在…方面 ve 拿…来说

Kanca

«Sağlık açısından iyiyim» ile «benim açımdan sorun yok» cümlelerinde aynı «açısından» iki ayrı iş görüyor. İlkinde hayatın bir alanını seçiyor, ikincisinde bir kişinin durduğu yeri. Çince bu iki işi ayrı kalıplara verir; alanı 在……方面 çizer, kişinin gözünü 对……来说.

Bir üçüncü iş daha var: söylediğini bir örnekle kanıtlamak. Türkçe onu «mesela» ile cümlenin istediği yerine sıkıştırır; Çince 拿 fiilini çağırır ve örneği eline alıp ortaya koyar.

Anlatım

在……方面: hangi alanda?

方面 sözlükte «bir işin ya da bir şeyin bir yüzü» diye tanımlanır. Tayvan'da yayımlanan 国语辞典 aynı kelimeyi «bir şeyin bir parçası» diye verir ve örneğini tam bu kalıpla kurar: 在音乐上，他对声乐方面特别擅长. 在 ile 方面 arasına bir alan adı girer, ortaya çıkan öbek cümlenin geri kalanına bir çerçeve çizer: söylenen şey yalnız o alanda geçerlidir.

在学习方面，他很努力 «Öğrenme bakımından çok çalışkan» derken konuşan kişinin bütün hayatı hakkında bir şey söylemiyor; belki spor bakımından tembeldir. Kalıbın asıl katkısı bu sınırdır.

Alan yuvasına çoğu zaman iki heceli bir isim girer: 学习, 生活, 工作, 经济, 质量. Bir fiil öbeği de girebilir: 在练习口语方面, 在做饭方面. Öbeğin iki yeri var. Cümlenin başında konuyu açar: 在生活方面，我已经习惯了. Öznenin arkasında, yüklemin önünde ise o kişinin bir yönünü öne çıkarır: 她在做饭方面很有经验.

Arkadan çoğu zaman bir değerlendirme ya da değişim gelir: 有经验, 有问题, 提高了, 还不够. 在 düşebilir ve sadece 方面'lı isim kalır: 学习方面，他很努力. 这方面 ve 各个方面 de kalıbın hazır parçalarıdır: 在这方面我没有经验 «bu konuda deneyimim yok».

一方面 ile karıştırma

Ders HSK4.12'deki 一方面……另一方面…… bir meseleyi ikiye böler ve iki yüzü birbirine bağlar: bir yandan şu, öbür yandan bu. İki cümleyi birleştiren bir bağlaç çiftidir. 在……方面 ise tek bir alanı seçer ve bir cümlenin önüne koyar; ikinci bir yüz beklemez.

İkisi birlikte de çalışır: 在生活方面，一方面我会做饭了，另一方面我还不太会买菜 cümlesinde dış çerçeve alanı seçiyor, içerideki çift onun iki yüzünü tartıyor.

HSK 3 izlencesindeki 在……上 da soyut bir alan çizer; Chinese Grammar Wiki iki kalıbı birbirine benzetir ve 在学习上 ile 在学习方面 çoğu cümlede birbirinin yerine geçer.

拿……来说: örneği eline almak

拿'yı «almak, tutmak» diye tanıyorsun: 拿一本书. 汉典 bu fiile bir edat anlamı daha verir: 来说 ya da 来讲 ile birleşince «açıklanacak şeyi ya da durumu örnek olarak ortaya koyar». Sözlüğün örneği: 拿我们来说，缺勤是极少的 «Bizi ele alırsak, devamsızlık çok azdır».

Kalıp bir sıra ister. Önce genel bir söz gelir; sonra 拿 X 来说 o sözün bir örneğini seçer; ardından X hakkında ayrıntı gelir. 北京的交通有好有坏。拿地铁来说，又快又便宜，可是早上人太多了 cümlesinde ilk cümle iddiadır, 地铁 seçilen tanıktır, geri kalan da tanığın ifadesi. X bundan sonra konunun yerine geçer. İddia olmadan 拿……来说 boşta kalır.

拿……来说 mı, 对……来说 mı?

Ders HSK3.35'teki 对……来说 ile iki kalıp aynı 来说 ile kapanır ve ortalarına aynı kelime girebilir. İş yine de ayrıdır:

对我来说 kişisel bir yargı başlatır; başkası aynı kışı ılık bulabilir. 拿我来说'da konuşan kendini tanık yapar; genel söz başkaları için de doğrudur.

比如 ve 例如 de örnek verir ve arkalarına birkaç örneği art arda dizebilir: 比如苹果、香蕉. 拿……来说 tek bir örneği alır ve hemen arkasından onu anlatır. Yazı dilinde 就……来说 ile 就……而言 da görülür; 2025 izlencesinin dilbilgisi listeleri onları ayrı bir madde olarak saymaz.

Karakter köşesi

Beşi de 在……方面 cümlelerine sık giren kelimelerden. 经验 yaşayarak edinilmiş bilgidir; 有经验 kalıbın en yaygın yüklemlerinden. 在社会方面 daha çok resmî bir raporda geçer.

各 bir zamirdir: 各个方面 «her yönden», 各国 «her ülke». 积极 bir işe hevesle, kendiliğinden girişmektir: 他上课很积极. 质'nın kökünü Kangxi 貝 diye verir; tabloda sadeleşmiş biçimi 贝 duruyor.

Türkçe ile karşılaştırma

Türkçe bir sözün hangi bakımdan geçerli olduğunu birkaç yolla söyler. Göksel ile Kerslake'in Türkçe dilbilgisi bu yollara «bakım belirteçleri» başlığı altında bakar (16.6). En kısası -CA ekidir ve sınırlı kullanılır: «Yaşça küçük ama vücutça büyüktü.» Çok daha yaygın olanlar «açısından» ve «bakımından» iyelikli son çekim edatlarıdır: «Sağlık açısından bu kadar çikolata yemek doğru değil» (17.3.2). «Konusunda» da bir konu çerçevesi açar: «Depremler konusunda bir kitap yazmış.»

Bu biçimlerin Çincedeki karşılığı ortadaki kelimeye bağlıdır. «Sağlık açısından», «öğrenme bakımından» bir alan seçer; Çincesi 在健康方面, 在学习方面. «Benim açımdan» ise bir kişinin durduğu yeri verir; orada 在我方面 değil, 对我来说 gerekir.

Örnek vermek için aynı kitap «örneğin, mesela, sözgelişi, sözgelimi» bağlaçlarını sayar ve ilk ikisini en sık kullanılanlar diye verir (28.3.5). Bu bağlaçlar ikinci cümlenin başında durabildiği gibi, konuşma dilinde sonuna ya da ortasına da kayabilir: «Nane bazı şeylerle çok iyi gidiyor, örneğin kuzu etiyle.» 拿……来说 bu serbestliği tanımaz; hep örnek cümlesinin başında durur ve arkasına ayrıntı ister. Türkçede ona en yakın olan «Ben mesela…» ya da «Beni ele alalım…» gibi, örneği konu yapan sıralardır.

Örnekler

拿我来说'de konuşan bir genel sözün tanığı, 对我来说'da yargının sahibi.

Örnek diyalog

4 Kasım 2027 perşembe, 张老师 sınıfa bir ödev verdi: 10 Kasım çarşamba her öğrenci beş dakikalık bir konuşma yapacak, başlık «我在北京的第一年». Koşul açık: konuşma alanlara ayrılacak ve her alan bir örnekle desteklenecek. 7 Kasım pazar öğleden sonra, Deniz'in üçüncü kattaki evi. 小明 altıncı kattan indi, 马克 kapıdan kurabiyeyle girdi.

Deniz'in ilk taslağı yalnız bir çerçeveydi; «çok yükseldi» 在学习方面'yı doldurmaya yetmedi. 在……方面 bir başlık atar, 拿……来说 o başlığa kanıt getirir. 马克'in teklifi bir sınırı güldürerek çiziyor: X, söylenen genel sözün içinde olmalı; Deniz'in ilk yılını 马克'in baozisi kanıtlamaz. 小明'in son cümlesinde ise ikisi bir arada: önce 在交朋友方面 ile alan seçiliyor, sonra 对我来说 ile o alana kendi gözünden bakılıyor.

Sık yapılan hatalar

Mini alıştırma

Cevaplar

1. (a) 拿马克来说: önde genel bir söz var (herkes meşgul), 马克 onun örneği. (b) 在经济方面: bir alan seçiliyor, örneklenecek bir söz yok.
2. İlki kişisel yargı: 对我来说，声调最难。 İkincisi genel bir sözün örneği: 第一个月大家都很累。拿我来说，每天晚上九点就睡觉了。
3. 小明的妈妈在做饭方面很有经验。 Ardından örneğin: 拿包饺子来说，她十分钟就能包五十个。 Örnek, deneyim sözünü somut bir işe bağlamalı.
4. Örneğin: 在学习方面，我提高了很多。拿口语来说，现在我能跟邻居聊天了。在生活方面，我已经习惯了。拿做饭来说，我会做土耳其菜了。

Özet kartı

1. 在 + alan + 方面: söylenen şeyi bir alanla sınırlar; cümle başında konuyu açar, özneden sonra kişinin bir yönünü öne çıkarır.
2. Alan yuvasına çoğunlukla isim (学习, 生活, 质量), bazen fiil öbeği girer; sık yüklemler 有经验, 提高了, 有问题.
3. 这方面, 各个方面 hazır parçalardır; 在……上 çoğu cümlede onun yerine geçebilir.
4. 一方面……另一方面 bir meselenin iki yüzünü bağlar; 在……方面 tek bir alan seçer.
5. 拿 X 来说: önce genel bir söz, sonra X onun örneği, ardından X hakkında ayrıntı. X genel sözün kapsamında olmalı.
6. 对 X 来说 bir yargıyı X'in gözünden verir; 拿 X 来说 X'i tanık yapar.
7. Yeni karakterler: 验, 社, 各, 积, 质.

Sonraki derse köprü

Deniz'in taslağında hâlâ bir boşluk var: «Çince seviyem çok yükseldi» bir alan ve bir örnek bulduysa da bir ölçüye kavuşmadı. Ne kadar yükseldi? Sınav puanı mı iki katına çıktı, yoksa anladığı konuşmanın yarısı mı dörtte üçü mü oldu? Sıradaki ders Çincenin oranları nasıl kurduğuna geçiyor: kesir, ondalık, yüzde ve kat. «Dörtte üç» ile «yüzde yetmiş beş» aynı miktarı söylerken Çince ikisinde paydayı ve payı hangi sırayla dizer?