç ay sonra gelen e-postanın konu satırı tek bir sözcük: "Accepted". Dr Bakker'in yorumu da kısa: "Fourteen comments, fourteen answers. That's how it's done."

Sık yapılan hata

İkinci yaygın hata, bir yorumu cevapsız bırakmak ya da birkaç yorumu tek bir genel cevapla geçiştirmektir. Her yorum ayrı bir cevap ister.

Mini alıştırma

1. Hakem yorumlarını hangi dört gruba ayırmak işe yarar?
2. Revize makaleyle birlikte hangi iki metin gönderilir?
3. Her cevap okura hangi üç şeyi söylemelidir?
4. Katılmadığın bir yoruma nasıl cevap verilir?
5. Bir hakem bu çalışmanın kapsamını aşan bir deney isterse ne yapılabilir?

Cevaplar

1. Kolay düzeltmeler, açıklama gerektiren yerler, katılmadığın noktalar ve kapsamı aşan istekler.
2. Editöre kısa bir ön yazı ve hakemlere madde madde bir cevap.
3. Yorumu anladığını, ne yaptığını ve değişikliği nerede görebileceğini.
4. Yorumun haklı yanını kabul edip neden farklı düşündüğünü veriyle ya da kaynakla göstererek, nazik ve kişisel olmayan bir dille.
5. Nedenini açıklayıp iddiayı daraltmak, konuyu sınırlılıklar bölümüne eklemek ve mümkünse küçük bir ön analizle bir adım atmak.

Sesli tekrar görevi

Haklı eleştiri için: "We agree and have revised… on page…". Katılmadığın için: "We understand the concern. However, we respectfully disagree, because…". Yapamayacağın istek için: "This is beyond the scope of the present work. We have therefore…". Her cevabın sonunda neyin değiştiğini ve nerede değiştiğini yüksek sesle söylediğinden emin ol.

Özet kartı

1. Major revision iyi haberdir: dergi makaleyi istiyor.
2. Oku, bir gün bekle, yorumları dört gruba ayır.
3. Editöre kısa ön yazı; hakemlere madde madde cevap: yorum, cevap, değişikliğin yeri.
4. Katıldığında kısa ve somut: We agree and have revised…; aşırı övgüden kaçın.
5. Katılmadığında kanıtla ve nazikçe: We respectfully disagree, because…; yanlış anlama metnin açıklaştırılacağı yeri gösterir.
6. Kapsam dışı istek: nedenini söyle, iddiayı daralt, sınırlılıklara ekle, mümkünse küçük bir adım at.

Sonraki derse köprü

Akademik parkur burada bitiyor: Mert bir makaleyi okumaktan başlayıp kendi makalesini hakemlerden geçirmeye kadar geldi. Sıradaki parkur, Mesleki İngilizce, bir üniversite laboratuvarından bir yazılım ekibine geçiyor. Ankara'da çalışan bir arka uç geliştiricisi, Emre, şirketinin Berlin ve Dublin'deki ekiplerle birleşmesiyle ilk İngilizce sprint toplantısına giriyor ve konuşmanın yarısını oluşturan kısaltmalar ile terimler karşısında kalıyor. Sıradaki derste bir yazılım ekibinin günlük sözlüğüne giriyoruz.