Bölüm 5
Zang–Fu işlev sistemi
233 kelime · ≈ 1 dakika · 1 kaynak
Zang–Fu, anatomik organ listesinden çok geleneksel işlev ağlarını ifade eder. Standart terim kaynağı: R02
5.1 Zang ve Fu ayrımı
- Zang — Yin organlar: Öz, Qi, Kan veya Shen gibi yaşamsal unsurları depolama ve düzenleme işlevleriyle anlatılır.
- Fu — Yang organlar: Alma, dönüştürme, iletme ve boşaltma süreçleriyle anlatılır.
5.2 Organ ağları
| Organ ağı | Geleneksel temel işlevler | İlişkili Fu |
|---|---|---|
| Kalp — Xin | Kan ve damarları yönetir; Shen’i barındırır; yüz ve dille ilişkilidir | İnce Bağırsak |
| Akciğer — Fei | Qi ve solunumu yönetir; yayma ve aşağı indirme; su yolları; deri ve tüyler; burun | Kalın Bağırsak |
| Dalak — Pi | Yiyecek/içeceği dönüştürür ve taşır; Kan’ı damarda tutar; organları “yukarıda tutar”; kas/ağızla ilişkilidir | Mide |
| Karaciğer — Gan | Qi’nin serbest akışını sağlar; Kan’ı depolar; tendonlar, gözler, planlama ve duygusal akışla ilişkilidir | Safra Kesesi |
| Böbrek — Shen | Jing’i depolar; büyüme, üreme, kemik, ilik, işitme ve su metabolizmasıyla ilişkilidir; Qi’yi “kavrar” | Mesane |
| Perikard — Xinbao | Kalbi koruyan ve Kalp’in bazı dolaşım/duygusal işlevlerini paylaşan ağ | Üçlü Isıtıcı |
Fu organları
- Mide: Yiyecek ve içeceği kabul eder, “olgunlaştırır ve çürütür”; Qi’sinin aşağı inmesi beklenir.
- İnce Bağırsak: “Saf ile bulanığı ayırır.”
- Kalın Bağırsak: Atıkları iletir ve dışarı atar.
- Safra Kesesi: Safra depolar/boşaltır; geleneksel olarak karar verme ve cesaretle ilişkilidir.
- Mesane: Sıvıları depolar ve idrarla atar.
- Üçlü Isıtıcı — Sanjiao: Tek bir anatomik organ değildir; üst, orta ve alt bölgeler arasındaki Qi ve sıvı dönüşümünü anlatan işlevsel ağdır.
Olağanüstü Fu organları
Beyin, ilik, kemikler, damarlar, safra kesesi ve uterus “olağanüstü Fu” başlığı altında anılır. Hem depolama hem de boşluk/iletim özellikleri taşırlar.
Bu bölümde atıf yapılan kaynaklar
- R02 — Dünya Sağlık Örgütü. · WHO International Standard Terminologies on Traditional Chinese Medicine (2022)