Kişisel yaratıcı güçlü yönler

Açılış sahnesi

Birine güçlü yanını sorsan çoğu zaman iki tür cevap alırsın.

Birinci cevap boş: bilmiyorum, öyle özel bir şeyim yok.

İkinci cevap hazır: ben yaratıcı düşünen biriyim, ben detaycıyım, ben pratik zekâlıyım.

İkisi de aynı sorunu taşıyor. Birincisi hiçbir kanıta bakmamış, ikincisi ise bir kanıta değil bir etikete bakmış.

Şimdi üçüncü bir cevabın nasıl görüneceğine bakalım.

"Geçen ay tıkanan üç işi ben çözdüm ve üçünde de yaptığım şey aynıydı: sorunu baştan başka bir soruya çevirdim. Bir tanesinde işe yaramadı; orada da çözümü başkası buldu ve o kişi benim hiç düşünmediğim bir yerden baktı."

Bu cevap ne alçakgönüllü ne iddialı. Sadece kayıtlı.

Aradaki fark özgüven değil. Fark, kanıt.

Bu ders güçlü yanını bir tahminle değil, kendi geçmişindeki izlerle bulmayı öğretiyor.

Bu derste ne olacak

Önce bu dersin ne YAPMAYACAĞINI söyleyeceğiz. Sana bir tip vermeyeceğiz, bir test uygulamayacağız ve seni bir kategoriye koymayacağız.

Sonra güçlü yanın nerede aranacağını göstereceğiz. Cevap bu akademinin baştan beri kullandığı dört adımın içinde.

Ardından üç kanıt kaynağını açacağız. Üçü de senin ne düşündüğüne değil, ne yaptığına bakıyor.

Sonra en sık karıştırılan iki şeyi ayıracağız: keyif aldığın şey ile iyi olduğun şey aynı olmayabilir.

Son olarak güçlü yanın ne işe yaradığını konuşacağız ve cevap sandığından farklı: güçlü yan bir sınır değil, bir giriş kapısı.

Aşağıdaki örnekler kurgudur; amaç kanıt aramayı elle tutulur kılmak.

Sıfır noktası

Önce bir şeyi net söyleyelim.

Bu akademi seni bir yaratıcılık tipine ayırmıyor. Sana "sen şu tür bir yaratıcısın" diyen bir sınıflandırma, bir puan ya da bir ölçek vermiyor ve böyle bir aracı olduğunu da iddia etmiyor.

Sebebi basit: elimizde böyle bir ölçüm yok ve olmayan bir ölçümü varmış gibi sunmak, bu akademinin baştan beri reddettiği şey.

Onun yerine çok daha sıradan ve çok daha işe yarar bir şey yapıyoruz: geçmişine bakıyoruz.

Bu, bir kişilik tarifi değil bir çalışma gözlemi. Değişebilir, alandan alana kayabilir ve zamanla farklılaşabilir; bugünkü hâlini bilmek yine de işe yarıyor, çünkü nereye zaman ayıracağını söylüyor.

Dört adımın her birinde güçlü olmak ayrı bir şeye benziyor.

Fark etmede güçlü olan kişi, kimsenin görmediği bir tuhaflığı görüyor ve "bu neden böyle" diye soruyor. Çeşitlemede güçlü olan kişi tek bir cevapta durmuyor ve üç yol daha çıkarıyor. Seçmede güçlü olan kişi kalabalık bir listeden hangisinin işe yarayacağını kestirebiliyor. İyileştirmede güçlü olan kişi ise elindeki şeyi alıp adım adım daha iyi hâle getiriyor.

Mekanizma — üç kanıt kaynağı

Şimdi kanıtı nerede arayacağına bakalım. Üç kaynak var ve üçü de senin ne düşündüğüne değil ne yaptığına bakıyor.

Birinci kaynak bitirdiğin işler.

Bitirilmiş bir iş, yarım kalmış on işten fazla şey söylüyor, çünkü içinde dört adımın hepsi geçmiş durumda. Neyi bitirebildiğine bakmak, hangi tür işte sonuna kadar gidebildiğini gösteriyor.

İkinci kaynak insanların sana ne için geldiği.

Bu kaynağın değeri şurada: insanlar sana bir şey için geliyorsa, daha önce bir kez o konuda işe yaramışsındır ve bunu genellikle sen unutmuşsundur.

Üçüncü kaynak, kimse istemeden yaptığın şey.

Usta katmanı — keyif, beceri ve giriş kapısı

Şimdi en sık karıştırılan ayrıma geliyoruz.

Dört olasılık var ve dördü de gerçek.

Hem keyif alıyor hem iyi olabilirsin ve bu en rahat durum. Keyif alıp iyi olmayabilirsin; bu bir sorun değil, çalışılacak bir alan. İyi olup keyif almayabilirsin ve bu en çok tuzak barındıran hâl, çünkü insan iyi olduğu şeye doğru sürükleniyor ve bir süre sonra istemediği bir yerde buluyor kendini. Ne keyif alıp ne iyi olduğun işler de var ve onları bilmek de bir kazanç.

Şimdi dersin asıl çıktısına geliyoruz ve burası çoğu kişinin beklemediği yer.

Güçlü yanını bilmenin işi seni bir kutuya koymak değil. Tam tersi: zayıf olduğun yere girmenin en kolay yolu güçlü yanından geçiyor.

Bunun nasıl işlediğini görmek kolay. Diyelim ki seçme adımında iyisin ve çeşitlemede zorlanıyorsun. O zaman fikir üretmeye sıfırdan başlamak yerine, elindeki mevcut seçenekleri eleyerek başla; eleme işini yaparken hangi boşlukların kaldığını göreceksin ve o boşluklar sana yeni seçenekler üretecek. Zayıf adıma güçlü adımın içinden girdin.

Şimdi üç kaynağı ve iki ayrımı yan yana koyalım, çünkü asıl fayda birleşimde.

Bitirdiğin işler hangi tür çalışmayı sonuna kadar götürebildiğini gösteriyor. Çekim kaydı başkalarının senden ne beklediğini söylüyor. İstenmeden yaptığın iş ise hiçbir dış sebep olmadan neye yöneldiğini. Üçü aynı yeri gösteriyorsa elinde güçlü bir kanıt var; üçü farklı yerleri gösteriyorsa bu da bir bilgi ve genellikle şunu söylüyor: keyif aldığın yer ile iyi olduğun yer ayrışmış durumda.

Burada dersin sınırını da çizelim.

Bu ders bir çalışma envanteri öneriyor; bir kişilik değerlendirmesi ya da ruh sağlığı yaklaşımı sunmuyor. Buradaki hiçbir gözlem bir tanı, bir tip ya da kalıcı bir özellik değildir; bugünkü bir durumun kaydıdır ve yarın değişebilir.

Yaygın hatalar ve yanlış bilinenler

Aklında kalsın

Bu akademi seni bir yaratıcılık tipine ayırmaz ve böyle bir ölçüm olduğunu iddia etmez; güçlü yan bir testle değil geçmişteki izlerle bulunur.

Güçlü yan dört adımın içinde aranır: fark etme, çeşitleme, seçme ve iyileştirmeden hangisinde kolay ilerlediğin bir çalışma gözlemidir, kalıcı bir özellik değil.

Üç kanıt kaynağı da ne düşündüğüne değil ne yaptığına bakar: bitirdiğin işler, insanların senden istediği şeyler ve kimse istemeden yaptıkların.

Keyif ile beceri aynı şey değildir ve en tuzaklı hâl iyi olup keyif almadığın iştir, çünkü insan iyi olduğu şeye doğru sürüklenir.

Güçlü yan bir sınır değil giriş kapısıdır: zayıf olduğun alana en kolay giriş, iyi olduğun adımdan başlamaktan geçer.

Sonraki derse köprü

Bu modülde önce beş engel kaldırdık, sonra bir kanıt topladık. Elinde artık bir hüküm değil bir gözlem var.

Şimdi o gözlemi bir işe yarar hâle getireceğiz.

Sıradaki modül bir başlangıç profili kuruyor ve profil bir tanı değil bir rota girdisi. İlgi alanlarını, güçlü yanlarını, gelişim alanlarını, seni durduran ve destekleyen şeyleri, elindeki zamanı ve araçları tek tek yazacaksın. Sonunda akademi sana bir sıra önerecek ve o sıranın neden o sıra olduğunu da göreceksin. İlk ders ilgi alanları haritasıyla başlıyor ve orada da aynı kuralı uygulayacağız: tahmin değil kanıt.