Jing–Qi–Shen, Kan ve sıvılar

Açılış sahnesi

"Qi enerji demektir."

Bu cümleyi neredeyse her yerde göreceksin. Ve bu cümle, bu alandaki en verimli yanlış anlamalardan biri.

Neden yanlış? Çünkü "enerji" bugün fizikte ölçülebilir bir büyüklüktür — joule ile ifade edilir, korunur, dönüşür. Qi'nin böyle ölçülebilir bir karşılığı gösterilmemiştir.

Neden verimli? Çünkü yanlış olduğu için değil, DAR olduğu için sorun çıkarıyor. Qi kelimesi geleneksel metinlerde işlev, hareket, dönüşüm, iletişim ve düzenleme anlamlarını birden taşır. "Enerji" bu beş anlamdan yalnızca birine yakın durur ve geri kalanı sessizce siler.

Bu ders, bedeni oluşturan geleneksel kavramları kendi genişliklerinde öğretir.

Bu derste ne olacak

Önce üç temel kavramı ayıracağız: Jing, Qi ve Shen. Sonra Qi'nin türlerine bakacağız — tek bir Qi yok, dokuz farklı adla anılan işlev kümesi var. Ardından Kan'ın neden biyomedikal kanla aynı olmadığını göreceğiz. Sonra sıvılara ve oradan balgam ile nem kavramlarına geçeceğiz. Ders bittiğinde bu kavramların hangi genişlikte kullanıldığını bilecek ve daraltılmış çevirileri tanıyabileceksin.

Sıfır noktası

Bir şirket düşün.

Şirketin bir sermayesi var — kurulurken konan ve zamanla azalan ya da artan temel kaynak.

Bir de işleyişi var — para akışı, iletişim, üretim, karar verme. Bu işleyiş sermayeden beslenir ama sermayenin kendisi değildir.

Bir de kimliği var — kültürü, itibarı, karakteri. Dışarıdan bakan biri bunu ilk fark eden şeydir ve şirket zor duruma düştüğünde ilk bozulan da bu olur.

Geleneksel model bedeni benzer bir üçlüyle okur. Jing sermaye, Qi işleyiş, Shen kimlik tarafına düşer.

Jing kapasiteyi, Qi işleyişi, Shen görünümü anlatır. Üçü aynı bedenin üç ayrı okuma düzeyidir.

Bu benzetme bir yere kadar doğru. Nerede kırıldığını söyleyeyim: şirkette sermaye, işleyiş ve kültür ayrı ayrı ölçülebilir. Burada üçü de ölçülemez ve aralarındaki sınır keskin değildir. Geleneksel metinler üçünün birbirine dönüşebildiğini söyler; bu, benzetmenin taşımadığı bir esnekliktir.

Mekanizma

Qi türleri

"Qi" tek bir şeyin adı değil. Geleneksel model dokuz ayrı adla dokuz işlev alanı tanımlar ve bu ayrımı bilmemek metinleri okunamaz kılar.

Yuan Qi, yani Kaynak Qi: doğuştan gelen kapasite ile sonradan kazanılmış beslenme ve solunum desteğinin birleşik işlevi.

Gu Qi, yani Besin Qi'si: yiyecek ve içeceklerin dönüşümünden elde edildiği kabul edilen ham kaynak.

Kong Qi, yani Hava Qi'si: solunumla alınan kaynak.

Zong Qi, yani Toplayıcı ya da Göğüs Qi'si: solunum, ses ve göğüs işlevleriyle ilişkilendirilir.

Zhen Qi, yani Gerçek Qi: işlevsel Qi'nin olgunlaşmış genel biçimi.

Ying Qi, yani Besleyici Qi: damarların ve dokuların beslenmesiyle ilişkilendirilir.

Wei Qi, yani Koruyucu Qi: beden yüzeyi, ısınma, terleme ve dış etkilere karşı savunmayla ilişkilendirilir.

Zheng Qi, yani Doğru ya da Sağlıklı Qi: organizmanın genel direnç ve düzenleme kapasitesi.

Xie Qi, yani Patojenik Qi: hastalık oluşturan dış ya da iç etkenler için üst terim.

Son ikisi bir çifttir ve geleneksel hastalık anlayışının çekirdeğidir: Zheng Qi ile Xie Qi arasındaki ilişki, direnç ile etken arasındaki ilişkidir. Hastalık tek bir etkenin varlığıyla değil, etken ile direncin karşılaşmasıyla açıklanır.

Kan neden "kan" değil

TCM'de Kan, damarlardaki biyolojik kanı KAPSAR ama onunla sınırlı değildir. Dokuları ve zihni besleyen daha geniş bir işlevsel kavramdır.

Geleneksel bozukluklar dörde ayrılır: Kan yetersizliği, Kan stazı, Kan ısısı ve kanama.

Şimdi bu dersin en pratik uyarısı geliyor.

Bu uyarının pratik ağırlığı büyük. Çünkü tromboz ve anemi gerçek, ölçülebilir ve tedavi edilebilir durumlardır. Bir geleneksel örüntü adını bu tanıların yerine koymak, tetkiki gereksiz gösterir.

Zihni besleme fikri de dikkat çekici: geleneksel modelde Kan ile Shen arasında doğrudan bir ilişki kurulur. Uykusuzluk ya da huzursuzluk, Kan yetersizliği çerçevesinde okunabilir. Bu, modern bir mekanizma iddiası değil; iki kavramın aynı sınıflandırma ağında birbirine bağlanmasıdır.

Sıvılar, nem ve balgam

Jin–Ye, beden sıvılarının geleneksel adıdır ve ikiye ayrılır.

Jin: daha ince, akışkan, yüzeysel ve hızlı dolaştığı düşünülen sıvılar. Ter ve tükürük gibi.

Ye: daha yoğun, derin ve eklem, organ ile doku beslenmesiyle ilişkilendirilen sıvılar.

Bozulmalar kuruluk, sıvı eksikliği, ödem, nem ve balgam kavramlarıyla ifade edilir.

Burada balgam kavramı özel bir dikkat gerektiriyor, çünkü Türkçedeki günlük anlamı kavramı ciddi biçimde daraltıyor.

Görünmez balgam fikri ilk duyulduğunda tuhaf gelir. Ne olduğunu anlamanın yolu şu: bu bir madde adı değil, bir ÖRÜNTÜ adıdır. Birbirinden uzak görünen belirtileri tek bir başlık altında toplayan bir sınıflandırma etiketidir.

Usta katmanı

Üç inceltme.

Birincisi, çeviri seçimi bu kavramlarda özellikle belirleyici. Qi'yi "enerji" diye çeviren bir metinle "işlev" diye çeviren bir metin, aynı klasik cümleyi okuyana iki farklı şey söyler. Bu yüzden bu akademide Qi çevrilmez, Qi olarak bırakılır. Aynı mantıkla Jing için Öz ya da Jing kullanılır ve "genetik enerji" DENMEZ. Shen bağlama göre çevrilir. Xue için Kan ya da Xue kullanılır ve biyomedikal kanla tam özdeş olmadığı belirtilir.

İkincisi, bu kavramların "ölçülemez" olması iki farklı şey anlamına gelebilir ve ikisini karıştırmamak gerekir. Birincisi: henüz ölçülmemiş olabilir. İkincisi: ölçülebilecek türden bir şey olmayabilir. Qi için ikinci ihtimal daha güçlü, çünkü kavram tek bir büyüklüğü değil bir işlev ailesini adlandırıyor. "Sağlık" kelimesinin de tek bir ölçüsü yoktur ve bu onu anlamsız yapmaz.

Üçüncüsü ve seviyenin çıkış görevine bağlanan nokta: bu kavramlar tek başına değil AĞ olarak çalışır. Kan yetersizliği Shen'i etkiler, Qi yetersizliği Kan üretimini etkiler, sıvı bozulması balgama dönüşür. Bir örüntü ağı çizerken bu bağlantılar okların kendisidir. Bir sonraki iki derste bu ağın düğümlerini — organ ağlarını ve kanalları — ekleyeceğiz.

Kendi kendine kontrol

Kapanış

Bu dersin tek bir cümlesi var.

Bu kavramlar dar çevrildiklerinde yanlış olmazlar, YOKSULLAŞIRLAR — ve yoksullaştıkları yerde biyomedikal terimlerle karışırlar.

Qi'yi enerjiye, Kan'ı hemoglobine, balgamı mukusa indirgemek geleneği modernleştirmek değil, iki sistemi birbirine bulaştırmaktır. İkisini ayrı tutmak her ikisine de saygıdır.

Bir sonraki derste bu kavramların yerleştiği düğümlere geleceğiz: Zang–Fu organ ağları.