Garbha kavramı

Açılış sahnesi

Bir fidan yetiştiricisinin serasında üç ayrı bölme durur. Birinde tohum kutuları sıralanır, bir başkasında harmanlanmış toprak torbaları, üçüncüsünde bütün seraya dağılan bir su deposu.

Yetiştirici bu üç bölmeden hiçbirine tek başına fide demez. Tohum kutusu tohum kutusudur, toprak torbası topraktır, su deposu sudur. Fide adı, ancak bir tohum bir saksıda toprakla ve suyla buluştuğunda, filiz topraktan çıktığında verilir. O ana kadar üç bölme üç ayrı şeydir; o andan sonra tek bir canlı adı alır.

Sera bir öğretim imgesidir; klasik metin bedeni bir sera olarak görmez ve bu benzetmeyi kendi cümlesiyle kurmaz. Ama garbha adının kurulma mantığı buna yakındır: birden çok öge bir araya gelmeden bu ad hiçbir zaman verilmez.

Bu derste ne olacak

Bu bölüm garbha sözcüğünün Sanskritçede taşıdığı geniş anlamı açacak, Caraka'nın garbhāvakrānti bölümünde verilen üç bileşenli tanımı tanıtacak ve bu üç bileşenin birbirinden nasıl ayrıldığını gösterecek. Śoṇita sözcüğünün kendi içindeki ikiliği ve ārtava ile kurduğu yakınlık ayrıca ele alınacak.

Bu ders bir gebelik tavsiyesi vermez, gebe kalmaya ya da gebelik hazırlığına dair hiçbir bilgi taşımaz. Modern embriyolojiyle ayrıntılı bir karşılaştırma da bu dersin işi değildir; iki anlatı ayrı yöntemlerle çalışır ve bu karşılaştırma modülün ilerleyen bir dersinde ele alınacaktır. Canlı ilkenin bu tanımda yer alması, bugünkü etik ya da hukuki bir tartışmada bir taraf tutmak için kullanılmaz.

Sıfır noktası

Modülün ilk dersi bedenin bölümlerini kavuşma yerleriyle kapattı ve bu bölümlerin sayımı orada tamamlandı. Garbha sözcüğü o modülde yalnızca bir kez, Garbhāśaya haznesinin adında geçmişti; hazne bir yer adıydı, içinde oluşan şeyin kendisi değil.

Mekanizma — Geniş anlam ve çeviri sınırları

Garbha için önerilen üç çeviri, cenin, embriyo ve döl, sözcüğün ayrı bir yanını taşır. Cenin gelişimin belirli bir evresine işaret eder, embriyo başka bir evreye, döl ise sonucun kendisine, yani ortaya çıkan yeni bedene bakar. Hiçbiri sözcüğün taşıdığı iç ve iç oda anlamını, ne de üç bileşenli tanımın kendisini taşımaz.

Cenin, embriyo ve döl çevirilerinin üçü de Kısmi karşılık sayılır; her aday, kaynak sözcüğün taşıdığı alanın yalnızca bir kesimini kaplar. Bir çeviri seçildiğinde geride kalan kesim görünmez olur; bu görünmezlik Çeviri kaybı olarak adlandırılan durumdur.

Mekanizma — Üç bileşenli tanım

Śarīra dersinde beden Bilincin dayanağı olarak tanıtılmıştı: bedenin bilinci taşıyan taraf olduğu, ikisinin ayrı sayıldığı bir ilişki. Garbha tanımı benzer bir ayrımı kurar; iki bedensel bileşenin yanına bedensel olmayan bir ilkeyi katar. Bu ders Jīvayı, akademide önceden tanıtılan Ātman, Puruṣa ya da Ṣaḍdhātu puruṣa içindeki Cetanādhātu ile aynı sözcük saymaz ve aralarında bir eşitlik kurmaz.

Mekanizma — Śoṇita ve ārtava yakınlığı

Ārtava çift kullanımı terimi bu ikiliği zaten adlandırır: sözcük klasik metinde kimi zaman rasanın ikincil bir ürününe, kimi zaman śukranın karşılığına işaret eder. Śoṇita bu ikinci kullanıma yakın durur; iki sözcüğün birebir eşiti olduğu bu derste öne sürülmez.

Mekanizma — Garbhāvakrānti ve Garbhāśaya

Garbhāśaya, akademide daha önce tanıtılan yedi haznenin sekizincisiydi ve kadın bedeninde bu sayıma eklenmişti. Garbhāśaya bir haznenin adıdır, garbha ise o haznede oluşan birleşimin adı. Ortak kökten türeyip aynı bağlamda yan yana dursalar da biri yeri, öteki içeriği adlandırır.

Usta katmanı — Garbha sınaması

Garbha sözcüğü bir metne yerleştiğinde, okuru dört ayrı ölçüt bekler.

Kapanış katmanı — bu dersin sınırı

Garbha sözcüğünün geniş anlamı, üç bileşenli tanımı ve garbhāvakrānti başlığı burada anıldı; oluşum etkenleri, ayların gelişim anlatıları, kalıtım ve modern embriyolojiyle karşılaştırma ayrı derslerin konusudur.

Yaygın hatalar ve yanlış bilinenler

Aklında kalsın

Garbha, Sanskritçede iç, iç oda, rahim, döl ve cenin anlamlarını birlikte taşıyan bir sözcüktür; tek bir Türkçe ya da İngilizce karşılıkla tam olarak eşlenmez. Cenin, embriyo ve döl çevirileri sözcüğün ayrı bir yanını taşır, hiçbiri tamamını karşılamaz.

Caraka garbhayı, rahme iniş bölümünde, üç ögenin birleşmesi olarak tanımlar: śukra, śoṇita ve jīva. İlk ikisi bedensel özlerdir, üçüncüsü bedensel olmayan bir ilkedir; tanımın gücü üçünün birlikte sayılmasında durur. Śoṇita hem kan hem de bu bağlamda kadın üreme özü anlamına gelir ve ārtava sözcüğüyle yakın bir anlam taşır, ama ikisi özdeş sayılmaz.

Garbhāvakrānti, garbhanın rahime inişini konu alan bölümün başlığıdır; Garbhāśaya ise bu birleşimin oluştuğu haznenin adıdır, garbhanın kendisi değil. Canlı ilkenin bu tanımda yer alması bir klasik metin ifadesidir; bugünkü etik ya da hukuki bir tartışmada kanıt olarak kullanılmaz, çünkü bu ders o tartışmayı açmaz.

Sonraki derse köprü

Üç öge, śukra, śoṇita ve jīva, rahim içinde bir araya geldiğinde bu birleşime garbha adı verilir. Bu birleşime hangi etkenlerin katkıda bulunduğu ve bu etkenlerin nereden geldiği sorusu bir sonraki dersin konusu: Gebeliğin klasik oluşum faktörleri.