Dört parçalı terim gösterimi
İlk kullanımda şu sıra izlenir:
Türkçe tercih edilen terim — Pinyin — Çince karakter — İngilizce standart karşılık
Örnek:
Qi — qì — 氣/气 — qi
Sonraki kullanımlarda Türkçe terim veya Pinyin yeterlidir.
Organ adları
Geleneksel işlevsel ağı göstermek için büyük harf:
- Karaciğer Qi durgunluğu
- Dalak Qi yetersizliği
- Böbrek Yin yetersizliği
Anatomik/biyomedikal organ için küçük harf:
- karaciğer enzimleri
- dalak büyümesi
- böbrek yetmezliği
Bir TCM organ örüntüsü biyomedikal organ hastalığıyla eşitlenmemelidir.
Tercih edilen çeviriler
| Pinyin | Karakter | Tercih edilen Türkçe | Açıklama |
|---|---|---|---|
| Yin / Yang | 陰陽/阴阳 | Yin / Yang | Çevrilmeden, ilişkisel nitelik modeli olarak |
| Wuxing | 五行 | Beş Evre | “Beş Element” parantez içinde alternatif olabilir |
| Zang–Fu | 臟腑/脏腑 | Zang–Fu organ ağları | Anatomik organlarla özdeş değil |
| Jingluo | 經絡/经络 | Kanallar ve bağlantılar | “Meridyen” yaygın alternatif |
| Jing | 精 | Öz/Jing | “Genetik enerji” denmemeli |
| Shen | 神 | Shen/Zihin-Ruh | Bağlama göre çevrilmeli |
| Xue | 血 | Kan/Xue | Biyomedikal kanla tam özdeş değil |
| Jin–Ye | 津液 | Beden sıvıları | İnce ve yoğun sıvı ayrımı |
| Zheng | 證/证 | Örüntü | “Sendrom” alternatif fakat biyomedikal sendromla karışabilir |
| Bian Zheng | 辨證/辨证 | Örüntü ayırımı | “Sendrom farklılaştırma” alternatif |
| Sanjiao | 三焦 | Üçlü Isıtıcı | Tek anatomik organ gibi gösterilmemeli |
| Paozhi | 炮製/炮制 | Tıbbi madde işleme | Hazırlama, toksisite azaltma ve özellik değiştirme bağlamı |
| Tuina | 推拿 | Tuina/Çin manuel terapisi | Genel “masaj”dan daha geniş olabilir |
| Moxibustion | 灸 | Moksa/yakı uygulaması | “Yakma tedavisi” tek başına kullanılmamalı |
Akupunktur kanal kodları
Nokta ilk kullanımda `PC6 Neiguan`, sonraki kullanımlarda `PC6` şeklinde yazılır.
- LUAkciğer
- LIKalın Bağırsak
- STMide
- SPDalak
- HTKalp
- SIİnce Bağırsak
- BLMesane
- KIBöbrek
- PCPerikard
- SJ/TEÜçlü Isıtıcı
- GBSafra Kesesi
- LRKaraciğer
- GVDu/Yönetici Damar
- CVRen/Kavrayış Damarı
Eşsesli terimler
Karakter gösterimi bu yüzden zorunlu: aşağıdaki çiftler Pinyin’de aynı, anlamda ayrıdır.
- Shi 實/实: Fazlalık
- Shi 濕/湿: Nem
- Fu 浮: Yüzeysel nabız
- Fu 伏: Gizli nabız
- Jing 精: Öz
- Jing 經/经: Kanal/klasik/menstrüasyon bağlamlarına göre farklı anlamlar
Kurulmayacak eşitlikler
Bu eşlemeler iyi niyetle ve sıkça kurulur. Benzer belirtiler veya araştırma hipotezleri bulunabilir; bire bir eşitlik kurulamaz.
- Qi = elektrik
- Meridyen = sinir
- Jing = DNA
- Kan stazı = pıhtı
- Dalak Qi yetersizliği = dalak hastalığı
- Nem = ödem
- İç Rüzgâr = epilepsi
- Balgam = yalnızca mukus
Temel sözlük
40 terim
- Bian Zheng
- Örüntü ayırımı
- Ben
- Kök neden/temel örüntü
- Biao
- Dal, görünen belirti veya dış katman
- Cun
- Bağlama göre geleneksel uzunluk birimi veya nabız pozisyonu
- Cun–Guan–Chi
- Bilekteki üç nabız pozisyonu
- Deqi
- İğne uyarımında geleneksel olarak aranan his/yanıt
- Fu
- Yang organ sistemi
- Jing
- Öz; büyüme, gelişme ve üreme kapasitesiyle ilişkili kavram
- Jingluo
- Kanal ve bağlantı sistemi
- Jin–Ye
- Beden sıvıları
- Qi
- İşlev, hareket ve dönüşümü kapsayan çok anlamlı kavram
- Qigong
- Nefes, hareket, postür ve dikkati düzenleyen uygulama ailesi
- Shen
- Zihin/ruh/canlı bilinç görünümü
- Sanjiao
- Üçlü Isıtıcı; üç beden bölgesinin işlevsel ilişkisi
- Tai chi
- Yavaş hareket, denge, dikkat ve nefes pratiği
- TCM
- Modern dönemde standartlaştırılmış Geleneksel Çin Tıbbı
- Wenbing
- Sıcak hastalık geleneği
- Wuxing
- Beş Evre/Faz
- Xue
- Geleneksel Kan kavramı
- Yin–Yang
- Karşılıklı bağımlı nitelikleri sınıflandıran ilişkisel model
- Zang
- Yin organ sistemi
- Zheng
- Örüntü; bazen sağlıklı/doğru Qi bağlamında da kullanılır
- Zheng Qi
- Sağlıklı/doğru Qi; direnç ve düzenleme kapasitesi
- Xie Qi
- Patojenik etken için üst terim
- Paozhi
- Tıbbi madde işleme geleneği
- Jun–Chen–Zuo–Shi
- Formülde Hükümdar–Bakan–Yardımcı–Elçi mimarisi
- Ashi
- Hassas veya “işte orası” noktası
- Shu
- Bağlama göre nokta, taşıma veya arka ilişki noktası
- Mu
- Ön alarm/toplanma noktası
- Luo
- Bağlantı/kollateral
- Yuan
- Kaynak
- Xi
- Yarık/akut birikim noktası
- Shi
- Fazlalık örüntüsü; aynı hece farklı bağlamda “elçi” veya başka anlam taşıyabilir
- Xu
- Yetersizlik/boşluk örüntüsü
- Han
- Soğuk
- Re
- Sıcak
- Feng
- Rüzgâr
- Shi — Nem
- Çince karakteri “fazlalık” Shi’den farklıdır
- Tan
- Balgam
- Yu
- Durgunluk/staz, bağlama göre farklı karakterler
Terim tanımının kaynağı
Terim tanımında DSÖ 2022 terminoloji standardı temel referanstır. R02 Klasik metindeki kullanım ayrıca belirtilecekse eser, bölüm ve kullanılan çeviri gösterilmelidir.
- R02 — Dünya Sağlık Örgütü. · WHO International Standard Terminologies on Traditional Chinese Medicine (2022)