Bölüm 1
Çin tıbbı nedir?
328 kelime · ≈ 2 dakika · 2 kaynak
1.1 Temel tanım
Geleneksel Çin tıbbı; Çin’de yüzyıllar boyunca gelişmiş, sağlığı ve hastalığı ilişkiler, işlevler, değişim örüntüleri ve çevreyle uyum üzerinden yorumlayan bir tıp geleneğidir. Başlıca bileşenleri şunlardır:
- Bitkisel, mineral ve bazı hayvansal maddelerden oluşan reçeteler
- Akupunktur ve elektroakupunktur
- Moksa, yani belirli bölgelerin çoğunlukla Artemisia türleri yakılarak ısıtılması
- Kupa uygulaması
- Gua sha adı verilen yüzeysel kazıma/sürtme uygulaması
- Tuina adı verilen Çin manuel terapisi
- Diyetetik yaklaşımlar
- Qigong, daoyin ve tai chi gibi hareket-nefes-dikkat uygulamaları
- Sağlığı koruma, mevsime uyum, uyku, çalışma, dinlenme ve duygusal düzenleme öğretileri
Bu kapsam DSÖ’nün uluslararası TCM terminoloji standardı ile ABD Ulusal Tamamlayıcı ve Bütünleştirici Sağlık Merkezi’nin genel çerçevesiyle uyumludur. R02 R09
“Çin tıbbı” tek, değişmeden kalmış ve her yerde aynı biçimde uygulanmış bir sistem değildir. Klasik metinlere dayalı farklı okullar, bölgesel gelenekler, aile soyları, Çin Halk Cumhuriyeti döneminde standartlaştırılmış Traditional Chinese Medicine—TCM, Japon Kampo tıbbı, Kore tıbbı ve Batı ülkelerinde gelişen tıbbi akupunktur yaklaşımları birbirleriyle ilişkili fakat özdeş değildir.
1.2 Benzer terimler arasındaki fark
| Terim | Anlamı |
|---|---|
| Klasik Çin tıbbı | Klasik metinleri ve tarihsel yorum geleneklerini merkeze alan geniş yaklaşım. |
| Geleneksel Çin tıbbı / TCM | Özellikle 20. yüzyıl Çin’inde eğitim ve klinik kullanım için sistemleştirilmiş ortak çerçeve. |
| Çin bitkisel tıbbı | Çin materia medica’sı ve formül geleneği; Çin tıbbının yalnızca bir bölümü. |
| Doğu Asya tıbbı | Çin, Japonya, Kore ve Vietnam gibi coğrafyalardaki akraba fakat farklılaşmış gelenekleri kapsayan üst terim. |
| Tıbbi akupunktur | Akupunkturu çoğunlukla modern anatomi, nörofizyoloji ve ağrı bilimiyle açıklayan yaklaşım. TCM örüntü tanısı kullanmayabilir. |
| Tamamlayıcı tıp | Standart tedavinin yanında kullanılan yöntem. |
| Alternatif tıp | Standart tedavinin yerine kullanılan yöntem. Bu kullanım, etkili tedaviyi geciktirebileceği için daha yüksek risk taşır. |
| Bütünleştirici tıp | Uygun kanıt ve güvenlik çerçevesinde geleneksel/tamamlayıcı yöntemlerle standart bakımı koordine etmeyi amaçlayan yaklaşım. |
1.3 Önemli epistemik sınır
Çin tıbbının organ adları, modern anatomideki organların bire bir karşılığı değildir. Örneğin TCM’de “Dalak” anlamındaki Pi, anatomik dalağı da çağrıştırır fakat sindirim, besinlerden Qi üretme, dokuları “yerinde tutma” gibi çok daha geniş işlevsel bir kümeyi ifade eder. Bu nedenle metin boyunca geleneksel işlevsel sistemi belirtmek için Kalp, Karaciğer, Dalak gibi terimler büyük harfle yazılacaktır; anatomik organlardan söz edilirken küçük harf kullanılacaktır.