Bulguları önem derecesine ayırma

Açılış sahnesi

Bir çocuk müzesi, hafta sonu atölyelerine kayıt için yeni bir form hazırladı ve formu ilk gün masada yedi veliyle denedi. Akşam ekip toplandığında elinde on dört bulgu vardı ve hepsi aynı kâğıtta, yazıldıkları sırayla duruyordu. İlk sırada logonun bulanık basıldığı vardı, çünkü ilk not alınan şey oydu. Ekip listeyi yukarıdan aşağı konuşmaya başladı ve toplantının yarısı logoyla, renklerle, yazı karakteriyle geçti. Listenin onuncu satırında ise başka bir şey yazıyordu: yedi veliden ikisi formu doldurup masaya bırakmış, kayıtlarının tamamlandığını düşünüp gitmişti. Oysa formun arka yüzündeki onay kutusu işaretlenmediği için o iki çocuğun kaydı hiç yapılmamıştı. Hafta sonu atölyeye geldiklerinde isimleri listede yoktu. Logo da onay kutusu da gerçek bulgulardı ve ikisi de kâğıda doğru yazılmıştı. Ama biri bir göz zevkini, öbürü iki çocuğun atölyeye girip girememesini ilgilendiriyordu ve toplantı onları aynı ağırlıkta konuşmuştu.

Bu derste ne olacak

Önceki derslerde bulgular toplandı, aktarıldı, dinlendi ve tek tek tartıldı. Ama tek tek tartılan bulgular bir araya gelince yeni bir soru ortaya çıkar: bu bulguların hangisi ne kadar ağırdır? Bu ders o soruya bakıyor ve yalnız onu soruyor. Bir bulgunun kullanıcıyı ne kadar durdurduğuna, kaç kişide görüldüğüne, sonucunun geri alınıp alınamayacağına ve bazen hiç fark edilmeyen bir başarısızlığı nasıl taşıdığına bakacağız. Bir bulgunun önem derecesi, onunla ne yapılacağını söylemez; neyin önce konuşulacağını söyler. Hangi bulgunun gerçekten uygulamaya alınacağı ayrı bir karardır ve önem derecesi o kararın yalnız bir girdisidir.

Aşağıdaki örnekler kurgudur.

Sıfır noktası — önem basamağı

Basamakların değeri, bulguları bir kez yerine koyunca toplantının nereden başlayacağını göstermesindedir. Çocuk müzesinin listesinde onay kutusu en üst basamaktaydı, çünkü iki veli işi bitirdiğini sandığı hâlde bitirmemişti. Logo en alt basamaktaydı. İkisi de konuşulmalıydı, ama aynı sırayla değil. Basamak bir değer yargısı değildir; logo önemsiz değildir, yalnız kimseyi atölyeden geri çevirmemektedir.

Mekanizma — yayılım ve dönüşsüz hata

Önem basamağı bulgunun kullanıcıyı ne kadar durdurduğuna bakar. Ama iki bulgu aynı basamakta durabilir ve yine de ağırlıkları farklı olabilir. Bir bulgunun kaç kişide görüldüğü ve sonucunun geri alınıp alınamayacağı basamağın yanına ayrıca yazılır.

Usta katmanı — yanlış başarı ve kolay düzeltme çekimi

Bazı bulgular ancak dikkatle bakıldığında ağırlığını gösterir. Bazılarının ağırlığı ise başka bir şeyin çekimiyle bozulur.

Yöntemin bir sınırı var. Önem derecesi bir bulgunun ne kadar ağır olduğunu söyler, onunla ne yapılacağını söylemez. En ağır bulgunun düzeltmesi bazen işin özünü değiştirir, bazen bir sonraki sürüme kalabilir, bazen hiç düzeltilmeden çevresinden dolaşılır. Bu kararların hepsi önemden ayrı girdiler ister. Bir de aynı bulgu farklı kullanıcı grupları için farklı basamakta durabilir; ilk kez gelen için durduran olan, düzenli gelen için yalnız rahatsız eden olabilir.

Yaygın hatalar ve yanlış bilinenler

Aklında kalsın

Bulgular yazıldıkları sırayla konuşulduğunda, en ağır olan bazen en kısa konuşulan olur. Önem basamağı bir bulguyu kullanıcıyı ne kadar durdurduğuna göre yerleştirir: işi hiç bitirtmeyen en üstte, geri dönerek ya da yardımla bitirten onun altında, sıkıntı veren daha aşağıda, yalnız görünüşe dair olan en altta durur. Yayılım bulgunun kaç kişide ve kimlerde görüldüğünü söyler ve basamakla toplanmaz, yanına yazılır. Dönüşsüz hata, kişinin sonradan düzeltemeyeceği bir sonuç doğurur ve tek kişide görülse bile ayrı bir işaret alır. Yanlış başarı, kişinin işi bitirdiğini sanıp bitirmediği durumdur ve gözlemde en sessiz bulgudur. Kolay düzeltme çekimi bir bulgunun önemini düzeltmesinin kolaylığına göre biçer; bedel ayrı bir sütunda tutulmalıdır. Önem derecesi neyin önce konuşulacağını söyler, ne yapılacağını söylemez.

Sonraki derse köprü

Bulgular artık basamaklarına, yayılımlarına ve geri alınabilirliklerine göre dizildi. Ama en üstteki bulgu her zaman ilk uygulanacak bulgu değildir. Düzeltmesi işin ana fikrini değiştiriyor olabilir, bir sonraki sürümün bütün takvimini kaydırıyor olabilir ya da başka bir kullanıcı grubunun işini bozuyor olabilir. Alt basamaktaki bir bulgunun çözümü ise beş dakikalık bir iş olabilir. Önemi bilinen bir bulgunun gerçekten uygulanmasına neye bakılarak karar verilir ve bir geri bildirimi uygulamamak ne zaman doğru bir karardır?