Hangi sınav kimin için? IELTS, TOEFL, YDS, Cambridge

Merak sorusu

Mert Eskişehir'de makine mühendisliği son sınıf öğrencisi ve Hollanda'da yüksek lisans yapmak istiyor. Bir arkadaşının tavsiyesiyle önce YDS'ye giriyor, çünkü sınav Türkiye'de, ücreti daha düşük ve soru tipleri ona üniversite sınavından tanıdık geliyor. Yetmiş sekiz puan alıyor ve başvuru formunu açıyor. Formda dil belgesi için açılır bir liste var: IELTS Academic, TOEFL iBT, C1 Advanced. YDS listede yok.

Aynı hafta kuzeni Zehra, bir devlet üniversitesinde araştırma görevlisi, ondan tam tersini duyuyor. Zehra'nın elinde iki yıl önce aldığı bir IELTS sonucu var, ama kurumunun ilanında bir YDS puanı ya da ÖSYM'nin ona denk saydığı bir belge isteniyor. İkisi de "İngilizce sınavı" diye aynı sözcüğü kullanıyor, ama ikisi de yanlış kapıya gitmiş. Doğru sınav nasıl seçilir?

Anlatım

İlk soru sınav değil, kapı

Doğru sınav, gitmek istediğin kurumun kabul ettiği sınavdır. Her üniversitenin, her göç idaresinin, her işverenin kabul ettiği sınavlar ve istediği puanlar kendi sayfasında yazılıdır. Sınav seçmeden önce o sayfayı bul ve üç şeyi not et: hangi sınavlar kabul ediliyor, hangi puan isteniyor ve sonuç ne kadar eski olabilir.

IELTS

IELTS, British Council, IDP IELTS ve Cambridge University Press & Assessment'ın ortak sahip olduğu bir sınavdır. İki türü vardır. IELTS Academic yükseköğretim ve mesleki tescil için, IELTS General Training ise göç, iş ve eğitim amaçlı başvurular için tasarlanmıştır. İki türde de dinleme ve konuşma bölümleri aynıdır, okuma ve yazma bölümleri farklıdır. Sonuçlar sıfırdan dokuza kadar bir ölçekte, tam ve yarım bantlarla verilir: 6, 6.5, 7 gibi.

IELTS, Birleşik Krallık'ın vize ve göç idaresi tarafından da birçok vize türü için dil kanıtı olarak kabul edilir. Hangi vize için hangi sınav düzenlemesinin geçerli olduğunu ise başvuru sırasında resmî vize sayfasından doğrulamak gerekir.

TOEFL iBT

TOEFL iBT, ETS'nin yaptığı ve okuma, dinleme, konuşma ve yazma becerilerini akademik bağlamda ölçen bir sınavdır. Özellikle üniversiteler tarafından kullanılır. Bu metin yazılırken, yani ekim 2026'da, TOEFL iBT'nin puan ölçeği yakın zamanda değişmiş durumda. ETS'nin resmî sayfasına göre 21 Ocak 2026'dan itibaren sonuç belgeleri birden altıya kadar, yarım puan aralıklı yeni bir ölçek kullanıyor. Dört bölüm puanı ve genel puan bu ölçekte veriliyor.

ETS, iki yıllık bir geçiş döneminde sonuç belgesinde eski sıfır ile yüz yirmi arasındaki ölçekte karşılaştırılabilir bir genel puanın da yer alacağını belirtiyor. Kurumlar şartlarını farklı zamanlarda güncellediği için başvuracağın kurumun hangi ölçekte puan istediğine dikkatle bak.

YDS

YDS, yani Yabancı Dil Bilgisi Seviye Tespit Sınavı, ÖSYM tarafından yapılır ve Türkiye içindeki kullanımlar için tasarlanmıştır. ÖSYM'nin 2026 YDS/2 kılavuzuna göre sınav, kamu personelinin yabancı dil tazminatı başta olmak üzere birçok kurumsal amaçla kullanılır; uzmanlık sınavları ve akademik süreçler gibi alanlarda da yabancı dil şartı için aranabilir. İngilizce sınavı çoktan seçmeli seksen sorudan oluşur ve üç saat, yani yüz seksen dakika sürer. Sorular sözcük bilgisi, dil bilgisi, çeviri ve okuduğunu anlama üzerinedir.

Puan yüz üzerinden verilir. Kılavuza göre doksan ile yüz arası A, seksen ile seksen dokuz arası B, yetmiş ile yetmiş dokuz arası C, altmış ile altmış dokuz arası D, elli ile elli dokuz arası E düzeyi sayılır. Sonucun ne kadar süre geçerli olduğu, kılavuzun ifadesiyle, kurumların kendi mevzuatına göre belirlenir. YDS'de konuşma ve yazma bölümü yoktur. Bu yüzden konuşma ve yazmayı da ölçen bir belge isteyen yabancı kurumlar onu çoğu zaman kabul etmez.

Cambridge: B2 First ve C1 Advanced

Cambridge English sınavları, Cambridge University Press & Assessment tarafından yapılır. IELTS ve TOEFL'dan önemli bir farkları vardır: her biri belirli bir düzeyi hedefler. B2 First, İngilizce konuşulan bir ortamda kendinden emin ve etkili iletişim kurmak için gereken becerileri gösterir. C1 Advanced ise üniversiteye ya da profesyonel hayata hazırlanan biri için yüksek düzeyde bir başarının kanıtıdır. Adlarındaki B2 ve C1, Avrupa Ortak Dil Çerçevesi'ndeki düzeylerdir.

IELTS ve TOEFL ise bir düzeyi hedeflemez; herkes aynı sınava girer ve sonuç bir ölçekte, hangi düzeydeysen orada çıkar. Cambridge sınavında ise hedeflediğin düzeye uygun sınavı seçersin.

İki soruyla seçim

Bu dört sınavı birbirinden ayırmak için iki soru çoğu zaman yeter. Belgeyi nerede kullanacaksın? Yurt dışında bir üniversite ya da vize için IELTS, TOEFL ya da Cambridge sınavlarına; Türkiye'de kamu ya da akademik bir süreç için YDS'ye ya da ÖSYM'nin denk saydığı bir belgeye bakılır. Hangi becerilerin ölçülmesi gerekiyor? Kurum dört beceriyi istiyorsa, yalnızca okumaya dayalı bir sınav yetmez. Kalan bir iki seçenek arasında fiyat, tarih ve sınav merkezi karar verir.

Türkçe köprüsü

Türkçede bu sınavların hepsine "dil belgesi" ya da "dil puanı" deriz ve bu ortak sözcük, sınavların birbirinin yerine geçebileceği izlenimini verir. Oysa bir YDS puanı ile bir IELTS bandı farklı soruların cevabıdır. YDS, bir kamu görevlisinin ya da bir akademisyenin yabancı dilde okuduğunu anlama düzeyini ölçmek için kurulmuş bir sistemin parçasıdır. IELTS ve TOEFL ise birinin İngilizce konuşulan bir ortamda dört beceriyle iş görüp göremeyeceğini sorar.

Türkiye'de yetişen bir öğrencinin sınav alışkanlıkları da bu seçimi etkiler. Yıllarca çoktan seçmeli test çözmüş biri için YDS tanıdık ve güvenli hissettirir. Ama bu tanıdıklık, konuşma ve yazma bölümleri olan bir sınavda bir avantaj değildir; orada şık eleme stratejisi değil, cümle kurma ve konuşmayı sürdürme becerisi puan getirir.

Gerçek hayattan örnekler

Mert bu kez sınava değil, başvuracağı üç üniversitenin sayfalarına bakıyor ve her birinde aynı bölümü arıyor.

Mert üç sayfadaki şartları yan yana yazınca karar netleşiyor: üçü de IELTS Academic kabul ediyor, ikisi TOEFL iBT'yi de kabul ediyor ve şartı hangi ölçekte yazdıklarını belirtmiş. Mert IELTS Academic'te karar kılıyor. Zehra ise kurumunun ilanını yeniden okuyor ve elindeki IELTS sonucunun ÖSYM'nin denklik düzenlemesi kapsamında kullanılıp kullanılamayacağını kurumuna yazılı olarak soruyor.

Sık yapılan hata

İkinci hata eski bilgiyle hesap yapmaktır. Sınavların biçimi ve ölçekleri zaman zaman değişir; TOEFL iBT'deki son ölçek değişikliği bunun güncel bir örneğidir. Hedefini kurumun ve sınavı yapanın güncel sayfasına göre belirle, forumlardaki eski sayılara göre değil.

Mini alıştırma

1. Doğru sınavı seçmenin ilk adımı nedir?
2. IELTS'in iki türü hangi amaçlar için tasarlanmıştır?
3. Bu metin yazılırken TOEFL iBT hangi ölçekte puan veriyor?
4. YDS'nin İngilizce sınavında hangi soru türleri vardır, hangi beceriler yoktur?
5. Cambridge sınavlarını IELTS ve TOEFL'dan ayıran temel özellik nedir?

Cevaplar

1. Başvurulacak kurumun hangi sınavları kabul ettiğini ve hangi puanı istediğini öğrenmek.
2. Academic yükseköğretim ve mesleki tescil için, General Training göç, iş ve eğitim amaçlı başvurular için.
3. 21 Ocak 2026'dan beri birden altıya kadar, yarım puan aralıklı bir ölçekte; geçiş döneminde eski ölçekte karşılaştırılabilir bir puan da veriliyor.
4. Sözcük bilgisi, dil bilgisi, çeviri ve okuduğunu anlama soruları vardır; konuşma ve yazma bölümü yoktur.
5. Her Cambridge sınavı belirli bir düzeyi hedefler; IELTS ve TOEFL ise herkesin girdiği tek bir sınavda sonucu bir ölçekte verir.

Sesli tekrar görevi

Sonra kendi durumunu İngilizce iki cümleyle anlat: "I'm planning to apply for… The university accepts… so I'm going to take…" Bu cümleleri bir danışmana ya da bir arkadaşa anlatıyormuş gibi söyle.

Özet kartı

1. Doğru sınav, gitmek istediğin kurumun kabul ettiği sınavdır; önce o kurumun sayfasını oku.
2. IELTS: Academic ve General Training; sıfırdan dokuza, tam ve yarım bantlar.
3. TOEFL iBT: 21 Ocak 2026'dan beri bir ile altı arası ölçek; geçiş döneminde eski ölçekte karşılaştırılabilir puan da var.
4. YDS: ÖSYM, Türkiye içi kullanım, seksen soru, yüz seksen dakika, konuşma ve yazma yok; A ile E arası düzeyler.
5. Cambridge B2 First ve C1 Advanced belirli bir düzeyi hedefler.
6. Sınav bilgileri değişir; sayıları kurumun ve sınavı yapanın güncel sayfasından al.

Sonraki derse köprü

Mert sınavını seçti; ama sınav tarihi ile bugün arasındaki süreyi nasıl kullanacağını henüz bilmiyor. Hedef puanı ile bugünkü düzeyi arasındaki farkı ölçmeden bir plan kurmak, haritasız yola çıkmak gibidir. Bu farkı ölçmenin en güvenilir yolu, gerçek sınav koşullarında çözülmüş bir deneme sınavıdır; ama deneme sınavı yalnızca bir puan için değil, nerede puan kaybettiğini görmek için çözüldüğünde işe yarar. Sıradaki derste sınava kalan haftaları bir çalışma planına dökmeyi ve deneme sınavlarını bir teşhis aracı olarak kullanmayı çalışıyoruz.