Ön prodüksiyon ve zaman planı

Açılış sahnesi

Tiyatroda perde saat sekizde açılır.

Sekizi beş geçe değil. Sekiz.

Şimdi o günün nasıl planlandığını düşün.

Kimse sabah gelip "hadi başlayalım, akşama biter" demez. Herkes sekizden geriye sayar.

Işık provası altıda. Kostüm beş buçukta. Oyuncular beşte. Sahne kurulumu ikide. Dekor sabah sekizde geldi.

Ve o dekor, iki hafta önce sipariş edildi çünkü boyanın kuruması üç gün sürüyor.

İleri doğru kurulan takvimler her zaman iyimserdir, çünkü ileri sayarken gecikmeler görünmez. Geriye sayarken ise görünür — ve genellikle başlangıç tarihi dünden önceye düşer.

Bugün o geri sayımı öğreneceğiz.

Bu derste ne olacak

Önce ön prodüksiyonun ne olduğunu netleştireceğiz — planlama yaratıcılığın karşıtı değil. Sonra on altı maddelik ön prodüksiyon belgesini açacağız. Ardından geriye doğru takvim kurmayı göreceğiz ve genellikle unutulan ara süreleri konuşacağız. Sonra risk ile alternatif planı ele alacağız. En sonda on dört işten örneklerle bunu okuyacağız. Ders bittiğinde bir çekim ve bir kampanya için plan yazabiliyor olacaksın.

Sıfır noktası

Perdeye geri dönelim, çünkü bu benzetme ders boyunca bizimle kalacak.

Kaynak çok net bir cümleyle başlıyor ve bu cümle bir savunma.

Bu savunmanın gerekli olmasının sebebi, planlamanın yaratıcılığın karşıtı sayılmasıdır.

Sayılmaz ve tersi doğrudur.

Plansız bir çekim gününde bütün zihinsel enerji "sıradaki ne" sorusuna gider. Kimse kadraja bakmaz, ışığı tartışmaz, bir fikir denemez.

Planlı bir günde ise sıradakini herkes bilir ve zihin serbest kalır.

Şimdi bir ayrım yapalım.

Ön prodüksiyon iki ayrı iş yapar.

Birincisi karar toplamaktır. Hangi mekân, kim oynayacak, hangi kostüm, kaç kare.

İkincisi ve daha az fark edileni, kararları görünür kılmaktır. Bir belgeye yazıldığında herkes aynı şeyi anladığını sanmaktan çıkar ve gerçekten aynı şeyi anlar.

Bir önceki seviyede kılavuzun bir devir belgesi olduğunu söylemiştik. Ön prodüksiyon belgesi de öyle — ama devrettiği şey bir kural değil, bir gün.

Bu benzetme bir yere kadar doğru. Şurada bozulur: tiyatroda perde saati verilidir ve değişmez. Bir projede teslim tarihi çoğu zaman pazarlık edilebilir ve bu, planlamayı zorlaştırır. Yani senin işin geri saymak değil, önce sayılacak bir tarih kabul ettirmek.

Mekanizma

On altı madde, dört grup

Kaynak ön prodüksiyon belgesinde on altı madde sayıyor.

Onaylanmış konsept. Teslim listesi. İş kırılımı. Sorumlular. Bağımlılıklar. Kilometre taşları. Onay noktaları. Bütçe. Ekip ve tedarikçiler. Lokasyon ve izinler. Oyuncu ya da model. Kullanım hakları. Teknik gereksinimler. Çekim listesi ya da storyboard. Riskler ve alternatif planlar. Teslim ve arşiv standardı.

Uzun bir liste. Dört gruba ayıralım.

Birinci grup ne üretileceğini söyler: onaylanmış konsept, teslim listesi, çekim listesi.

İkinci grup kim ve nasıl üretecek: iş kırılımı, sorumlular, ekip ve tedarikçiler, teknik gereksinimler.

Üçüncü grup ne zaman: bağımlılıklar, kilometre taşları, onay noktaları.

Dördüncü grup ne olursa ne yapılacak: bütçe, izinler, haklar, riskler ve alternatif planlar, arşiv standardı.

Bağımlılık, bir işin başlaması için başka bir işin bitmiş olması gerektiği anlamına gelir.

Kostüm seçilmeden mekân rengi kararlaştırılamaz. Metin onaylanmadan dizgi yapılamaz. Ürün gelmeden çekim olmaz.

Bağımlılıklar yazılmadığında takvimde her iş paralel görünür ve toplam süre olduğundan kısa hesaplanır. Sonra bir iş gecikir ve arkasındaki üç iş birden durur.

Geriye doğru sayarken unutulan süreler

Kaynak takvimi geriye kurmayı söylüyor ve hangi sürelerin görünür olması gerektiğini de sayıyor.

Bu listeye dikkat et: hiçbiri yaratıcı iş değil.

Ve tam da bu yüzden unutulurlar. Takvim yaparken tasarımcı kendi işini düşünür; ara süreler kendiliğinden olacak sanılır.

Tek tek bakalım.

Müşteri onayı bir süre alır ve o süre senin kontrolünde değildir. Üç günlük bir onay penceresi vermek, iyimserlikten çok bir dilektir.

Revizyon bir kez olmaz. Çoğu işte iki tur normaldir ve ikisi de takvime yazılır.

Render, ses miksajı ve baskı provası teknik sürelerdir ve kısaltılamazlar. Bir baskı provası bir gün sürüyorsa, iki gün önce dosya hazır olmalıdır.

Taşıma en çok küçümsenen kalemdir. Basılmış bir iş matbaadan çıktığında bitmiş sayılmaz; yerine ulaşması gerekir.

Risk ve alternatif plan

Kaynak riskleri ve alternatif planları ayrı bir madde olarak sayıyor ve stüdyo uygulamasında beş risk istiyor.

Risk yazmanın yöntemi basittir ve iki sütunludur.

Birinci sütun: ne olabilir?

İkinci sütun: olursa ne yapacağız?

İkinci sütun olmadan risk listesi bir endişe listesidir ve hiçbir işe yaramaz.

Ve bir üçüncü sütun daha vardır ki en işlevsel olanıdır: bu karar en geç ne zaman verilmeli?

Yağmur riski varsa, iç mekân alternatifine geçme kararı çekimden bir gün önce verilmelidir — çünkü mekân o gün ayrılır.

Bir önceki modülde kalite kontrolde hataları kademeye ayırmıştık. Riskler de kademeye ayrılır: olma ihtimali ve etkisi. İkisi birden yüksek olanlar için mutlaka alternatif plan yazılır; ikisi birden düşük olanlar yalnız not edilir.

Teoriyi bırakıp işlere bakalım.

Örneklerden okuma

Örnekleri üç grupta topladım. Önce planı bir belgeye dökmüş üretim pratikleri. Sonra bağımlılık ve gecikmenin görüldüğü yerler. En sonda risk ve alternatif plan.

Önce planı belgeye dökenler

Sonra bağımlılık ve gecikme

Ve risk ile alternatif plan

Usta katmanı

Az önce unutulan ara sürelerden söz ettim. İşin aslı biraz daha ince: bu sürelerin bir kısmı kısaltılabilir, bir kısmı kısaltılamaz ve ikisini karıştırmak en pahalı hatadır.

Revizyon süresi kısaltılabilir — kapsamı daraltarak, daha az kişiyle çalışarak. Baskı provası kısaltılamaz; makinenin ve mürekkebin kendi süresi vardır. Takvim sıkıştığında baskı yapan taraf üzerinde baskı kurmak sonuç vermez, yalnız kalite düşürür. Deneyimli sanat yönetmenleri takvimi iki renkle çizer: esneyebilen kalemler ve esneyemeyen kalemler. Sıkışma olduğunda yalnız birinciler tartışılır.

İkinci nüans onay noktalarıyla ilgili. Bir projede kaç onay noktası olacağı bir takvim kararı gibi görünür; aslında bir güven kararıdır. Çok sayıda onay noktası, süreci yavaşlatır ve ekibi karar veremez hâle getirir. Çok az onay noktası ise sürprize açar. İşe yarayan sayı genellikle üçtür: konsept, ana uygulama ve üretim öncesi. Aralarda gösterim yapılır ama onay istenmez — bu ayrım sunum dersinde tekrar karşımıza çıkacak.

Üçüncüsü bir sınır durumu. Her iş on altı maddelik bir belge gerektirmez. Tek kişilik, tek günlük bir iş için bu belgeyi hazırlamak işten uzun sürer. Ölçü şudur: kaç kişi ve kaç tedarikçi var? İkiden fazlaysa yazılı belge kaçınılmazdır, çünkü sözlü anlaşma üç kişiden sonra dağılır. Ama bir madde hiç atlanmaz: kullanım hakları. Tek kişilik bir işte bile, kullanılan görselin hakkı yazılı olmalıdır.

Dördüncüsü bir meslek pratiği. Takvimi kurduktan sonra tersten oku — son maddeden ilkine doğru. Her adımda sor: bu iş başlayabilmesi için neyin bitmiş olması gerekiyor, ve o şey takvimde daha önce mi duruyor? Bu okuma on dakika sürer ve bağımlılık hatalarının neredeyse tamamını yakalar. İleri okurken hepsi mantıklı görünür; geriye okurken boşluklar ortaya çıkar.

Yaygın hatalar ve yanlış bilinenler

Uygulama — kendin dene

İki plan yapacaksın.

Birincisi bir günlük bir fotoğraf çekimi. Saat saat yaz. Perde saatinden geriye say — yani gün sonunda ne teslim edilecekse oradan başla.

İkincisi üç haftalık bir kampanya üretimi. Gün gün yaz.

İkisinde de beş kalemi ayrı bir renkle işaretle: müşteri onayı, revizyon, teknik işlem, prova ve taşıma.

Sonra bağımlılıkları çiz. Hangi iş, hangi işin bitmesini bekliyor? Okla göster.

Son adım: beş risk yaz ve her biri için üç sütun doldur. Ne olabilir, olursa ne yapacağız, bu karar en geç ne zaman verilmeli?

Şuna dikkat et: takvimi tersten okuduğunda kaç bağımlılık hatası buldun? Neredeyse herkes en az iki tane bulur ve ikisi de aynı türdendir — bir onayın, ona bağlı işten sonra durması. Bu hatayı ileri okurken görmenin neredeyse imkânsız olduğunu fark etmek, dersin sana bıraktığı asıl şey.

Kilit özet

Birincisi. Plan yaratıcılığın karşıtı değildir. Plansız bir günde zihin "sıradaki ne" sorusuyla dolar; planlı bir günde serbest kalır.

İkincisi. Takvim son teslimden geriye doğru kurulur. İleri sayarken gecikmeler görünmez, geriye sayarken görünür.

Üçüncüsü. Takvimi kuran şey sürelerden çok bağımlılıklardır. Beş günlük beş iş zincirlemeyse yirmi beş gün sürer.

Dördüncüsü. Ara süreler neredeyse her zaman unutulur: onay, revizyon, render ve ses miksajı, baskı provası ve taşıma. Hiçbiri yaratıcı iş değildir ama takvimin azımsanmayacak bir bölümünü kaplar.

Beşincisi. Risk listesi üç sütunludur. Üçüncü sütun olmadan liste bir endişe listesidir: bu karar en geç ne zaman verilmeli?

Sonraki derse köprü

Bu derste zamanı planladık. Şimdi parayı planlayacağız.

Ve orada bir şey netleşecek: bütçe bir muhasebe belgesi değil, yaratıcı kararların maddi modelidir.

Bir kampanyada hangi kalem fikri görünür kılıyor? Işık mı, mekân mı, oyuncu mu, kostüm mü?

Çünkü bütçe düştüğünde en kolay yol her şeyi eşit oranda küçültmektir. Ve o yol neredeyse her zaman yanlıştır.

Sonraki derste bütçeyi ve yaratıcı önceliği göreceğiz.