Akademik makale okumak

Kanca

Çince bir kaynakçada her satırın ortasında, başlığın hemen arkasında köşeli parantez içinde bir iki harf durur: [J], [M], [D]. Daha makaleyi açmadan elindekinin ne olduğunu söylerler: dergi makalesi, kitap, tez. 1 Temmuz 2026'dan beri yürürlükte olan kaynakça standardı bu kodlardan on yedi tane sayar ve ön baskıya bile ayrı bir kod ayırır: [PP]. Kaynakça, metnin sonunda duran bir haritadır.

Anlatım

Sahne: yirmi dakika, üç soru

15 Nisan 2030 pazartesi sabahı 张老师 sınıfa yedi sayfalık bir makale dağıttı: 张子健'nin 2023'te açık erişimli 《现代语言学》 dergisinde yayımladığı «“话说回来”的语篇及转折功能研究». Deniz 话说回来'yı geçen haziran toparlama sözleri arasında öğrenmişti (Ders Y.2); şimdi aynı söz bir araştırmanın konusu olarak karşısındaydı.

Görev makaleyi bitirmek değildi; 张老师 tahtaya üç soru yazıp yirmi dakika verdi: 研究什么？用什么材料？发现了什么？ 马克 birinci satırdan başladı ve girişteki adlarla yılların arasında kaldı. Deniz ise sayfaları başka bir sırayla çevirdi.

Dört durak: özet, anahtar kelimeler, kapanış, giriş

Yazanın parçaları nasıl dizdiğini ve özetin amaç, yöntem, sonuç taşıdığını Ders HSK6.23'te gördün. Okur bunu tersinden kullanır: özet makalenin küçük bir kopyasıysa, önce o okunur. Bu derste önerilen sıra:

Özetin ilk cümlesi daha ilk satırda konuyu verir:

“话说回来”作为一个转折话语标记，其标记模式可以表示为“p + 话说回来 + q”，在语篇中有如下三种功能：追溯旧信息、纵深旧信息、开启次要话题。

Anahtar kelimeler alanı söyler: bu bir söylem işaretleyicisi çalışmasıdır. Kapanış bulguyu yazarın kendi cümleleriyle yineler. Giriş en sona kalır, çünkü amaç cümlesi çoğu zaman onun son paragrafındadır. Zhang'ın girişi de öyle biter:

本文拟在前人研究的基础上，对话语标记“话说回来”所具有的转折功能进行进一步的探究……本文语料来自CCL和BCC语料库。

Bölüm adları dergiden dergiye değişebilir. Zhang son bölümüne 结论 değil 结语 der; 冯胜利'nin 2003'te 《语言教学与研究》'da çıkan makalesi özete 摘要 değil 提要 adını verir. Okur adın arkasındaki işe bakar.

Tablo ve şekil: 表1, 图2

Tablo ve şekiller numarayla anılır: 表1 birinci tablo, 图2 ikinci şekil. Zhang'da gövde okuru 结果见表1 diye oraya gönderir. Başlık, neyin sayıldığını söyler: «表1. “话说回来”是否与转折关系词共现». Altındaki satırlarda 共 «toplam» demektir. CCL derleminde toplam 275 örneğin 114'ünde (%41), BCC'de 416 örneğin 194'ünde (%47) söz bir karşıtlık bağlacıyla birlikte geçiyor.

Kalıplar: cümlenin işini ilk sözcük söyler

Akademik Çincede cümlenin işi çoğu zaman başındaki kalıptan anlaşılır:

拟 burada «niyetinde olmak» demektir. 有待 «henüz … bekliyor» der ve arkasına bir eylem alır: 有待解决, 有待检验. 由此可见'nin (Ders HSK5.25) yanındaki 由此可知'da 可知 «anlaşılır» demektir. Bulgu cümlesinde asıl yük 表明 ve 发现'nin arkasındaki yan cümlededir; hızlı okuyan göz kalıbı görür, hemen sağına geçer.

Kimin sesi: yazar mı, önceki çalışma mı?

Bir makalede iki ses konuşur: yazarın kendisi ve aktardığı önceki çalışmalar. Zhang'ın girişindeki 李胜梅(2004)、吴玉凡(2016)、韩笑(2016)都分析了…… cümlesi alanın bilgisidir; yazarın kendi sesi 我们发现 ya da 本文 ile girer.

Zhang, 宋晖'nın 2018 çalışmasından bir sayı da aktarır: 460 örneğin 202'si. Özetlerken «据宋晖统计» denir, «本文发现» değil. Bir dipnotta okuru kaynağa gönderir: 具体请参看宋晖(2018)…… 参看 ve 参见 «bkz.» demektir.

Zhang ikisini birlikte kullanır: düzyazıda ad ve yıl, cümle sonunda kaynakçaya götüren [2] gibi numaralar.

Kaynakçanın satırları

Zhang'ın kaynakçasından iki satır:

[2] 宋晖. “话说回来”的“界指”模式研究[J]. 语言研究, 2018, 38(1): 43-49.

[5] 吕叔湘. 中国文法要略[M]. 北京: 商务印书馆, 2014: 476-477.

Sıra hep aynı: yazar, başlık, köşeli parantezde tür. Dergide arkadan dergi adı, yıl, cilt, parantezde sayı ve sayfalar gelir: 2018, 38. cilt, 1. sayı, 43–49. sayfalar. Kitapta yer ve yayınevi gelir. Alıntı yapılan kaynakta sayfa, alıntının bulunduğu yerdir; 476-477 kitabın tamamı değildir.

Zhang'ın makalesi 2023'te, GB/T 7714—2015 yürürlükteyken çıktı. 2025 standardı onun yerini aldı; M, J ve D değişmedi. Çevrimiçi bir dergi makalesi önce dergi makalesidir; OL yalnız erişim yolunu söyler.

Karakter köşesi

引'nın ilk anlamı yay germektir (《说文》: «开弓也»). Makalede iki ayrı anlamla durur: 汉典 引言'yi 引导 ile birlikte «önden götürmek» anlamı altında sayar; 引文 ve 引用'deki 引 ise «kanıt olarak getirmek»tir. Giriş okuru içeri alır, alıntı başkasının sözünü taşır.

刊'nın kökü bıçaktır ve ilk anlamı yontmak; oradan yazıyı oymaya, sonra basmaya geçer. Bugün 期刊, kaynakçadaki [J]'nin Çince adıdır. Eski anlam bir deyimde yaşar: 不刊之论, «üstünde düzeltme yapılamayacak söz».

研 önce mürekkep öğütmektir (研墨), sonra bir konuyu inceden inceye işlemek: 研究. 阐述 bir görüşü açarak anlatır; 揭示 gizli kalanı ortaya çıkarır.

Türkçe ile karşılaştırma

Türkçe akademik metin bulgusunu çoğu zaman fiilin sonunda bildirir. Göksel ve Kerslake 21.4.1.2'de, akademik ve resmî yazıda «-DIr» ekinin yalnız ad cümlelerinde kalmadığını, «-mIş», «-(y)AcAk», «-mAktA» biçimlerine de düzenli olarak eklendiğini anlatır: «katkıda bulunmuşlardır», «kolaylaştıracaktır». «Bu sözün üç işlevi olduğu görülmüştür» diyen bir cümlede bulgu en sondaki eke yüklenir.

Çince aynı bilgiyi cümlenin başına koyar. 结果表明 ya da 研究发现 önce gelir, bulgu arkasından yan cümle olarak açılır. Cümlenin ne iş gördüğünü anlamak için Türkçede sona bakılır; Çincede bakış başta durur, kalıbı görünce sağa geçer. Aktarılan sözde de durum aynı: Türkçe «Song'a göre» der, Çince cümleyi 据……统计 ile açar.

Örnekler

Örnek diyalog

15 Nisan 2030 pazartesi, saat on. Sınıfta yirmi dakika doldu; masalarda 张子健'nin makalesinin fotokopileri, kenarlarında kurşun kalem izleri.

Ödev cuma günkü okuma saatine kaldı: herkes kendi alanından açık erişimli bir Çince makaleyi aynı dört durakla okuyup üç soruya üç cümleyle cevap verecek. Deniz arama kutusuna 陪同翻译 yazdı.

Sık yapılan hatalar

Mini alıştırma

Cevaplar

1. «Ne buluyor?» sorusunu: karşıtlık işlevinin dayanaklarını sayıyor (bağlaçla birlikte geçme, onun yerine geçebilme, beklenti ile beklenti dışının karşıtlığı).
2. 吕叔湘 yazar; 中国文法要略 başlık; [M] kitap; 北京: 商务印书馆 yer ve yayınevi; 2014 yıl; 476-477 sayfa. Alıntı yapılan bir kaynakta bu sayfa, kitabın tamamı değil, alıntının bulunduğu yerdir.
3. 本文旨在 amaç; 结果表明 bulgu; 由此可知 çıkarım; 有待进一步研究 açık soru; 以……为例 vaka; 在……的基础上 önceki iş.
4. Örneğin: 这一发现有待更多数据的检验。 (Zhè yì fāxiàn yǒudài gèng duō shùjù de jiǎnyàn.) 有待'nin arkasına eylem ya da eylem adı gelir: 检验.

Özet kartı

1. Hızlı okuma: 摘要 → 关键词 → 结语/结论 → 引言'in sonu → tablo başlıkları; sonra satır satır.
2. Bölüm adları değişebilir (结语/结论, 摘要/提要); okur adın arkasındaki işe bakar.
3. Tablo ve şekiller numarayla anılır (表1, 图2); önce başlık, sonra sayı. Tablodaki 共 «toplam».
4. Cümlenin işini başındaki kalıp söyler: 本文旨在/拟 amaç, 研究发现/结果表明 bulgu, 由此可知 çıkarım, 有待进一步研究 açık soru, 以……为例 vaka, 在……的基础上 önceki iş.
5. Yazarın sesi (我们发现, 本文) ile aktarılan ses (据……统计, 宋晖(2018)) ayrı tutulur; 参见/参看 «bkz.».
6. Atıf: sıra numaralı [1] ya da yazar-yıl. Kaynakça satırı: yazar. başlık[tür kodu]. dergi, yıl, cilt(sayı): sayfa. M kitap, J dergi, D tez (GB/T 7714—2025).
7. Yeni karakterler: 引, 刊, 研, 阐, 揭.

Sonraki derse köprü

Zhang'ın makalesi okuru ikna etmeye çalışıyordu: bulgusunu 表明 ile koydu, açık kalanı 有待 ile işaretledi, okuru [2] ve 表1 gibi adreslerle kaynağa gönderdi. Bir kanun ikna etmez, bağlar; onun adresleri de başkadır, madde ve fıkra numaralarıyla yazılır. Bir hükmün yükümlülük mü, izin mi, yasak mı olduğunu hangi tek kelime söyler, ve küçük bir 的 bir cümleyi nasıl bir koşula çevirir?