Kaybediyor görünürken anlaşmak

Durum

Manisa Akhisar'da, babalarından kalan kırk dönümlük zeytinlik bir yıldır üç kardeşin arasında kilitli duruyor. Anneleri yıllar önce ölmüş; mirasçılar yalnız onlar. Erol kırk dokuz yaşında. On beş yıldır ağaçları o budamış, hasadı o toplamış, kötü hasat yıllarında kooperatif borcunu o çevirmiş. Ablası Nurten elli iki yaşında, İzmir'de oturuyor; köydeki boş evin vergisini ve akan damını yıllardır o ödüyor ve evin bir an önce satılmasını istiyor. Küçükleri Selim kırk dört yaşında, bir kredi borcunun altında ve payını nakit olarak almak istiyor.

Payların ne olduğu konusunda anlaşmışlar. Kilitlenen yer, zeytinliğin kimde kalacağı ve paraların ne zaman ödeneceği. Ailenin ortak tuttuğu avukat bir teklif hazırlamış: Erol zeytinliğin tamamını alacak, kardeşlerinin paylarını değerleme raporundaki bedel üzerinden beş yılda, taksitle ödeyecek; köydeki ev satılacak. Erol teklifi okurken yüzü kızarıyor. «Ben bu ağaçlara on beş yıl baktım,» diyor, «şimdi babamın bana bıraktığını bir de kendi cebimden mi satın alacağım? Bu anlaşma değil, yenilgi.» Selim de sinirleniyor: «Sen o on beş yılda zeytinin parasını da aldın.»

Erol o akşam karısı Saadet'e aynı soruyu soruyor: kendi hakkı olduğuna inandığı bir şeyi bırakıp üstüne bir de borçlanacağı bir anlaşmaya imza atmak zayıflık mı? Yoksa mahkemeye gidip yıllarca beklemek mi onurlu olan?

Onun hayatından

Hicretin altıncı yılı, Zilkade ayında Hz. Muhammed sahabeyle umre için yola çıktı; yanlarında işaretli kurbanlık develer vardı. Hudeybiye'ye inen geçitte Peygamber'in devesi Kasvâ çöktü ve kalkmadı. Sahabe devenin huysuzlandığını söyleyince Peygamber, bunun onun huyu olmadığını, onu Ebrehe'nin filini Mekke'ye sokmayanın durdurduğunu söyledi. Ardından yemin ederek şunu söyledi: «Canım elinde olana yemin olsun ki, Allah'ın hürmetlerini yücelttikleri bir plan isterlerse onu kendilerine veririm.»

Kureyş'ten elçiler birbirini izledi. Huzâalı Büdeyl bin Verkâ'ya Peygamber, umreye geldiklerini, savaşın Kureyş'i yıprattığını ve isterlerse süreli bir ateşkes yapabileceğini söyledi. Ardından Urve bin Mes'ûd geldi. Urve gitmeden önce teklifi makul bulmuştu. Döndüğünde hiçbir hükümdarın çevresinde bu kadar saygı görmediğini anlattı ve öğüdünü yineledi. Sonra Kinâneli bir elçi geldi. Peygamber onun kurbanlık develere hürmet eden bir kabileden olduğunu söyledi ve develerin onun önüne çıkarılmasını istedi. Elçi süslü kurbanlıkları görünce bu insanları Kâbe'den alıkoymanın doğru olmadığını söyleyerek döndü. Sonunda Süheyl bin Amr geldi ve metin yazılmaya başlandı.

İlk satırda itiraz çıktı. Peygamber kâtibe besmeleyi yazdırınca Süheyl, Rahmân adını tanımadığını söyledi ve eskiden yazdıkları gibi «Allahım, senin adınla» yazılmasını istedi. Sahabe karşı çıktı; Peygamber Süheyl'in istediği biçimde yazdırdı. Sonra «Allah'ın Resûlü Muhammed'in yaptığı antlaşma» cümlesine gelindi. Süheyl, onu Allah'ın elçisi kabul etselerdi Kâbe'den alıkoymayacaklarını söyledi. Peygamber şöyle cevap verdi: «Vallahi siz beni yalanlasanız da ben Allah'ın Resûlüyüm. Yaz: Muhammed bin Abdullah.» Berâ bin Âzib'in rivayetine göre Hz. Ali o kelimeyi silmeyi reddetti; Peygamber yazıyı alıp kendisi düzeltti.

Berâ şartları üç maddede sayar. Mekke'den Peygamber'e gelen geri verilecekti; Müslümanlardan Mekke'ye giden geri verilmeyecekti; Müslümanlar ertesi yıl gelip silahlarını kınında tutarak Mekke'de üç gün kalabilecekti. Tam bu sırada Süheyl'in oğlu Ebû Cendel ayağındaki zincirlerle Müslümanların arasına düştü. Süheyl, antlaşmanın ilk uygulamasının bu olacağını söyledi. Peygamber, antlaşmanın henüz yazılıp bitmediğini söyleyerek Ebû Cendel'in dışarıda tutulmasını istedi; Süheyl kesinlikle reddetti. Ebû Cendel «Ey Müslümanlar, Müslüman olarak geldiğim hâlde müşriklere mi geri verileceğim? Çektiklerimi görmüyor musunuz?» diye seslendi. Ebû Cendel babasına geri verildi.

Hz. Ömer Peygamber'e gitti: «Sen gerçekten Allah'ın elçisi değil misin? Biz hak üzere, düşmanımız batıl üzere değil mi? O hâlde dinimizde neden bu aşağılanmayı kabul ediyoruz?» Peygamber, Allah'ın elçisi olduğunu, O'na karşı gelmediğini ve O'nun kendisine yardım edeceğini söyledi. Ömer, Kâbe'yi tavaf edeceklerini söylediğini hatırlattı; Peygamber bunun bu yıl olacağını söyleyip söylemediğini sordu. Ömer «Hayır» deyince «Oraya varacak ve onu tavaf edeceksin» dedi. Hz. Ebû Bekir de Ömer'e aynı cevabı verdi.

Antlaşma yazıldıktan sonra Peygamber sahabeye kurbanlarını kesmelerini ve tıraş olmalarını üç kez söyledi; kimse kalkmadı. Eşi Hz. Ümmü Seleme'nin yanına girdi ve insanlardan gördüğünü anlattı. Ümmü Seleme ona, kimseyle konuşmadan çıkıp önce kendi kurbanını kesmesini ve berberini çağırmasını önerdi. Peygamber öyle yaptı. Onu görenler kalktı, kurbanlarını kesti ve birbirlerini tıraş etmeye başladılar.

Fetih suresi bir gece yolculuğunda indi. Ömer'in anlattığına göre Peygamber o gece «Bu gece bana, üzerine güneş doğan her şeyden daha sevimli bir sure indi» dedi ve surenin ilk ayetini okudu:

Sehl bin Huneyf'in rivayetine göre Peygamber sureyi sonuna kadar Ömer'e okudu ve Ömer sordu: «Ey Allah'ın Resûlü, bu bir fetih mi?» Peygamber «Evet» dedi. Ayetteki fethi bu antlaşmaya bağlayan, o cevaptır.

Medine'ye kaçıp gelen Ebû Basîr'i Peygamber, onu almaya gelen iki Kureyşliye teslim etti. Ebû Basîr yolda onlardan birini öldürüp Medine'ye döndü. Peygamber, Arapların hayret bildiren bir deyişiyle «Anası ağlasın, yanında adamları olsa ne savaş tutuşturur» deyince, Ebû Basîr yeniden geri verileceğini anlayıp sahile gitti. Ebû Cendel ve Müslüman olan başka Kureyşliler ona katıldı. Grup Kureyş'in Şam kervanlarını durdurdu, adamlarını öldürdü, mallarını aldı. Bunun üzerine Kureyş, Peygamber'den bu grubu yanına almasını istedi; ona gelen artık güvende olacaktı. İade maddesini, onu yazdıran taraf kendisi bıraktı.

İki yıl sonra Peygamber Mekke'ye on bin kişiyle yürüdü. İbn Hişâm, Zührî'nin değerlendirmesine kanıt olarak bu sayıyı Hudeybiye'deki bin dört yüz kişinin yanına koyar.

Rivayetler

İlke

Pazarlık başlamadan önce Peygamber neyi bırakmayacağını söyledi: Allah'ın hürmetlerini. Kendi kazancını ya da unvanını saymadı. Geri kalan her şey masaya açıldı: besmelenin biçimi, unvan, o yılın ziyareti. Zührî de rivayetin içindeki açıklamasında besmele ve unvan tavizlerini bu yeminli söze bağlar.

Kur'an anlaşmayı övgüyle anar; ayetin konusu eşler arasındaki geçimsizliktir:

Bugün nasıl uygulanır

Miras masasında konuşulan şey çoğu zaman yalnız para olmaz; babanın yerinin kime kaldığı da konuşulur. Erol'un «yenilgi» dediği şeyin bir kısmı yas. On beş yıl babasının ağaçlarına bakmış biri için zeytinliği satın almak, babasının ona emanet ettiğini sandığı şeyi kardeşlerinden geri almak gibi gelir. Bunu adıyla anmak, sonraki adımları kolaylaştırır.

Önce ilkenin yanlış kullanılabileceği yeri görmek gerekir. «Uzun vade için kısa vadede vazgeç» cümlesi, aile içinde hep aynı kişinin vazgeçmesine dönüşebilir. Pek çok ailede mirastan en kolay vazgeçirilen kişi kız kardeştir: «Sen evlisin, kocan bakıyor» denir ve yasal payı sessizce kaybolur. Hudeybiye'de kararı Peygamber kendisi verdi ve biçimdeki bedelin ilkini kendisi üstlendi: unvanı kendi eliyle düzeltti, kurbanı ilk o kesti. En ağır bedeli ise Ebû Cendel ödedi; bu yüzden aşağıdaki Sınır bölümü o sahneyle başlıyor. Bedeli hep aynı ve en zayıf kişiye ödetilen bir vazgeçme, bu ilkenin tersine döner.

Birinci adım, pazarlıktan önce bırakılamayacak olanı söylemek. Hudeybiye'de bırakılamayan şey bir mal ya da bir unvan olmadı, bir değer oldu. Erol da kendine aynı soruyu sorabilir: bırakamayacağım şey zeytinliğin kendisi mi, yoksa bir değer mi? Belki kardeşlerle bağın kopmaması, belki babanın emeğinin yok sayılmaması, belki ablasının ve kardeşinin haklarının tam verilmesi. En çok iki tanesini seçip yazması yeter. Bunlar bir kez söylenince geri kalanı konuşulabilir olur: taksitin süresi, değerleme bedeli, evin satış takvimi. Konuşulabilir olanların sınırı da bellidir: yasanın ve dürüstlüğün içinde kalanlar. Tapuda değeri düşük göstermek ya da bir mirasçıdan bilgi saklamak pazarlık konusu olamaz.

İkinci adım, iki hesabı aynı kâğıda yazmak. Erol on beş yılın emeğini yazdığında, aynı kâğıda bu yıllarda zeytinden aldığı geliri de yazmalı; Selim'in sözü cevapsız kalmamalı. Nurten'in yıllardır ödediği vergi ve dam onarımı da o kâğıda girmeli. Hesap ortaya çıkınca «kim haklı» kavgası «kim ne kadar taşıdı» sorusuna döner, ki bu soru konuşulabilir. Bu kâğıt kimseyi mahkûm etmek için yazılmaz; herkesin taşıdığını görünür kılmak için yazılır. Görünmeyen emek, ailelerde uzun süren kırgınlıkların sık rastlanan kaynağıdır.

Üçüncü adım, mahkeme yolunu gerçek hâliyle görmek. Mahkemeye gitmeden önce arabulucuya başvurmak 2023'ten beri zorunlu. Arabulucuda anlaşma çıkmazsa ve mal aynen bölünemiyorsa, Türk Medenî Kanunu'nun 699. maddesine göre mahkeme açık artırmayla satışa karar verir. Bu, Erol'un korumak istediği zeytinliğin herkesin teklif verebileceği bir artırmaya çıkması demek. Duygunun yerine bu tabloyu koymak, «onurlu yol» sorusuna başka bir cevap verir.

Dördüncü adım, karşı tarafın değer verdiği şeyi görmek. Peygamber Kinâneli elçinin kurbanlığa hürmet eden bir kabileden geldiğini biliyordu ve develeri onun önüne çıkardı; elçi, kendi değerinin aynasını görünce döndü. Nurten'in değer verdiği şey, yıllardır bedelini ödediği evden kurtulmak; Selim'inki, borcunun altından kalkmak. Erol taksitin ilk yılını öne çekerse Selim'in derdine dokunur; evin satış işini kendisi üstlenirse Nurten'in yükü hafifler.

Beşinci adım, kim olduğunu söyleyip biçimi bırakabilmek. Peygamber unvanın metinden çıkmasına razı olmadan önce kim olduğunu yüksek sesle söyledi. Erol için «babamın bana bıraktığı» cümlesi tapuya yazılmasa da on beş yıl o ağaçlara kimin baktığını herkes biliyor; bunu kardeşlerine bir kez açıkça söylemek ona yetebilir.

Altıncı adım, anlaşmayı yazmak ve güvenceye bağlamak. Hudeybiye bir metindi; Ebû Basîr meselesinde de iki taraf yazılana dayandı. Türk Medenî Kanunu'nun 676. maddesine göre mirasçılar arasındaki paylaşma sözleşmesi yazılı yapılırsa bağlar. Taksitli bir anlaşmada ödeme takvimi, gecikmenin sonucu ve gerekiyorsa bir teminat da yazılır: kardeşler arasında güven, ayrıntının yazılmasıyla bozulmaz; aksine korunur.

İmzadan sonra da bir adım kalıyor. Sahabeyi kurbanlarını kesmeye kaldıran, Peygamber'in önce kendi kurbanını kesmesi oldu. Erol imza attıktan sonra kardeşlerinden güven bekleyecek. O güveni ilk taksiti gününden önce yatırarak, emlakçıyla ilk görüşmeyi kendisi yaparak kurabilir. Kırgın bir aile toplantısında «bana güvenin» cümlesi yeni bir tartışma açar; zamanında yatan bir havale ise kimseye söz bırakmaz.

Aynı ölçü başka masalarda da işler. Bursa'da iki ortağın kurduğu bir tekstil atölyesi düşünelim. Atölye, ayrılmak isteyen ortağın soyadını taşıyor ve o, adın da kendisiyle gitmesini istiyor. Kalan ortak adı bırakırsa makineleri, müşterileri ve çalışanların işini koruyabilir. Soru aynıdır: bırakılamayan nedir, çalışanlara verilen söz mü, tabeladaki ad mı? Bir evlilikte de karşılığı vardır. Bir koca kayınvalidesiyle yaşadığı bir tartışmada özür dilemeyi aşağılanma sayabilir; haklı olduğuna inanır, belki de haklıdır. Hudeybiye'de haklılık inkâr edilmedi; Ömer'in sorusuna Peygamber «Evet» dedi. Tartışılan, haklılığın o gün neyi zorunlu kıldığıydı. Bir özür, evin huzurunu ve çocukların anneanneleriyle bağını koruyorsa, bedelinin karşılığını görebilir. Özür hep aynı kişinin ödediği bir vergiye dönüşürse, yukarıda anlatılan ters uygulamaya düşülür. İş yerinde de ilke sınanır. Bir ekip lideri, üstünün koyduğu bir son tarihi gerçekçi bulmuyor. Açık bir kavga yerine, işin kalitesini koruyacak bir koşul koyup tarihi kabul edebilir: «Bu tarihe yetişiriz, ama şu bölümü ikinci aşamaya bırakmak şartıyla.» Hudeybiye'de ziyaret ertelendi ve ertesi yıl yapıldı; ertelemek ile vazgeçmek arasındaki farkı yazılı tutmak, «kaybettik» duygusunun ekibe yayılmasını engeller.

Bu adımların sırası da önemli. Değeri adlandırmadan hesaba geçen biri, rakamlarda boğulur; hesabı yapmadan biçim tartışmasına giren biri, unvanda takılır. Erol önce neyi korumak istediğini kardeşlerine söylerse, sonraki her konuşma o cümleye göre tartılır.

Erol'un sorusuna dönersek: bu anlaşmayı imzalamak, neyi korumak için imzaladığını bildiği ve kardeşlerine de söylediği sürece zayıflık sayılmaz. Bu anlaşmayla zeytinlik bölünmeden kalabilir, kardeşler bayramda yine aynı sofraya oturabilir. Bunun bir garantisi yok; ama mahkeme yolunda ikisi de baştan tehlikede. Taksit, Erol'un korumayı seçtiği şeyin bedeli.

Sınır

Hudeybiye'deki en ağır madde, Mekke'den kaçanın geri verilmesiydi ve Ebû Cendel zincirleriyle babasına geri verildi. Bu sahne, verilen sözün ne kadar ağır tutulduğunu gösterir. Bugün birini tehlikeye geri göndermeyi ise meşrulaştırmaz. Hicret eden Müslüman kadınların ise geri verilmediği de anlatılır. Şiddet gören bir kadını «aile dağılmasın» diye eşine geri yollamak ya da bir çocuğu ona zarar veren bir eve teslim etmek anlaşmaya sadakat olarak savunulamaz. Türk hukuku bu durumlar için 6284 sayılı Kanun'la koruma tedbirleri öngörür.

İkinci sınır öngörüyle ilgili. Fetih suresi, Peygamber'in Mescid-i Harâm'a gireceklerini gösteren rüyasını doğrular (48:27); bizim böyle bir güvencemiz yok. «Uzun vadede kazanırım» varsayımı her anlaşmada doğru çıkmaz. Uzun vadeli hesap bir umutla değil, gerçek verilerle yapılmalı.

Üçüncü sınır rızanın kendisi. Bir mirasçının payını baskıyla ya da bilgisini eksik bırakarak elinden alan bir düzenleme, imzalı olsa bile bu ilkenin anlattığı uzlaşma olmaz. Türk Borçlar Kanunu'na göre yanılma, aldatma ya da korkutmayla imza atan kişi, bunu öğrendiği ya da korkunun etkisi kalktığı andan başlayarak bir yıl içinde sözleşmeyle bağlı olmadığını bildirebilir. İlke, kişinin kendi hakkından bilerek ve özgürce vazgeçebilmesini anlatır.

Dördüncü sınır karşı tarafın sözü. Siyer kaynaklarına göre, başta İbn Hişâm'a göre, Kureyş'in müttefiki Benî Bekir Müslümanların müttefiki Huzâa'ya saldırdı; Kureyş'ten bazıları da silah ve adamla destek verdi. Antlaşma bununla sona erdi. Bir anlaşma, iki taraf da tuttukça bağlar. Bu yüzden taksitli bir anlaşmada güvence yazılır; karşı taraf sözünü bozarsa ne olacağı baştan bellidir.

Bu rivayet nereden

Hudeybiye'ye kaç kişinin gittiği sahih rivayetlerde bile farklıdır. Buhârî'de Câbir'den gelen bir rivayet bin dört yüz der; Berâ «bin dört yüz ya da daha fazla» der; Saîd bin Müseyyeb, Câbir'in kendisine bin beş yüz dediğini aktarır; Abdullah bin Ebî Evfâ ağacın altında biat edenleri bin üç yüz sayar. Rivayetler farkı açıklamaz; sayılar farklı kişilerin farklı anlardaki sayımı olabilir.

Fetih suresindeki «fetih» kelimesinin neyi kastettiği de tek sesli değildir. Sehl bin Huneyf'in rivayetinde Ömer antlaşmanın kendisini sorar ve «Evet» cevabını alır. Buhârî'deki başka bir rivayette Berâ bin Âzib, insanların fethi Mekke'nin fethi saydığını, kendilerinin ise Hudeybiye'deki Rıdvân biatini asıl fetih saydığını söyler. Halk arasında sık duyulan «Hudeybiye, Mekke'nin fethinin anahtarıydı» cümlesi ise Zührî'nin değerlendirmesine dayanan bir tarih yorumudur.

Ömer'in sonradan bu itirazları için birçok iyi amel işlediğini söylediği cümleyi rivayete Zührî ekler; Zührî Ömer'e yetişmediği için bu ek kopuk bir aktarımdır.

Uygulama

Kendi hayatında kilitlenmiş bir anlaşmazlığı seç: miras, ortaklık, kira, aile içi bir küslük. Sonra şunları yaz:

1. Bu anlaşmazlıkta neyi hiçbir koşulda bırakmayacağını yaz; en çok iki şey. Üçüncüsü çoğu zaman pazarlık konusudur. Yazdığın şey bir mal mı, bir değer mi, ona da bak.
2. Karşı tarafın asıl ihtiyacını onun ağzından yaz: parası mı, zamanı mı, itibarı mı, bir hatıra mı?
3. Senin taşıdığın yükü ve bu süreçte senin eline geçeni aynı kâğıda yaz. Yalnız birini yazabiliyorsan, öbür tarafın itirazı muhtemelen tam oradadır.
4. Anlaşmanın sana kaybettiren üç şartını ve uzun vadede kazandıracağı bir şeyi rakamla ya da süreyle yaz. Anlaşma olmazsa ne olacağını da yaz: dava, satış, küslük.
5. Bu anlaşmada vazgeçen tarafın hep aynı kişi olup olmadığını kontrol et. Öyleyse dengeyi değiştirecek bir madde ekle.
6. Anlaşmayı yazılı hâle getirmenin ve güvenceye bağlamanın yolunu bul; mirassa bütün mirasçıların imzasıyla.
7. İmzadan sonra güveni kuracak ilk davranışı belirle ve tarihini yaz: bir ödemeyi öne çekmek, bir işi üstlenmek, bir ziyaret.

Bu adımları tek başına yapmak zorunda değilsin. Güvendiğin, taraf olmayan birine yazdıklarını okut ve en zayıf gördüğü maddeyi sor. Hudeybiye'de Peygamber de antlaşmadan sonraki en zor anda durumu eşine anlattı ve onun önerisini uyguladı.

Beş soru

1. Hudeybiye'de Peygamber pazarlıktan önce neyi bırakmayacağını söyledi ve bu, masadaki öteki konuları nasıl etkiledi?
2. Erol mahkeme yolunu seçerse, bırakılamaz saydığı şeyler hangi riskle karşılaşır?
3. Kurbanların kesilmesi emrine uyulmadığında ne oldu ve bu sahneden hangi insan hâli çıkar?
4. «Hudeybiye, Mekke'nin fethinin anahtarıydı» cümlesi bir hadis mi? Kimin değerlendirmesine dayanıyor?
5. «Kısa vadede vazgeç, uzun vadede kazan» ilkesi hangi durumda kendi tersine döner?

Yanıtlar

1. Allah'ın hürmetlerinin yüceltildiği bir planı kabul edeceğini yeminle söyledi. Bu sınır baştan konunca besmelenin biçimi, unvan ve o yılın ziyareti konuşulabilir oldu; Zührî de bu tavizleri o söze bağlar.
2. Arabulucuda anlaşma çıkmaz ve zeytinlik aynen bölünemezse mahkeme açık artırmayla satışa karar verebilir; bahçe başkasına geçebilir. Dava süresince kardeşler arasındaki küslük de büyür. Erol'un korumak istediği iki şey, bahçenin bütünlüğü ve kardeşlik bağı, bu yolda baştan tehlikeye girer.
3. Peygamber emri üç kez tekrarladı, kimse kalkmadı. Ümmü Seleme ona kimseyle konuşmadan önce kendisinin kurban kesip tıraş olmasını önerdi; o öyle yapınca sahabe de yaptı. Buradan çıkan insan hâli, bir topluluğu çoğu zaman liderin kendi davranışının harekete geçirmesidir.
4. Hadis değil. Tâbiî Zührî'nin değerlendirmesine dayanan bir tarih yorumudur; İbn İshak aktarır, İbn Hişâm'ın siyerinde yer alır. Zührî'ye göre İslam'da bundan önce bundan büyük bir fetih olmamıştı; İbn Hişâm bunu bin dört yüz ile on bin rakamlarıyla destekler.
5. Vazgeçen hep aynı ve en zayıf kişi olduğunda: örneğin yasal payını sessizce bırakmaya zorlanan bir kız kardeş. Hudeybiye'de kararı Peygamber verdi ve biçimdeki bedelin ilkini kendisi üstlendi; en ağır bedeli ödeyen Ebû Cendel ise dersin Sınır bölümünü açar. Bedeli hep en zayıfa ödetmek ilkenin tersidir.

Sonraki derse köprü

Peygamber metindeki «Allah'ın Resûlü» ifadesinin silinmesine razı oldu ama kim olduğunu yüksek sesle söyledi; «Allahım, senin adınla» diye başlayan metin de yine Allah'ın adıyla başlıyordu. Bir unvandan, bir biçimden vazgeçmek ne zaman olgunluktur, ne zaman insanın kendini kaybetmesidir? Sonraki ders, 31.2 «Biçim ve öz», bu çizginin nereden geçtiğini aynı antlaşmanın ilk satırları üzerinden tartışıyor.