Müzik, koreografi ve dans filmi

Açılış sahnesi

Dansı çektin ve kapsaman kusursuz.

Yüzden bir yakın plan var, ellerden bir detay, ayaklardan bir başka detay, omuzdan bir kaydırma. Her plan tek başına güzel. Kurguda hepsini müziğin vuruşlarına oturttun.

Sahne ölü.

Provada aynı dansı odanın karşısından izlerken tüyleri diken diken olan sen, şimdi kendi kurgunda hiçbir şey hissetmiyorsun.

Sebebi teknik değil. Dansçının dört yıllık eğitimi omzuyla kalçası arasındaki ilişkide yaşıyor — ve sen o ilişkiyi kadrajla ikiye böldün. Seyirci bir kez olsun bedeni bütün görmedi.

Dansın anlamı bedenin bütününde durur. Kadraj bedeni böldüğünde dansı da bölmüş olursun.

Bu modül, hareketi kaydetmekle onu kamera için yeniden kurmak arasındaki farkı çalışıyor.

Bu derste ne olacak

Önce müzikal formu ve dramatik yapıyı göreceğiz. Sonra koreografla ortak bir hareket dili kurmayı ele alacağız. Ardından dansı kaydetmek ile kamera için yeniden koreografi yapmak arasındaki ayrımı çalışacağız. Sonra bedenin bütünlüğünü, detayı ve zemin ilişkisini göreceğiz. Ardından playback'i, tempo değişimini ve kesme noktalarını konuşacağız. En sonda tek plan ile çok kameralı performansı ele alacağız. Bu kararların karşılıklarını on yedi işte arayacağız.

Sıfır noktası

Bir kişinin sana bir şey anlattığını düşün. Yüzünü izliyorsun.

Şimdi aynı kişiyi bir cam arkasından, sesi duymadan izle. Elleri, omuzları, ağırlığını hangi ayağına verdiği — anlattığı şeyin yarısını hâlâ alıyorsun.

Şimdi yalnız ellerine bak. Hiçbir şey anlamıyorsun. Eller aynı eller ama beden yok.

Dans bu üçüncü durumun tersidir: anlam parçada değil, parçaların birbirine göre durduğu yerdedir.

Reklam bölümündeki müzik videosu dersi playback'i, sanatçıyla çalışmayı ve performans filmini kurmuştu; oradaki mesele şarkıydı. Burada mesele beden, ve bedenin kendine ait bir dilbilgisi var.

Benzetme burada yetmiyor ve yetmediği yer önemli: cam arkasındaki kişi konuşmayı sürdürür, sen kadrajı değiştirsen de. Dans ise senin kadrajına göre yapılmadı. Sahnede sabit oturan, tam mesafeden bakan ve bedeni bütün gören bir seyirci için tasarlandı. Kamera bu üçünü birden bozar — ve bozduğu şeyi yerine koymak zorundadır.

Mekanizma

Müzikal form dramatik yapıdır

Bir şarkının ya da bir bestenin kendi yapısı vardır ve o yapı zaten dramatiktir.

Kıta bilgi taşır, nakarat tekrar ve kabul getirir, köprü kırılmadır, son nakarat aynı şeyi başka bir bilgiyle söyler. Bu, bir sahnenin yapısıyla birebir aynı işi görür.

Yönetmenin ilk işi bu yüzden görsel değil işitseldir: parçayı yapı olarak çözmek. Kaç ölçü, nerede değişiyor, hangi an geri dönmüyor.

Bunun pratik faydası büyüktür: ölçü haritasıyla çekilen bir sahnede kurgucu, hangi planın hangi ölçüye ait olduğunu bilir ve deneme yanılmayla vakit kaybetmez.

Koreografla ortak dil

Koreograf bu alanda dövüş koordinatörünün ya da yakınlık koordinatörünün yaptığı işin karşılığını yapar: sen ne olduğunu söylersin, o nasıl olacağını tasarlar.

Ama bir fark var ve bilinmezse iş bozulur. Koreografi sahne için tasarlandığında her yönden okunur olmak zorundadır. Kamera için tasarlandığında ise tek bir yönden okunması yeterlidir — ve bu, koreografa çok daha fazla özgürlük verir.

Üç soru bu dili kurar. Bu kişi hangi hareketi yapmaz? Yorulduğunda bedeni neresinden bozulur? Ve dans ettiğinde ne kazanmaya çalışıyor?

Üçüncüsü en önemlisidir çünkü dansı süs olmaktan çıkarır: dans eden karakterin bir amacı olmalıdır, tıpkı konuşan karakterin olduğu gibi.

Kaydetmek mi, yeniden kurmak mı

Bu, modülün merkezindeki karardır ve ikisi de meşrudur — ama karıştırıldığında ikisi de kaybeder.

Kaydetmek, koreografiyi olduğu gibi korumak ve kameranın işini görünürlüğü sağlamakla sınırlamaktır. Kamera hareket eder ama yorumlamaz; kesme, dansın kendi nefes noktalarında yapılır.

Seçimin ölçütü şudur: koreografi zaten var mı, yoksa bu iş için mi üretiliyor? Var olan bir eseri kaydediyorsan onu yeniden kurma hakkın yoktur; bu iş için üretiliyorsa kaydetmekle yetinmek imkânı harcamaktır.

En sık yapılan hata ortada durmaktır: var olan bir koreografiyi kamerayla parçalayıp yeniden kurulmuş gibi kurgulamak. Ortaya ne dans kalır ne film.

Bedenin bütünlüğü, detay ve zemin

Üç kural bu alanın tamamını taşır.

Bedeni bölme. Detay planı kullanılabilir ama tam beden kadrajına geri dönülmelidir. Seyirci bütünü hiç görmemişse, detayın neyin detayı olduğunu bilmez.

Kesmeyi hareketin ortasına koyma. Bir figür tamamlanmadan kesildiğinde beden değil kurgu görünür.

Zemin kuralı yeni başlayanın en çok şaşırdığı yerdir. Yakın planların dansı güçlendireceği sanılır; gerçekte dansı taşıyan şey çoğu zaman ayakların yerde bıraktığı izdir.

Playback, tempo ve kesme noktaları

Reklam bölümünde tanımlanan playback burada bir ek sorun getirir: tempo değişimi.

Bir sahne farklı hızlarda çekilebilir. Müziği normalden hızlı çalıp dansı hızlı yaptırıp normal hızda oynatmak hareketi ağırlaştırır ve büyütür; tersi hafifletir ve hızlandırır. Bu bir hile değil, klasik bir araçtır — ama tek koşulu vardır: dansçı bunu önceden bilmeli ve o hızda prova etmiş olmalıdır.

Kesme noktaları konusunda ise yaygın bir yanlış var. Her kesmeyi vuruşa oturtmak akla yatkın gelir ve sonucu yorucudur.

Deneyimli çözüm karışıktır: bazı kesmeler vuruşta, bazıları vuruştan hemen önce, bazıları hareket cümlesinin sonunda. Kurgu müziği takip etmez, müzikle konuşur.

Tek plan ve çok kameralı performans

İki uçtaki iki yöntem ve ikisi de bir şey feda eder.

Tek plan dansın gerçekliğini korur: seyirci hiçbir şeyin gizlenmediğini bilir ve bu bilgi performansın değerini yükseltir. Bedeli, bir kişinin bir hatasının bütün çekimi geri almasıdır ve dansçıların tekrar sınırı vardır — üçüncü seçmelide konuştuğumuz mantıkla, bedenin tekrar bütçesi paranın bütçesinden daha katıdır.

Çok kamera güvence verir ve malzeme sağlar. Bedeli ışıktır: birden çok yönden bakan kameralar, hiçbiri için en iyi olmayan bir ışığa razı olmayı gerektirir. Dansta bu ağır bir bedeldir, çünkü bedeni okunur kılan şey yandan gelen ışıktır.

Ara çözüm çoğu zaman doğrudur: bir ana kamera dansı bütün olarak taşır, ikinci kamera yalnız güvenlik ve detay içindir — ve ikinci kameranın ışığı bozmasına izin verilmez.

Filmlerden okuma

Kaydetmek ve yeniden kurmak

Müzikal form

Koreografla çalışmak

Beden, zemin ve ağırlık

Türkiye'den müzik ve performans

Animasyonda hareket

Usta katmanı

Bu alanda çalışan yönetmenlerin en çok tartıştığı soru şudur: kamera dansa hizmet mi etmeli, yoksa kendi işini mi yapmalı?

Soru yanlış kurulmuş ve yanlışlığı öğreticidir. Kamera dansa hizmet ettiğinde çoğu zaman ona zarar verir — çünkü hizmet etmek genellikle "iyi açıdan göstermek" diye anlaşılır ve iyi açı aramak, bedeni parçalamakla sonuçlanır. Kamera kendi işini yaptığında ise dans bir malzemeye indirgenir.

Doğru kuruluş üçüncüsüdür ve bu modülün asıl önerisidir: kamera, dansın seyirciye ulaşmasında kaybolan şeyi geri veren araçtır. Salonda oturan seyirci bedeni bütün görür ama terlemeyi göremez, nefesi duyamaz, ayağın yere çarpma sesini ayırt edemez. Kamera bunları verebilir — ve verirken bütünlüğü kaybetmemek zorundadır. Bütün mesele bu iki şeyi aynı anda tutabilmektir.

Buradan pratik bir sonuç çıkar ve deneyimle öğrenilir: dans sahnesinin kurgusu sette kararlaştırılır, kurgu odasında değil. Elinde yalnız detaylar varsa, kurgucu bütünü geri getiremez. Bu yüzden bu alanda çalışan yönetmen, her dans sahnesinde en az bir kez bütün dansı tek planda ve tam bedende çeker — kullanmayacağını bilse bile. O plan bir sigortadır ve şaşırtıcı sıklıkla filmde kalan plan olur.

Son olarak, bu alanın sessiz gerçeği: dansçının bedeni bir üretim kaynağı değil, bir sınırdır. Provada mükemmel olan bir figür, on ikinci tekrarda mükemmel olmayacaktır ve bu bir isteksizlik değil fizyolojidir. Programı buna göre kuran yönetmen daha iyi malzeme alır; kurmayan yönetmen, yorulmuş bir bedeni kurguda düzeltmeye çalışır ve düzeltemez.

Yaygın hatalar ve yanlış bilinenler

Uygulama

Kilit özet

Dansın anlamı bedenin bütününde durur; detay kullanılabilir ama tam beden kadrajına dönülmelidir.

Müzikal form zaten dramatik bir yapıdır ve plan listesi zamana değil ölçüye göre çıkarılır.

Kaydetmek ile kamera için yeniden koreografi yapmak iki ayrı karardır; ortada durmak ikisini birden kaybettirir.

Zemin görünmediğinde ağırlık kaybolur ve ağırlığı olmayan hareket, ne kadar iyi yapılırsa yapılsın hafif durur.

Dans sahnesinin kurgusu sette kararlaştırılır: bütün dans en az bir kez tam bedende ve tek planda çekilmemişse, kurgu bütünü geri getiremez.

Sonraki adım

Bu modül, kadrajın önündeki bedeni ve onun kendi zamanını konuştu. On beşinci ve son seçmeli, filmin görünmeyen yarısına bakıyor: yönetmenin orada olmadığı zamanlarda çekilen her şeye — ikinci ekip yönetmenliğine.